آزادسازی قیمت روغن موتور؛ کدام صندوق بورسی بیشتر سود میبرد؟
به گزارش نبض بورس، خبر تازه درباره قیمت روغن موتور فقط به سهامداران مستقیم شرکتهای روانکار مربوط نمیشود. بعضی صندوقهای سرمایهگذاری هم بخشی از پول سرمایهگذارانشان را در سهام این شرکتها قرار دادهاند. در پرتفوی پایان مهر «نفتوداریوش»، چهار نماد شبهرن، شسپا، شنفت و شرانل رویهم ۲۰٫۴۷ درصد از داراییهای صندوق را تشکیل میدادند. دادههای فاندبیس نیز حضور این سهمها را در صندوقهای دیگری نشان میدهد؛ البته نه با وزن یکسان.
حالا برای کسی که واحد صندوق خریده، پرسش روشن است: آیا صندوق من هم سهام روغنموتوری دارد؟ و اگر دارد، چقدر از داراییاش به این شرکتها وابسته است؟ نام صندوق بهتنهایی جواب را نمیدهد؛ چون رد سهام روانکارها را علاوه بر صندوقهای بخشی، در بعضی صندوقهای سهامی و اهرمی هم میتوان پیدا کرد.
یک نکته را از همین ابتدا باید در نظر گرفت. مبنای این گزارش، پرتفوی مهر ۱۴۰۵ است؛ یعنی تصویر صندوقها پیش از افشاهای اخیر. بنابراین، این ارقام لزوماً ترکیب دارایی آنها در روز انتشار خبر را نشان نمیدهند.
آزادسازی قیمت روغن موتور به کدام شرکتها مربوط میشود؟
این بررسی سراغ چهار شرکت بورسی رفته است: نفت بهران با نماد «شبهرن»، نفت سپاهان با نماد «شسپا»، نفت پارس با نماد «شنفت» و نفت ایرانول با نماد «شرانل».
در اطلاعیههای بررسیشده نفت بهران، نفت سپاهان و نفت پارس، تاریخ رویداد ۲۷ آبان ۱۴۰۵ ثبت شده است. این سه شرکت اعلام کردهاند که بر اساس مصوبه شماره ۳۳۳۳۳/م مورخ ۲۴ آبان ستاد تنظیم بازار، روغن موتور بنزینی از شمول قیمتگذاری تثبیتی خارج شده است.
برای پیدا کردن پاسخ، ترکیب هشت صندوق منتخب را کنار هم گذاشتهایم. نتیجه جالب است: وزن چهار سهم روغنموتوری در «پالایش» حدود ۲٫۱ درصد بود؛ اما در «نفتوداریوش» به حدود ۲۰٫۵ درصد میرسید. یعنی داشتن یک سهم مشترک، لزوماً به معنای ریسک یا اثرپذیری مشابه نیست.
|
صندوق |
مجموع وزن چهار سهم |
ارزش سرمایهگذاری در چهار سهم |
|
نفتوداریوش |
۲۰٫۴۷٪ |
۱۵۷٫۱۶ |
|
پتروسورین |
۷٫۹۳٪ |
۴۹٫۸۷ |
|
دوایکس |
۵٫۶۸٪ |
۷۰۳٫۳۷ |
|
اطلس |
۴٫۳۵٪ |
۷۵۸٫۶۷ |
|
جهش |
۴٫۲۲٪ |
۷۱۵٫۴۸ |
|
شتاب |
۳٫۶۶٪ |
۴۶۵٫۲۸ |
|
اهرم |
۲٫۹۸٪ |
۱٬۴۰۴٫۵۰ |
|
پالایش |
۲٫۱۱٪ |
۱٬۳۰۰٫۶۵ |
نفتوداریوش؛ چرا یکپنجم داراییها مهم است؟
جزئیات سبد نفتوداریوش تصویر روشنتری میدهد. طبق صورتوضعیت پرتفوی منتهی به ۳۰ مهر ۱۴۰۵ در تارنمای رسمی صندوقهای بخشی داریوش، این صندوق ۳۸ میلیون سهم شبهرن، ۲۶ میلیون و ۲۵۰ هزار سهم شسپا و ۱۴ میلیون و ۴۰۰ هزار سهم شنفت داشت. تعداد سهمهای شرانل در همین گزارش فقط ۵۰۰ سهم ثبت شده بود.
