گزارشی از کمبود شیرخشک و پوشک در بازار

به گزارش نبض بورس، اين روزها بيش از هميشه خانواده‌هايي كه نوزادي در خانه دارند، نگران تامين شيرخشك مكمل‌ها و پوشك نوزادان‌شان هستند. نگراني كه در مادران و پدراني كه نوزاد يا نوزادان آلرژيك دارند بيشتر است. در واقع مساله تامين پوشك يا شيرخشك مورد نياز هر نوازد از سويي و موضوع افزايش قيمت برخي شيرخشك‌ها از سوي ديگر خانواده‌ها را دچار دردسر كرده است.

در اين گزارش نگاهي به وضعيت بازار شيرخشك و پوشك نوزاد در برخي داروخانه‌ها داشته‌ايم و از سويي در مورد آينده بازار اين اقلام با برخي توليدكنندگان گفت‌وگو كرديم. 

بررسي «اعتماد» نشان مي‌دهد، در ماه‌هاي اخير و به ويژه در زمان جنگ تغييرات زيادي در اين دو بخش رخ داده است. فروشنده داروخانه‌اي در مركز شهر در پاسخ به اين پرسش كه «وضعيت موجودي شير خشك در داروخانه‌ شما به چه شكل است؟» به «اعتماد» مي‌گويد: وضعيت خيلي متفاوت شده، ديگر شبيه سابق همه داروخانه‌ها شيرخشك ندارند و فقط تعداد محدودي از داروخانه‌ها مي‌توانند به خانواده‌ها شيرخشك بفروشند و آن هم با يارانه و سهميه هر خانواده هم مشخص است و در ماه معمولا حدود ۸ تا 10 عدد قوطي شيرخشك براي هر كودك در نظر گرفته شده است. اما بايد توجه داشت كه قيمت‌ها نسبت به سال‌هاي گذشته خيلي افزايش پيدا كرده و بعضي كالاها به سختي پيدا مي‌شوند، به خصوص شيرخشك‌هاي رژيمي براي نوزاداني كه آلرژي يا بيماري گوارشي دارند يا برندهاي خارجي كه بيشتر خانواده‌ها دنبال آن هستند.

  اين فروشنده ادامه مي‌دهد: قبلا هر نوع شيرخشكي به راحتي در داروخانه‌ها موجود بود و خانواده‌ها مي‌توانستند بدون مشكل آن را تهيه كنند. ولي اين روزها اين وضعيت متفاوت شده است. بخشي از مشكل به دليل احتكار است؛ برخي افراد و مغازه‌ها هم تعداد زيادي شيرخشك نگه داشته‌اند و باعث شده‌اند كه عرضه كاهش پيدا كند و همين مساله باعث شده كه حتي بعضي برندهاي ايراني كه قبلا در دسترس بودند، اين روزها به سختي پيدا شوند.

شيرخشك برند «هيپ» هم كم شده و اگر هم جايي داشته باشد، گران است و اكثر داروخانه‌ها نمي‌آورند و مارك «سيميلاك» هم مدت زيادي است كه در داروخانه‌ها نيست.

در حال حاضر ۴ قوطي شيرخشك با بيمه‌ و ۶ قوطي آزاد آن هم با كدملي پدر و مادر در ماه به كودكان تعلق مي‌گيرد كه از هر شيرخشك حدود ۶5- ۶0 هزار تومان را بيمه مي‌دهد و قيمت اصلي اكثر شيرخشك‌ها هم در محدوده ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان است و اين قاعده براي تمام شيرخشك‌هاست از آپتاميل گرفته تا ببلاك و نان و... . فروشنده ديگري در داروخانه‌اي در غرب تهران به «اعتماد» مي‌گويد: قيمت‌ شيرخشك به ‌شدت بالا رفته، البته شيرخشك‌هاي معمولي ايراني هنوز قابل تهيه هستند و قيمت‌شان مناسب‌تر است، اما شيرخشك‌هاي رژيمي بسيار گران شده‌اند و يك قوطي شيرخشك خارجي كه قبلا شايد كمتر از يك ميليون تومان بود، در حال حاضر دو تا سه ميليون تومان قيمت‌گذاري شده است.

