نقد و بررسی فیلم «بنیان‌گذار» (The Founder)

به گزارش نبض بورس، محمدعلی رضایی هنجنی | خون‌ریزی در درام تجاری (معمولاً) مجازی است، اما درگیری همچنان هیجان‌انگیز است و بنابراین بسیاری از فیلم‌ها درباره تجارت در نهایت با مشکل فیلم جنگی تروفو دست و پنجه نرم می‌کنند: اینکه همزمان به واسطه ماهیت هیجان‌انگیزشان، جذابند!

فیلم بنیانگذار از یک سو شیفته قهرمان خود، ری کراک (مایکل کیتون)، بنیان‌گذار رستوران‌های زنجیره‌ای مک‌دونالدز است، اما همزمان و از سوی دیگر نیز از روش‌های او در ساختن امپراتوری خود وحشت‌زده است. این نوع دوگانگی بسیار خوب است؛ در واقع، این یکی از ویژگی‌های درام‌های خوب است. اما لحظات زیادی وجود دارد که "The Founder" تبدیل به‌نوعی درام تجاری از جنس آن مشکل فیلم‌های جنگی می‌شود که توسط فرانسوا تروفو چنین شناسایی شده است: ساختن یک فیلم ضد جنگ واقعی دشوار است، زیرا جنگ ذاتاً سینمایی است، و وقتی آن را نشان می‌دهید، مردم به هر حال جذبش می‌شوند.

خون‌ریزی در درام تجاری (معمولاً) مجازی است، اما درگیری همچنان هیجان‌انگیز است و بنابراین بسیاری از فیلم‌ها درباره تجارت در نهایت با مشکل فیلم جنگی تروفو دست و پنجه نرم می‌کنند. "Glengarry Glen Ross"، "Wall Street"، "Wolf of Wall Street"، "Boiler Room"  و امثال آن پر از افرادی هستند که از آن‌ها فرار می‌کنید، اما می‌شنوید که خطوط آن‌ها توسط تاجران و دانشجویان تجارت به‌عنوان متن‌های الهام‌بخش نقل می‌شود، احتمالاً به این دلیل که شناسایی با کسی که کارها را انجام می‌دهد سرگرم‌کننده‌تر از افرادی است که از اعمال او رنج می‌برند. ری کراک یک نسخه محلی از گوردون گکو است. کیتون او را با چنین تمرکزی بازی می‌کند که حتی زمانی که فیلم از مانورهای سایه‌دار ری خشمگین است، همچنان به هر کلمه او تکیه می‌کند.

کراک در ابتدا به نظر می‌رسد که یک نسخه از "Death of a Salesman" ویل لیمن، یا یکی از تلاش‌کنندگان املاک در "Glengarry Glen Ross" است که می‌گویند نمی‌توانند معاملات را ببندند زیرا سرنخ‌ها ضعیف هستند. ما او را می‌بینیم که با رستوران‌ها تماس می‌گیرد و سعی می‌کند میکسر را از صندوق‌عقب ماشین خود به آن‌ها بفروشد، سپس به خانه باز می‌گردد تا از همسرش اتل (لورا درن) سخنرانی‌های انگیزشی دریافت کند. در پایان داستان، او تبدیل به چارلز فاستر کین همبرگرها می‌شود. یک مگالومانیاک بی‌روح احاطه شده توسط توانمندها و پرستندگان، حاکم بر شرکتی که با بهره‌برداری از خوش‌بینی و اعتماد بنیان‌گذاران مک‌دونالدز، ریچارد و موریس مک‌دونالد (نیک اوفرمن و جان کارول لینچ) ساخته است که با قیمتی بسیار پایین خریداری شدند و پس از پذیرش یک توافق که کراک هرگز به آن احترام نگذاشت، از حق امتیاز آینده محروم شدند.