|
نماد |
تعداد سهام |
وزن از کل |
خالص ارزش فروش |
|
شبهرن |
۳۸٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۶٫۸۵٪ |
۵۲٫۵۶ |
|
شسپا |
۲۶٬۲۵۰٬۰۰۰ |
۱۰٫۲۱٪ |
۷۸٫۴۳ |
|
شنفت |
۱۴٬۴۰۰٬۰۰۰ |
۳٫۴۱٪ |
۲۶٫۱۶ |
|
شرانل |
۵۰۰ |
کمتر از ۰٫۰۱٪ |
حدود ۰٫۰۰۵۹ |
|
مجموع |
— |
۲۰٫۴۷٪ |
۱۵۷٫۱۶ |
مجموعها در جدول پیش از گرد کردن محاسبه شدهاند. خالص ارزش فروش موقعیت شرانل حدود ۵٫۹ میلیون تومان بوده است. مبنای همه ارقام این جدول، تارنمای رسمی صندوقهای بخشی داریوش است.
در این سبد، «شسپا» بیش از نیمی از وزن چهار سهم روانکار را به خود اختصاص داده بود. به همین دلیل، تغییرات نفت سپاهان میتوانست بیشتر از دیگر شرکتهای این گروه بر ارزش سبد گزارششده نفتوداریوش اثر بگذارد.
این تفاوت مهم است: حضور چهار نماد در یک سبد، به این معنی نیست که پول صندوق بین آنها بهطور برابر تقسیم شده است. برای نمونه، موقعیت شرانل آنقدر کوچک بود که اثر مستقیم محدودی بر کل داراییهای صندوق داشت.
پتروسورین و دوایکس چه سهمهایی داشتند؟
در «پتروسورین»، شسپا با وزن ۳٫۸۵ درصد در صدر سهام روانکار قرار داشت. وزن شبهرن ۳٫۲۸ درصد و شرانل ۰٫۸۰ درصد بود. مجموع این سه موقعیت به ۷٫۹۳ درصد میرسید و در دادههای بررسیشده همان ماه، موقعیت مثبتی برای شنفت دیده نشد.
اما «دوایکس» هر چهار سهم را در پرتفوی داشت. این بار شنفت با حدود ۱٫۹۴ درصد بزرگترین موقعیت بود. پس از آن شبهرن با ۱٫۶۲ درصد، شسپا با ۱٫۴۹ درصد و شرانل با ۰٫۶۴ درصد قرار میگرفتند.
پس حتی وقتی نام سهام در چند صندوق تکرار میشود، قرار نیست اثر یک خبر بر همه آنها یکسان باشد. در نفتوداریوش و پتروسورین، شسپا وزن بیشتری داشت؛ اما در دوایکس، شنفت سهم بزرگتری از گروه روانکارها را تشکیل میداد.
اطلس، جهش و شتاب؛ کدام نمادها پررنگتر بودند؟
در «اطلس»، مجموع وزن شبهرن، شسپا و شرانل حدود ۴٫۳۵ درصد بود. شسپا با وزن حدود ۲٫۳۵ درصد بیشترین سهم را داشت. برای شنفت نیز در دادههای مهر مورد بررسی، موقعیت مثبتی ثبت نشده بود.
در «جهش»، هر چهار نماد حضور داشتند و مجموع وزنشان به ۴٫۲۲ درصد میرسید. شبهرن با حدود ۱٫۷۸ درصد جلوتر بود و شسپا با حدود ۱٫۴۵ درصد در رتبه بعدی قرار میگرفت.
در «شتاب» هم وزن شسپا حدود ۲٫۲۹ درصد، شبهرن ۱٫۰۲ درصد و شنفت ۰٫۳۵ درصد بود. مجموع این سه سهم به حدود ۳٫۶۶ درصد میرسید. برای شرانل در اطلاعات همان دوره، موقعیت مثبتی مشاهده نشد.
این اعداد از پرتفوی مهر فاندبیس به دست آمدهاند. بنابراین، دیدهنشدن یک سهم در این مقطع به معنی نبود قطعی آن در سبد امروز صندوق نیست.