  به عنوان مثال شيرخشك آپتاميل ۸۰۰ گرمي انگلستان ۴ ميليون و ۲۰۰ هزار تومان، شيرخشك سيميلاك ۹۰۰ گرمي ۴ ميليون و ۲۶۶ هزار تومان و شيرخشك گلدن گات ساخت تركيه براي كودكان آلرژيك و داراي حساسيت به پروتئين گاوي ۲ ميليون و ۴۰۰ هزار تومان شده است. خريد اين اقلام براي خانواده‌هايي كه فرزندان آلرژيك دارند دشوار شده است. 

فروشنده ديگري در داروخانه‌اي در شرق تهران در مورد روش پرداخت شيرخشك مي‌گويد: روش پرداخت‌ها تغيير كرده؛ قبلا به صورت چكي خريد مي‌كرديم، اما مدتي است كه بايد نقدي پرداخت كنيم كه هم براي داروخانه سخت شده است و هم براي خانواده‌ها. او در پاسخ به اين پرسش كه آيا وضعيت بازار شيرخشك به دليل كمبود عرضه و افزايش قيمت‌ها براي خانواده‌ها مشكل‌ساز شده است، مي‌گويد: دقيقا؛ اين كمبودها به دليل تركيبي از احتكار، تغيير در روش پرداخت و افزايش قيمت‌هاي جهاني است. 

ضمن آنكه شيرخشك‌هاي رژيمي و بعضي برندهاي خارجي مخصوصا براي كودكاني كه نياز ويژه دارند، به سختي پيدا مي‌شوند. حتي بعضي داروخانه‌ها فقط مقادير محدودي از اين محصولات را دارند و معمولا اولويت با خانواده‌هايي است كه سهميه مشخص دارند و بعضي خانواده‌ها تلاش مي‌كنند از چند داروخانه مختلف خريد كنند يا از دوستان و آشنايان كمك بگيرند، اما باز هم كافي نيست. بعضي خانواده‌ها مجبور مي‌شوند هزينه‌هاي بالاتري پرداخت كنند تا نياز كودك‌شان را تامين كنند. متاسفانه هنوز راهكاري براي برطرف كردن كامل كمبود وجود ندارد و اين مساله در ماه‌هاي اخير خيلي پررنگ شده است.

سفارش‌ها در امارات  قفل شده است

عليرضا عسگري، توليدكننده شيرخشك در مورد وضعيت اين كالا در بازار به «اعتماد» مي‌گويد: در مورد برند شركتي كه ما توليدكننده آن هستيم در حال حاضر، بخشي از محموله‌هاي ما در امارات مانده است و هنوز مشخص نيست كه چه زماني وارد كشور مي‌شوند. ما از قسمت بازرگاني پيگيري كرديم، اما فعلا تصميم قطعي گرفته نشده كه اين كالاها برگشت مي‌خورد يا مسير ديگري براي وارداتشان انتخاب خواهد شد.

سه حالت ممكن دارد رخ بدهد، برگرداندن به ايران، ارسال مستقيم به مصرف‌كننده از طريق مسير جايگزين يا باقي ماندن در امارات. او ادامه مي‌دهد: براي همين ما يك سفارش ديگر از توليدكننده و تامين‌كننده مواد اوليه خود گذاشتيم تا كالا به صورت زميني وارد كشور شود.

مسير زميني هزينه بيشتري دارد، اما در وضعيت فعلي چاره ديگري نداريم و انتظار داريم اين محموله طي دو تا سه هفته آينده به دست‌مان برسد. عسگري در خصوص تغييرات قيمتي و سياست‌هاي دستوري قيمت شيرخشك در ايران نيز توضيح مي‌دهد: نرخ‌گذاري‌ها عمدتا دستوري است و شركت‌هاي توليدكننده نمي‌توانند آزادانه قيمت‌گذاري كنند. معمولا تغيير قيمت يك يا دو بار در سال رخ مي‌دهد. در سال گذشته، تغيير قيمت يك‌بار و حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بود. نيمه دوم سال هم به دليل افزايش هزينه‌هاي توليد، تغييراتي در قيمت‌ها داشتيم.

