انقلاب خورشیدی علیه نیروگاه‌های گازی

به گزارش نبض بورس، تا چند سال پیش، نیروگاه‌های سیکل ترکیبی نماد تولید برق اقتصادی و پربازده در جهان محسوب می‌شدند؛ نیروگاه‌هایی که با راندمان بالا و اتکا به گاز طبیعی، ستون اصلی شبکه برق بسیاری از کشورها را تشکیل می‌دادند. اما حالا ورق در بازار انرژی در حال برگشت است.

بر اساس گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی، ظرفیت نصب نیروگاه‌های خورشیدی در جهان طی سال ۲۰۲۵ جهشی بی‌سابقه داشته و انرژی خورشیدی اکنون سریع‌ترین منبع در حال توسعه تولید برق در جهان محسوب می‌شود.

کارشناسان علت اصلی این تحول را کاهش شدید هزینه تولید برق خورشیدی و همزمان افزایش قیمت جهانی گاز طبیعی می‌دانند؛ مسئله‌ای که پس از بحران انرژی اروپا و نوسانات بازار LNG بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.

نیروگاه‌های سیکل ترکیبی که ترکیبی از توربین گازی و بخار هستند، همچنان از راندمان بالایی برخوردارند و در مدل‌های جدید راندمان آن‌ها به بیش از ۶۰ درصد می‌رسد. اما وابستگی کامل این نیروگاه‌ها به سوخت فسیلی، نقطه ضعف اصلی آن‌ها به شمار می‌رود.

طبق برآوردهای بین‌المللی، هزینه تولید برق در نیروگاه‌های سیکل ترکیبی اکنون بین ۷۷ تا ۱۳۰ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت است؛ رقمی که تحت تاثیر مستقیم قیمت گاز طبیعی قرار دارد.

در مقابل، هزینه تولید برق خورشیدی در پروژه‌های جدید به‌شدت کاهش یافته و اکنون در بسیاری از کشورها بین ۲۸ تا ۶۰ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت برآورد می‌شود. در برخی مناطق آفتابی جهان نیز این رقم حتی به کمتر از ۳۰ دلار رسیده است.

تحلیلگران می‌گویند مهم‌ترین مزیت انرژی خورشیدی، حذف کامل هزینه سوخت است؛ زیرا خورشید منبعی رایگان محسوب می‌شود و نیروگاه‌های خورشیدی پس از نصب، تنها هزینه‌های نگهداری محدودی دارند.

علاوه بر این، نیروگاه‌های خورشیدی آلودگی مستقیم تولید نمی‌کنند و مصرف آب بسیار کمی دارند؛ موضوعی که در کشورهای درگیر بحران آب و آلودگی هوا اهمیت دوچندان پیدا کرده است.

با این حال، انرژی خورشیدی همچنان با یک چالش بزرگ مواجه است؛ تولید ناپایدار برق. این نیروگاه‌ها تنها در زمان تابش خورشید برق تولید می‌کنند و به همین دلیل شبکه برق جهان هنوز به نیروگاه‌های پایدار مانند سیکل ترکیبی وابسته است.

البته پیشرفت سریع فناوری باتری و ذخیره‌سازی انرژی می‌تواند این معادله را نیز تغییر دهد. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد هزینه ذخیره‌سازی باتری در سال‌های اخیر کاهش چشمگیری داشته و ترکیب نیروگاه خورشیدی با باتری، در بسیاری از کشورها به گزینه‌ای اقتصادی تبدیل شده است.

کارشناسان معتقدند آینده صنعت انرژی، ترکیبی از نیروگاه‌های خورشیدی، باتری‌های ذخیره‌ساز و نیروگاه‌های گازی پشتیبان خواهد بود؛ اما روند فعلی نشان می‌دهد دوران سلطه مطلق نیروگاه‌های گازی بر بازار برق جهان به‌تدریج در حال پایان است./فولادبان