سهمیهبندی دیجیتال نان بیسروصدا کلید خورد؟ + فیلم
به گزارش نبض بورس، بیآنکه ابلاغیهای منتشر شود و بیآنکه مساله برای نانواییها و شهروندان توجیه شده باشد، سازوکار تازهای روی کارتخوانهای نانواییها در دو استان خوزستان و زنجان فعال شده است و نتیجه از قبل پیشبینیپذیر بود ؛ صفهای طولانی، هجوم مردم برای خرید، درگیری لفظی مقابل نانواییها و حالا تکذیب مسئولان مبنی بر اینکه سهمیهبندی در کار نیست.
شنیده ها حاکی از آن است که طرح سهمیهبندی در کار نیست، اما گویا در عمل قرار است همان روش اجرایی شود؛ به طوری که شنیده ها حاکی از آن است که قرار است ابتدا سهمیه سرانه آرد برای هر فرد ماهانه حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ یارانهای ۲٫۳۰۰ تومان در نظر گرفته شود و نرخ دوم یا نرخ آزاد آن اگر خرید از سقف تعیینشده فراتر رود، نان با نرخ آزاد محاسبه شود که قیمت آرد آزاد حدود ۱۲٫۶۵۰ تومان و تفاوت نرخ یارانهای و آزاد بیش از پنج برابر است و در مرحله بعد کارتخوان هوشمند نانوایی با خرید هر کارت بانکی یا کد ملی را با الگوی متعارف مصرف همان منطقه مقایسه میکند و اگر خارج از عرف تشخیص دهد، فاکتور را با نرخ آزاد صادر میکند که در جدول زیر نرخ یارانه ای و نرخ آزاد یا خارج از سقف آورده شده است.
| نوع نان | نرخ یارانه ای در محدوده سقف | نرخ آزاد خارج از سقف |
|
لواش |
حدود ۲٫۷۰۰ تومان |
حدود ۱۰٫۰۰۰ تومان |
|
بربری |
حدود ۱۰.۰۰۰ تومان |
حدود ۳۰.۰۰۰ تومان |
|
سنگک |
حدود ۱۵.۵۰۰ تومان |
حدود ۳۲.۰۰۰ تومان |
روزنامه کیهان از اجرای طرح سهمیهبندی نان در دو استان خوزستان و زنجان خبر داد و نوشت: بر اساس این طرح، سهمیه هر فرد در ماه حدود هشت کیلوگرم آرد با نرخ دولتی دو هزار و ۳۰۰ تومان است که در صورت خرید بیش از سقف تعیین شده، نان با نرخ آزاد ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه و مازاد دریافت به حساب دولت واریز خواهد شد.
پیشتر هم برخی از کانالهای اینستاگرامی از اجرای طرح سهمیهبندی نان در شادگان، اندیمشک، امیدیه و زیدون بهبهان در استان خوزستان خبر داد و نوشته بودند بر اساس این طرح، ۲ تا ۲.۵ قرص نان در روز برای هر نفر در نظر گرفته شده است و خرید مازاد با نرخ ۱۳ هزار و ۱۵۰ تومان محاسبه میشود.
بر همین مبنا، فیلمی که در فضای مجازی منتشر شده چنین است که خرید نان بیش از میزان یاد شده با اخطار تراکنش تجاری روبه رو میشود البته این نرخها استانی بوده و متغیر است و باید با مصوبه کارگروه آرد و نان هر استان تطبیق داده شود.
تناقضی که مسئولان میسازند
اما مسئولان استانی میگویند خرید روزمره خانوار مشمول هیچ محدودیت جدیدی نیست و فقط خریدهای حجیم و تجاری با نرخ آزاد محاسبه میشود این درحالی است که فرمانداری زنجان صریحاً هرگونه سهمیهبندی را رد کرده و مدیرکل غله استان زنجان هم اعلام کرده است که این سازوکار نام مشخصی ندارد اما مردم روایت دیگری را تجربه کرده اند و برخی مخاطبان تابناک اعلام کرده اند که نانوا از قبل نمیداند سقف مشتری کجاست، خودش هم در تشخیص نقشی ندارد و نتیجه فقط روی صفحه کارتخوان ظاهر میشود و این یعنی دقیقاً همان نقطهای که مورد بحث است .
بنابراین مرز مصرف متعارف و مصرف تجاری هیچجا عددگذاری و اعلام نشده است و مردم نمیدانند با چه معیاری باید خریدشان را تنظیم کنند و همین ابهام، خودش مصرف را هیجانی و صفها را طولانیتر میکند.
چرا دولت سهمیهبندی را انتخاب کرد؟
به نظر می رسد پشت پرده سهمیه بندی نان، یارانه آرد است؛ چراکه آرد یارانهای با نرخی چند برابر ارزانتر از آرد آزاد یا به سمت قاچاق به کشورهای همسایه و یا به مصرف دام ها و یا با فروش مجدد در بقالیها و رستورانها سردر می آورد به همین جهت دولت با هدفمندسازی، میخواهد یارانه را از کیسه آرد به سفره مردم منتقل کند و نه حذف یارانه آن.
اما اجرای این طرح مشکلاتی دارد برای مثال سیاستی که با شوک شروع می شود همیشه با هجوم پاسخ داده میشود و صفهای شکلگرفته، نه نشانه کمبود نان، بلکه نشانه بیاعتمادی به اطلاعرسانی است و دراین میان مردم تصور میکنند که فرصت محدود است و پیشدستی میکنند . البته نانوایان نیز در برابر مشتری پاسخ روشنی ندراد و از آنجایی که این سیستمی را نانوا طراحی نکرده و مرزش را هم اعلام نکرده لتذ به همین دلیل تنش از دولت به نانوا منتقل می شود .
تجربه کارت سوخت نشان داد که وقتی سهمیهبندی بدون توجیه عمومی آغاز میشود، اعتماد عمومی هزینهای میپردازد که سالها جبران نمیشود و از آنجایی که نان، حساستر از بنزین است و کالایی روزانه و بیجانشین است باید با دقت بیشتری برخورد شود.
به نظر می رسد سهمیهبندی نان، به احتمال زیاد در حال مسیر نهایی باشد که این مساله نه یک آزمون موقت بلکه با منطق انتقال یارانه از آرد به سفره مردم است که با فشار بودجهای و قاچاق، انتخاب دیگری باقی نمیگذارد اما تجربه زنجان و خوزستان نشان داد که مشکل طرح، اقتصاد آن نیست بلکه شیوه اجرای آن است.
بهتر است با اصلاح اطلاعرسانی، اعلام شفاف سقفها و آموزش نانوایان، طرح در استانهای پرجمعیتتر که حساسیت بالاتری دارند آرام تر اجرا شود اما اگر الگوی اجرای پنهانی به همراه تکذیبیه تکرار شود، هر استان جدیدی که وارد طرح شود، صحنهای مشابه صفهای زنجان و خوزستان را خواهیم بود.
منبع: تابناک