او در مورد واردات شيرخشك نيز مي‌گويد: شيرخشك‌هايي كه در حال حاضر در بازار وجود دارد، عمدتا توليد داخل هستند. البته مواد اوليه اصلي از خارج كشور وارد مي‌شود، اما با برنامه‌ريزي قبلي و تخصيص منابع از طريق سازمان غذا و دارو و بانك مركزي است، اما تامين آن هنوز كامل و جامع انجام نشده است. به همين دليل توليدكنندگان نتوانستند همه محموله‌ها را به موقع و به ميزان كافي وارد كنند. عسگري در مورد وضعيت موجودي و پخش شيرخشك نيز ادامه مي‌دهد: در حال حاضر شيرخشك توليدي ما در داروخانه‌ها موجود است، اما به اندازه‌اي نيست كه بتواند كل بازار را پوشش دهد. محموله‌هايي كه به دست ما رسيده، پس از ورود به كشور حدود يك هفته تا 10 روز طول مي‌كشد تا توزيع شوند. بنابراين موجودي فعلي كافي نيست و پيش‌بيني‌ها نشان مي‌دهد كه توليدكننده نتوانسته تقاضاي جنگي يا غيرمنتظره بازار را پيش‌بيني كند.

او توضيح مي‌دهد: داروخانه‌ها تلاش مي‌كنند تا مقدار محدودي از شيرخشك را نگه دارند تا خانواده‌ها در خانه دچار مشكل نشوند، اما اين محدوديت باعث شده كه برخي مصرف‌كنندگان احساس كمبود كنند و حتي مقدار بيشتري نسبت به نياز واقعي خريداري كنند. اين توليدكننده شيرخشك ادامه مي‌دهد: تقاضا در بازار تحت تاثير رفتار مردم قرار دارد. وقتي خانواده‌ها احساس كنند شيرخشك به اندازه كافي در داروخانه‌ها موجود نيست، تلاش مي‌كنند مقدار بيشتري تهيه كنند تا در خانه ذخيره داشته باشند.

اين رفتار مصرف‌كننده خود باعث مي‌شود كمبودها بيشتر به چشم بيايد.در شهرهاي مختلف تقاضا متفاوت است. در استان‌هايي كه مصرف شيرخشك پايين‌تر است، مانند اردبيل يا برخي مناطق آذربايجان شرقي و غربي، كمبود چندان محسوس نيست. اما در استان‌هاي جنوبي مانند كرمان، تقاضا براي شيرخشك بسيار بالا و كمبود محسوس‌تر است.

او مي‌گويد: ما تلاش مي‌كنيم با توليدات داخلي و تامين مواد اوليه از خارج، بازار را مديريت كنيم. حتي اگر محموله‌هاي خارجي با تاخير مواجه شوند، توليد داخلي مي‌تواند بخشي از نياز بازار را تامين كند، اما همچنان محدوديت وجود دارد.شركت ما در تلاش است تا همه محموله‌ها پس از ورود به كشور به سرعت توزيع شوند و از اين طريق كمبود را كاهش بدهد. با اين حال، شرايط بازار به گونه‌اي است كه پيش‌بيني دقيق نياز مصرف‌كننده در شرايط غيرمنتظره مانند بحران‌ها و جنگ دشوار است. عسگري مي‌گويد: چشم‌انداز ما اين است كه با مسيرهاي جايگزين واردات و افزايش توليد داخلي، نياز خانواده‌ها تا حد امكان تامين شود. توصيه ما به مصرف‌كنندگان اين است كه تلاش كنند خريد خود را به برنامه‌ريزي ماهانه محدود و از ذخيره بيش از حد خودداري كنند تا همه بتوانند به سهميه خود دسترسي پيدا كنند.همچنين با توجه به محدوديت منابع و شرايط پيچيده واردات، ارتباط مستمر با تامين‌كنندگان و داروخانه‌ها ضروري است تا اطلاعات دقيق در مورد موجودي و زمانبندي توزيع در اختيار مصرف‌كننده قرار بگيرد.