اهرم و پالایش؛ پول بیشتری گذاشتند، اما وزن کمتری داشتند
در «اهرم»، ارزش سرمایهگذاری گزارششده در چهار شرکت روانکار به حدود ۱٬۴۰۴٫۵ میلیارد تومان میرسید؛ یعنی نزدیک به ۹ برابر رقم نفتوداریوش. با این حال، این چهار سهم فقط حدود ۲٫۹۸ درصد از کل داراییهای اهرم را تشکیل میدادند.
«پالایش» هم وضعیتی مشابه داشت. ارزش مجموع موقعیت شبهرن و شسپا حدود ۱٬۳۰۰٫۶۵ میلیارد تومان بود، اما وزن آنها در سبد به ۲٫۱۱ درصد میرسید. سهم عمده این سرمایهگذاری مربوط به شسپا بود.
اینجاست که تفاوت مبلغ سرمایهگذاری و وزن آن روشن میشود. ممکن است یک صندوق بزرگ پول بیشتری در سهام روانکارها داشته باشد، اما آن سهام بخش کوچکتری از کل سبدش را تشکیل دهند. برای سنجش میزان اثرپذیری صندوق، باید وزن این سهام را دید، نه فقط مبلغ ریالی آنها را.
در صندوقهای اهرمی، موضوع یک نکته دیگر هم دارد: ساختار واحدهای عادی و ممتاز بر بازده و ریسک اثر میگذارد. بنابراین، فقط با دانستن وزن سهام روانکارها نمیتوان بازده واحدهای ممتاز را پیشبینی کرد.
یک نکته مهم؛ همه فروش شرکتها آزاد نشده است
آزادسازی قیمت روغن موتور بنزینی به این معنا نیست که تمام محصولات شرکتهای روانکار از قیمتگذاری تثبیتی خارج شدهاند. برای فهم اثر واقعی مصوبه، باید دید سهم محصولات مشمول در فعالیت هر شرکت چقدر بوده است.
برای نمونه، نفت بهران در افشای تفصیلی با شماره پیگیری ۱۶۳۷۱۶۱ اعلام کرده که روغن موتور بنزینی حدود ۳۰ درصد ارزش فروش و ۱۸ درصد مقدار فروش آن را تشکیل میدهد. پس این تصمیم تمام فروش شبهرن را در بر نمیگیرد.
نفت پارس هم در افشای شماره ۱۶۳۶۹۹۷ گفته سهم محصولات مشمول حدود ۳۰ درصد انواع روغن نهایی تولیدی شرکت است. این نسبت را نمیتوان بدون اطلاعات تکمیلی، معادل سهم از درآمد یا سود شرکت در نظر گرفت.
در اطلاعیه بررسیشده نفت سپاهان نیز درصد مشخصی از فروش برای محصولات مشمول اعلام نشده است.
به همین دلیل، وزن ۲۰٫۴۷ درصدی سهام روانکارها در نفتوداریوش به این معنی نیست که همین میزان از دارایی صندوق مستقیماً به محصولات مشمول آزادسازی اختصاص دارد. این صندوق سهام شرکتهایی را در سبد دارد که فقط بخشی از فعالیت آنها با مصوبه تازه ارتباط پیدا میکند.
آیا آزادسازی قیمت، سود صندوقها را بالا میبرد؟
پاسخ هنوز قطعی نیست. در اسناد بررسیشده، نفت بهران و نفت پارس از افزایش ۲۰۰ تا ۵۰۰ درصدی قیمت مواد اولیه، ملزومات تولید و هزینههای حمل و تأمین اقلام وارداتی خبر دادهاند. هر دو شرکت نیز گفتهاند بهدلیل روشننبودن اثر مصوبه بر عرضه و تقاضا، فعلاً نمیتوانند سود و زیان ناشی از آن را بهطور قابل اتکا برآورد کنند.
پس بالارفتن احتمالی نرخ فروش، لزوماً به همان نسبت سود ایجاد نمیکند. بخشی از افزایش قیمت ممکن است صرف جبران هزینههای بالاتر شود. مقدار فروش و ترکیب محصولات هم بر نتیجه نهایی اثر دارند.