تب گرانی خودرو پایین آمد؟

به گزارش نبض بورس، بازار خودرو که از ابتدای اردیبهشت‌ماه وارد مسیر افزایشی شده بود، طی هفته گذشته بالاخره کمی آرام گرفت. بررسی قیمت‌ها در بخش خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان می‌دهد که بازار پس از رسیدن به اوج قیمتی، وارد فاز عقب‌نشینی شده است. بررسی قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان می‌دهد بازار پس از ثبت سقف‌های قیمتی، حالا آرام‌آرام در حال عقب‌نشینی است. عقب‌نشینی‌ای که هرچند هنوز به بازگشت کامل قیمت‌ها منجر نشده، اما نشان می‌دهد بازار از هیجان فاصله گرفته است. در هفته‌های گذشته، کاهش عرضه خودرو به‌عنوان مهم‌ترین عامل جهش قیمت‌ها مطرح می‌شد. هم‌زمان شایعات مبنی بر توقف واردات نیز مزید بر علت شد تا بازار به سمت هیجان کاذب برود.

با این حال، طی روزهای اخیر مجموعه‌ای از اتفاقات نشان داد که دست‌کم بخشی از این نگرانی‌ها در حال برطرف‌شدن است. وزارت صمت در جلساتی که با دو خودروساز بزرگ کشور برگزار کرد، از افزایش تولید خبر داد. موضوعی که می‌تواند به‌طور مستقیم بر کاهش قیمت در بازار اثرگذار باشد. از سوی دیگر باز شدن مسیر واردات از مرز آذربایجان و امکان واردات خودرو بدون انتقال ارز این پیام را به بازار داد که واردات نه تنها متوقف نشده، بلکه قرار است ادامه پیدا کند. بنابر خبری که روز گذشته خبرگزاری فارس منتشر کرد؛ گمرک منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار در شمال‌غرب کشور نیز به جمع گمرکات مجاز ترخیص خودرو اضافه شد.

سکوت در بازار خودرو

اسد کرمی، رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران خودروی تهران درباره وضعیت این روزهای بازار به «ایران» می‌گوید: «حدود یک هفته است که قیمت‌ها در بازار خودرو ریزشی شده است. البته بازار همچنان با رکود همراه است و خرید و فروش بسیار محدود انجام می‌شود. اگر هم معامله‌ای صورت بگیرد، معمولاً مصرف‌کننده واقعی نیست.» به‌دنبال جهش قیمت‌ها و مطرح شدن نرخ‌های غیرقابل باور در بازار، بازرسی از نمایشگاه‌داران توسط اتحادیه شدت گرفت و حتی به پلتفرم‌های آنلاین فروش خودرو هم درباره انتشار قیمت‌ها به طور غیررسمی تذکراتی داده شد. اقدامی که کرمی آن را در آرام‌تر شدن این روزهای بازار مؤثر می‌داند: «در حال حاضر بازار خودرو بالاخره از نوسان شدیدی که طی ماه گذشته تجربه کرده بود فاصله گرفته است. می‌توان گفت تذکرات اتحادیه به نمایشگاه‌داران و اخطار به پلتفرم‌های آنلاین، در پرهیز از قیمت‌گذاری‌های غیرواقعی و عجیب نقش داشته است.»

خبری از قیمت‌های  عجیب نیست

رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تأکید می‌کند: «بخش قابل توجهی از قیمت‌های قبلی حبابی بود و در عمل خریداری برای آنها وجود نداشت. در حال حاضر هم خریــداران واقعــی منتظر کاهش بیشتر قیمت‌ها هستند. اگر اتفاق غیرمنتظره‌ای در بازار رخ ندهد، احتمال ادامه ریزش قیمت‌ها وجود دارد.» یکی از دلایل شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی، فعالیت واسطه‌ها بود. کاهش عرضه خودرو با توجه به شرایط منطقه‌ای و تعطیلات نوروز تا حدی طبیعی به نظر می‌رسید اما برخی از این فضا سوءاستفاده کردند و بعضی خودروها را بالاتر از حد معمول قیمت‌گذاری کردند.

کرمی از کاهش محسوس تعداد واسطه‌ها پس از ورود دستگاه قضا و تشدید نظارت‌ها خبر می‌دهد و می‌گوید: «بعد از برخوردهای نظارتی، تعداد واسطه‌هایی که به‌دنبال بالا بردن مصنوعی قیمت‌ها بودند، به‌شدت کاهش یافته و همین موضوع یکی از دلایل اصلی افت قیمت‌هاست. هرچند قیمت‌ها هنوز با سطوح گذشته فاصله دارد، اما مسیر بازار همچنان نزولی است.»

ریشه گرانی‌های اخیر چه بود؟

در کنار این تحولات مسیح فرزانه، کارشناس بازار خودرو ریشه‌های جهش قیمتی هفته‌های گذشته را در چند عامل اصلی می‌بیند. او درباره آنچه در بازار گذشت توضیح می‌دهد: «افزایش نرخ ارز مبنای واردات از حدود ۷۵ هزار تومان به ۱۵۵ هزار تومان یکی از دلایل گرانی خودروها بود. عامل دوم، به‌هم خوردن توازن عرضه  و تقاضاست.
براساس آمار منتشر شده در سامانه کدال، تیراژ تولید نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۵ درصد کاهش داشته است. کاهشی که فقط شامل خودروهای داخلی نمی‌شود و مونتاژی‌ها را هم شامل  می‌شود.»

واردات خودرو پس از آتش‌بس، به دلیل مسائل منطقه‌ای با محدودیت‌هایی روبه‌رو شد. موضوعی که تا حدی به علت شرایط منطقه‌ای طبیعی بود، اما در عمل عرضه را محدودتر کرد. در مقابل، تلاش‌های وزارت صمت برای هموار کردن مسیر واردات نشان داد دولت از تصمیم خود برای ادامه واردات خودروها عقب‌نشینی
نکرده است.

امکان ویرایش و تمدید ثبت‌سفارش‌ها، مجوز واردات بدون انتقال ارز و سپس اعلام بازگشایی مرز ایران و آذربایجان برای افزایش سرعت ترخیص خودروها، از جمله اقدامات اخیر دولت در زمینه واردات خودروهاست.

مسیح فرزانه در این باره تأکید می‌کند: «واردات خودرو به دلیل شرایط منطقه‌ای با محدودیت‌هایی روبه‌رو بوده و بازار به‌طور طبیعی نسبت به حجم خودروهای ورودی بسیار حساس است. اگر خبرهایی که درباره تسهیل و تسریع واردات منتشر شده، وارد مرحله اجرا شود، بخش زیادی از التهاب بازار فروکش خواهد کرد. هرچند رسیدن قیمت‌ها به سطح سال گذشته  بعید است.»

چرا خودرو دوباره کالای سرمایه‌ای شد؟

تا پیش از گرانی خودروها شرایط بازار به سمت مصرفی شدن خودرو حرکت کرده بود اما دوباره شاهد بودیم که خودرو برای بخشی از مردم نقش کالای سرمایه‌ای و حتی لوکس را  پیدا کرد.

 این کارشناس بازار خودرو نقش تورم انباشته در کالاهای سرمایه‌ای را در این چرخش پررنگ می‌داند و می‌گوید: «تورمی که اتفاق افتاد، فنر قیمت خودروها را رها کرد و دوباره آن را به سمت کالای سرمایه‌ای سوق داد. همین موضوع باعث رفتارهای هیجانی خریداران شد. در دوره گرانی، برخی افراد برای حفظ ارزش پول به سمت خرید خودرو رفتند. در حالی که این مقطع، بدترین زمان برای خرید است چون بازار هیجانی است، قیمت‌ها شفاف نیست و خریدار بیشترین ریسک را می‌پذیرد و معمولاً بیشترین ضرر را هم متحمل  می‌شود.»

 خریداران امیدوار  به کاهش بیشتر قیمت‌ها

در این میان، خبرهایی که طی هفته اخیر درباره افزایش تولید و سرعت گرفتن واردات منتشر شده، خریداران را به کاهش بیشتر قیمت‌ها امیدوارتر کرده است. مسیح فرزانه ،کارشناس بازار خودرو درباره تأثیر این خبرها می‌گوید: «اگر این اتفاقات به مرحله اجرا برسند و عرضه خودروها افزایش پیدا کند قطعاً شرایط از وضعیت کنونی بهتر خواهد شد.» اما سکوت بازار و ریزش قیمت‌ها تا چه زمانی ادامه دارد؟ این کارشناس بازار خودرو در پاسخ می‌گوید: «بازار اکنون وارد فاز ریزشی شده، چون قیمت‌ها به سقف خود رسیده بودند. این اتفاق تازه‌ای نیست معمولاً بعد از جهش‌های شدید، بازار مدتی در سکوت فرو می‌رود و یک تعدیل قیمتی رخ می‌دهد.» او درباره آینده بازار خودرو این‌طور پیش‌بینی می‌کند: «بازار در حال حاضر در وضعیتی کم‌رمق و آرام قرار دارد. نه تعطیل است و نه پرجنب‌وجوش. معاملات اندکی انجام می‌شود، اما فضای غالب، انتظار است. هم خریداران و هم فروشندگان منتظرند ببینند شرایط منطقه‌ای و خبرهای اقتصادی به چه سمت می‌رود. با این حال، نشانه‌ها حاکی از آن است که بازار پس از یک دوره پرالتهاب، حالا وارد فضایی آرام‌تر شده و اگر افزایش عرضه ادامه پیدا کند، می‌توان به ثبات بیشتر و کاهش تدریجی فشار قیمتی امیدوارتر بود.» | تجارت نیوز