در بازار پوشك چه مي‌گذرد؟

بازار پوشك كودكان نيز در اين مدت پرنوسان بوده و افزايش قابل‌ توجه قيمت پوشك نوزاد در سه‌ماهه گذشته، نگراني‌هاي تازه‌اي را براي خانواده‌ها به‌ويژه در شرايط اقتصادي فعلي ايجاد كرده است.

بررسي‌هاي ميداني «اعتماد» از بازار نشان مي‌دهد كه از بهمن‌ماه ۱۴۰۴ تا ارديبهشت‌ماه ۱۴۰۵، قيمت انواع پوشك با رشد چشمگيري همراه بوده و در برخي موارد حتي تا حدود دوبرابر افزايش يافته است.

يكي از فروشندگان پوشك به «اعتماد» مي‌گويد: اين كالا  افزايش قيمت شديدي داشته است. قبلا هر نوع پوشكي به راحتي در داروخانه موجود بود و خانواده‌ها مي‌توانستند هر برند و سايزي را تهيه كنند. اما در حال حاضر قيمت‌ها تقريبا دوبرابر شده و بعضي برندها به سختي پيدا مي‌شوند.

مخصوصا برندهاي خاص و بسته‌هاي بزرگ كه قبلا فراوان بودند، اما اين روزها خيلي محدود شده‌اند و همين موضوع باعث شده كه بعضي خانواده‌ها مجبور شوند برندهاي جايگزين يا بسته‌هاي كوچك‌تر را خريداري كنند كه هزينه بيشتري روي دوش‌شان مي‌گذارد. بر اساس گفته‌هاي فروشندگان، پوشك ۲۰ عددي مدل BB120 كه در بهمن‌ماه سال گذشته با قيمت حدود ۱۰۴ هزار تومان عرضه مي‌شد، اكنون به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسيده است.

اين تغيير نشان‌دهنده رشدي نزديك به ۹۰ تا ۹۵ درصد در عرض سه ماه است.  يكي از فروشندگان در اين باره مي‌گويد: افزايش قيمت در اين مدل بسيار سريع اتفاق افتاد و مشتريان از اين موضوع شوكه شده‌اند.  در نمونه‌اي ديگر، پوشك ۲۲ عددي ماي‌بي‌بي نيز از ۱۴۲ هزار تومان به حدود ۲۴۰ هزار تومان رسيده است كه بيانگر افزايشي در حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است.

فروشندگان مي‌گويند: اين برند كه پيش‌تر جزو گزينه‌هاي نسبتا اقتصادي‌تر محسوب مي‌شد، اكنون براي بسياري از خانواده‌ها به كالايي پرهزينه تبديل شده است.افزايش قيمت تنها به اين موارد محدود نمي‌شود.

پوشك مولفيكس چسبي ۳۴ عددي نيز از ۴۱۵ هزار تومان به ۶۵۰ هزار تومان رسيده كه رشدي در حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد را نشان مي‌دهد.  همچنين پوشك كانفي چسبي ۳۰ عددي از ۸۹۰ هزار تومان به ۹۹۵ هزار تومان افزايش يافته كه هر چند در مقايسه با ساير برندها كمتر است، اما همچنان رشدي حدود ۱۰ تا ۱۵ درصدي را تجربه كرده است.در اين ميان بيشترين جهش قيمتي مربوط به پوشك پمپرز چسبي ۳۸ عددي است.

اين محصول از حدود ۳ ميليون و ۶۷۰ هزار تومان به ