بازدهی ۲۵۰ درصدی یک صندوق درآمد ثابت؛ چرا ۷۰ درصد سبد آن سهام بود؟

به گزارش نبض بورس، یک صندوق در گروه درآمد ثابت‌ها عددی متفاوت ثبت کرده است؛ نزدیک به ۲۵۰ درصد بازدهی در یک سال. صندوق «نیکوکاری مهرآور راهین اعتبار» با این رقم در صدر رتبه‌بندی چشم بورس قرار گرفته است. اما نکته جالب‌تر در گزارش دارایی‌های صندوق دیده می‌شود: بیش از ۷۰ درصد سبد آن در پایان مهر به سهام اختصاص داشته است. چرا صندوقی با عنوان درآمد ثابت، چنین ترکیبی دارد؟

۲۵۰ درصد بازدهی؛ آیا همین مقدار سود نقدی پرداخت شده است؟

طبق داده‌های چشم بورس در ۱۸ آبان ۱۴۰۵، بازدهی یک‌ساله مهرآور راهین اعتبار 250 درصد و بازدهی یک‌ماهه آن ۱۸٫۴۲ درصد ثبت شده است. متوسط بازدهی یک‌ساله صندوق‌های درآمد ثابت در همان رتبه‌بندی ۳۶٫۷۸ درصد بوده است.

اما این 250 درصد را نباید سود نقدی پرداخت‌شده به سرمایه‌گذاران دانست. عدد یادشده از تغییرات خالص ارزش دارایی هر واحد، یا همان NAV ابطال تعدیل‌شده، به دست آمده است. راهین همچنین صندوقی نیکوکاری و از نوع صدور و ابطال است. میزان منفعتی که هر سرمایه‌گذار دریافت می‌کند، به نوع واحد و شرایط تخصیص منافع به امور نیکوکارانه هم بستگی دارد. 

صورت‌وضعیت مهر چه چیزی را روشن می‌کند؟

گزارش رسمی پرتفوی پایان مهر ۱۴۰۵، تصویر متفاوتی نشان می‌دهد. در این گزارش که ۱۰ آبان در سایت صندوق منتشر شد، ۷۰٫۲۵ درصد دارایی‌ها به سهام و حق‌تقدم اختصاص داشته است. سهم اوراق با درآمد ثابت هم ۲۸٫۹۱ درصد بوده است.

موضوع به ترکیب دارایی محدود نمی‌شود. در صورت درآمدهای سرمایه‌گذاری همان ماه، ۹۱ درصد درآمد گزارش‌شده از بخش سهام و حق‌تقدم آمده است. البته این نسبت، سهم سهام از کل بازدهی یک‌ساله صندوق را نشان نمی‌دهد.

۴۵ واحد درصد اختلاف؛ علت چیست؟

در سوی دیگر، آخرین فایل «تغییرات امیدنامه» که در فهرست عمومی سایت صندوق دیده می‌شود، به ۳۰ دی ۱۴۰۴ برمی‌گردد. در این سند، سقف سرمایه‌گذاری در سهام و اقلام مرتبط ۲۵ درصد تعیین شده است. حداقل سهم اوراق با درآمد ثابت و سپرده‌های بانکی هم ۷۵ درصد ذکر شده است.

حالا این سقف ۲۵ درصدی را کنار سهم ۷۰٫۲۵ درصدی سهام در پایان مهر بگذارید. اختلاف دقیقاً ۴۵٫۲۵ واحد درصد است. سؤال اینجاست: آیا حدنصاب صندوق تغییر کرده یا مدیر آن مجوز دیگری دریافت کرده است؟ 

بااین‌حال، اختلاف دو سند به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف نیست. ممکن است مجوز خاص، اصلاحیه جدیدتر یا ضوابط دیگری وجود داشته باشد که در فهرست عمومی سایت دیده نشده است. مدیر صندوق و نهاد ناظر باید روشن کنند ترکیب دارایی مهر بر چه مبنای قانونی شکل گرفته است.

آیا ترکیب دارایی صندوق بعد از مهر تغییر کرده است؟

در صفحه آنلاین ترکیب دارایی سایت صندوق، هنگام بررسی، سهم پنج سهم بزرگ ۳۲٫۹۱ درصد و سهم سایر سهام ۲۳٫۳۰ درصد نمایش داده شد. مجموع این دو رقم ۵۶٫۲۱ درصد است. در همان صفحه، اوراق مشارکت ۲۹٫۱۱ درصد و نقد و بانک ۷٫۵۱ درصد سهم دارند.

این صفحه برای ستون «چهارشنبه 20آبان» تاریخ مستقلی نشان نمی‌دهد. بنابراین نمی‌توان ارقام آن را به روز مشخصی نسبت داد. بااین‌حال، همان تصویر آنلاین نیز نشان می‌دهد سهم سهام در زمان مشاهده همچنان قابل‌توجه بوده است. 

آیا همین سهام بازدهی عجیب صندوق را ساخته‌اند؟

وزن بالای سهام می‌تواند یکی از توضیح‌های بازده متفاوت راهین باشد؛ به‌خصوص وقتی بازار سهام نوسان‌های بزرگی را تجربه می‌کند. اما برای اینکه بدانیم چه مقدار از بازده 250 درصدی از رشد قیمت سهام، سود نقدی یا معاملات به دست آمده، باید عملکرد صندوق در کل سال و محاسبه NAV تعدیل‌شده بررسی شود. با گزارش یک ماه نمی‌توان تمام بازده یک سال را توضیح داد.

سه پرسش مهم از مدیر صندوق

نخست، آیا پس از اصلاحیه دی ۱۴۰۴ مجوز یا دستورالعمل جدیدی برای تغییر حدنصاب سرمایه‌گذاری صندوق صادر شده است؟ دوم، دلیل سهم بالای سهام در گزارش پایان مهر چیست و ترکیب دارایی بر مبنای کدام ضابطه تنظیم شده است؟ سوم، چه بخشی از بازده اعلام‌شده واقعاً در اختیار دارندگان واحدها قرار گرفته و چه میزان از منافع مطابق سازوکار نیکوکاری تخصیص یافته است؟

بازده بالا جذاب است؛ اما آیا ریسک آن هم شبیه درآمد ثابت‌هاست؟

مهرآور راهین در رتبه‌بندی ۱۸ آبان بازدهی کم‌سابقه‌ای در گروه درآمد ثابت‌ها ثبت کرده است. اما گزارش پرتفوی مهر نشان می‌دهد ترکیب دارایی آن به یک صندوق درآمد ثابت متعارف شباهت زیادی ندارد. این تفاوت می‌تواند بر میزان ریسکی که سرمایه‌گذار می‌پذیرد اثر بگذارد.

تا زمانی که حدود مجاز سرمایه‌گذاری و نحوه محاسبه بازدهی به‌روشنی توضیح داده نشود، مقایسه عدد ۲۵۰ درصد با سود صندوق‌های درآمد ثابت دیگر، تصویر کاملی از ماجرا به دست نمی‌دهد. پرسش نبض بورس روشن است: پشت این بازده چشمگیر، چه ترکیب دارایی و چه سطحی از ریسک قرار دارد؟