تصویر فیلم از برادران مک‌دونالد بسیار تکان‌دهنده است و قوی‌ترین بخش "The Founder" است. هر توقف در مسیر نابودی آن‌ها علامت‌گذاری و فهرست‌بندی شده است، از تصمیم آن‌ها برای اجازه‌دادن به کراک برای گسترش به ایالت‌های دیگر تا تسلیم‌شدن آن‌ها به ایده‌های تولید و سودآوری که می‌ترسند رستوران را از یک کار عاشقانه سودآور اما مستقل به یک تأمین‌کننده بیف پتی‌های یخ‌زده و شیک‌های پودری تبدیل کند. فیلم کار بسیار خوبی انجام می‌دهد تا پیوند برادران را به‌عنوان یک رابطه مبتنی بر روحیه "ما می‌توانیم" نشان دهد که وقتی کراک وارد تصویر می‌شود، با تمجید از ایده آن‌ها برای یک رستوران "فست‌فود" با مدل خدمات خط مونتاژ، می‌توانید ببینید که چرا آن‌ها مقاومت در برابر چشم‌انداز او را ترک می‌کنند.

تا زمانی که اسناد امضا نشود و مبالغ هنگفتی شروع به جابه‌جایی کند، فیلم کراک را به‌عنوان یک کیسه غمگین در تعقیب آخرین فرصت برای بازخرید معرفی می‌کند، بنابراین تعجب نمی‌کنیم که برادران مک‌دونالد نیز این را در او ببینند و برای تحقق افسانه او و خودشان حرکت کنند.

فیلمنامه سیگل کراک را به‌عنوان تجسم یک راه خاص برای نگاه‌کردن به ارزش‌های تجاری آمریکایی نشان می‌دهد: مثبت با چهره خندان، همیشه سرمایه‌داری را به‌عنوان یک فضیلت خالص معرفی می‌کند که برای جامعه بسیار مفید است. در طول مسیر، کراک عبارات الهام‌بخشی را تکرار می‌کند که از یک ضبط خودیاری حفظ کرده است. او به آن‌ها همان‌طور که یک روحانی به یک متن مقدس اعتقاد دارد، اعتقاد دارد. مکالمات او با شخصیت‌های دیگر پر از فرمول‌هایی است که ممکن است از دهان یک رهبر فرقه بشنوید. آن‌ها جسور و شگفت‌انگیز هستند، اما همچنین خودخواه و سفسطه‌گر هستند، مانند زمانی که به برادران می‌گوید می‌خواهد لوگوی مک‌دونالد به اندازه پرچم آمریکا و صلیب همه‌جا شناخته شود: "کلیسای جدید آمریکایی... تغذیه بدن، تغذیه روح."

بااین‌حال، با وجود فرصت‌طلبی آشکار خود، کراک خود را یک ایدئالیست و سازنده افسانه می‌بیند، نه یک فروشنده دوره‌گرد. او فردی بدجنس نیست. اما در مرکز او یک خلأ وجود دارد که "The Founder" نشان می‌دهد ممکن است به اندازه پایداری که رکورد خودیاری کراک دائماً از آن تمجید می‌کند، برای موفقیت تجاری افسانه‌ای ضروری باشد. (یک لمس فیلمنامه بسیار ماهرانه: کراک که ادعا می‌کند مفاهیم خدمات غذایی برادران مک‌دونالد را به‌عنوان مال خود دارد و در نهایت نام آن‌ها را می‌دزدد، نشان داده می‌شود که سخنرانی "پایداری" را در یک سخنرانی جایزه تجاری بدون استناد تکرار می‌کند.)

دروغ خواهم گفت اگر بگویم از زمانی که آن را دیده‌ام، مدام به "The Founder" فکر نکرده‌ام. این فیلم تبلیغی است که قبل از چرخیدن و تبدیل‌شدن به‌نوعی تبلیغ تاریک‌تر، به یک هشدار تبدیل می‌شود و یکی از جالب‌ترین و شگفت‌انگیزترین چیزها در مورد "The Founder" این است که در پایان، به نظر می‌رسد که از اجازه‌دادن به این اتفاق کمی شرمنده است. کراک فیلم را از هانکوک و سیگل دزدید درست همان‌طور که مک‌دونالدز را از برادران مک‌دونالد دزدید.

می‌توانید فیلم را از اینجا تماشا کنید.