به گزارش بخش تحلیلی نبض بورس، یکی از نیازهای گسترده و متنوع مشتریان بانک ها نیاز تسهیلاتی برای خرید کالاها و خدمات است. مشتریان بانک شامل خانوارها، بنگاههای اقتصادی به صورت مستمر به خرید انواع کالاها و خدمات احتیاج دارند و در موارد زیادی برای تامین مالی خرید، نیاز به استفاده از منابع بانکی پیدا می کنند.

گرچه قراردادهای فروش اقساطی و جعاله در کنار هم تا حدود زیادی این نیازها را تامین می کنند اما محدودیت های فقهی و حقوقی این قراردادها از یکسو و محدودیت های آیین نامه ها و دستورالعمل های آنها از سوی دیگر باعث شده این دو قرارداد نتوانند همه نیازهای مشروع و اقتصادی مشتریان را پوشش دهند.

گستره موضوعی قرارداد مرابحه از یکسو و تنوع شیوه های پرداخت آن از سوی دیگر و مهمتر از همه، نگرش وسیع در تنظیم آیین نامه ها و دستورالعمل اجرایی قرارداد مرابحه و کارت اعتباری طراحی شده و بر اساس عقد مرابحه، همه محدودیت های فروش اقساطی و جعاله را از فراروی بانکداری بر می دارد، به گونه ای که بانک ها می توانند نیازهای کالایی و خدماتی مشتریان را در صورت وجود توجیه اقتصادی تامین مالی کنند.

مطابق ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه، قرارداد مرابحه به بخش شیوه های تخصیص منابع در قانون عملیات بانکی بدون ربا اضافه شد. با تهیه و ابلاغ دستورالعمل اجرایی عقد مرابحه توسط بانک مرکزی ج. ا. ا، دستورالعمل صدور کارت اعتباری بر اساس عقد مرابحه ابزار جدیدی را برای بانکداری بدون ربا پیشنهاد کرده است.

تعاریف، کلیات و مقررات عقد مرابحه چیست؟

مرابحه قراردادی است که به موجب آن عرضه کننده، بهای تمام شده اموال و خدمات را به اطلاع متقاضی می رساند و سپس با افزودن مبلغ یا درصدی اضافی به عنوان سود، آن را به صورت نقدی، نسیه دفعی یا اقساطی به اقساط مساوی و یا غیر مساوی در سررسید یا سررسید های معین واگذار می کند. همچنین اموال موضوع قرارداد مرابحه باید در هنگام انعقاد قرارداد موجود باشد.

طبق دستور العمل اجرائی مصوب شورای پول و اعتبار، بانک ها می توانند به منظور رفع نیازهای واحد های تولیدی، خدماتی و بازرگانی برای تهیه مواد اولیه،لوازم یدکی، ابزار کار، ماشین آلات، تأسیسات، زمین و سایر کالاها و خدمات مورد احتیاج این واحدها و نیازهای خانوارها برای تهیه کالای های بادوام و مصرفی و خدمات به سفارش و درخواست متقاضی مبادرت به تهیه و تملک این اموال وخدمات نموده و سپس به صورت نسیه به متقاضی واگذار نمایند.

• کاربرد مرابحه به منظور رفع نیازهای واحدهای تولیدی، خدماتی و بازرگانی (برای تمام کالاهای مصرفی و بادوام مورد نیاز خانوارها، مواد اولیه، کالاهای واسطه ای و سرمایه ای موسسات تولیدی) و سرمایه در گردش واحدهای صنعتی، کشاورزی و معدنی نیز می باشد.
• در مرابحه مالکیت کالا بلافاصله پس از انعقاد قرارداد به ملکیت خریدار در می آید.
• مرابحه ابزار مهمی برای حمایت از تأمین نیاز خانوارها به هر نوع کالا مثل لوازم خانگی و اجناس مصرفی و کالاهای بادوام می باشد.
• کاربرد مهم عقد مرابحه در کارت های اعتباری و امکان انتشار اوراق مرابحه ( صکوک ) خواهد بود.
• مبلغ تسهیلات مرابحه با توجه به بهای تمام شده و سود بانک تعیین خواهد شد، قیمت تمام شده مبنای محاسبه سود خواهد بود.
• متقاضی تعهد نماید به محض اعلام بانک مبنی بر آمادگی جهت انعقاد قرارداد مرابحه، پیش دریافت لازم را طبق نظر بانک بابت تأمین قسمتی از بهای اموال مورد معامله را پرداخت نماید.
• اعلام قیمت نقدی اموال و کالاهای موضوع این دستورالعمل توسط شعبه پرداخت کننده تسهیلات به خریدار، الزامی است. وصول قیمت اموال و کالاهای موضوع معامله نقدی و یا به دفعات به اقساط مساوی و یا غیر مساوی در سررسید یا سررسید های معین بلامانع است.
• مدت بازپرداخت تسهیلات اعطائی به واحدهای تولیدی، خدماتی و بازرگانی برای تهیه مواد اولیه، لوازم یدکی، ابزار کار و سایر نیازهای مورد احتیاج این واحدها نباید حداکثر از یک سال تجاوز نماید اما افزایش زمان بازپرداخت با موافقت هیأت مدیره بانک قابل افزایش خواهد بود.
• مدت بازپرداخت تسهیلات اعطایی جهت خرید کالاهای بادوام و مصرفی مرتبط با امور تولیدی، خدماتی و بازرگانی حداکثر 5 سال می باشد. این مدت حداکثر تا دو سال دیگر با موافقت هیئت مدیره بانک قابل افزایش خواهد بود.
• مدت بازپرداخت تسهیلات اعطایی جهت خرید کالاهای بادوام نباید از طول عمر مفید این کالاها تجاوز نماید.
• مدت بازپرداخت تسهیلات اعطایی جهت تهیه مصالح ساخت مسکن حداکثر سه سال و جهت تعمیر مسکن حداکثر پنج سال تعیین می گردد.
• مدت بازپرداخت تسهیلات اعطایی جهت تامین اموال و خدمات مورد نیاز خانوارها حداکثر سه سال تعیین می گردد.

 علاقمندان برای اطلاع بیشتر از چگونگی استفاده از این خدمت بانکی در ایران زمین، می توانند به سایت بانک ایران زمین به نشانی اینترنتی www.izbank.ir و یا یکی از شعب بانک در سراسر کشور مراجعه کنند و یا با شماره 02124809 مرکز ارتباط با مشتریان بانک ایران زمین تماس حاصل نمایند.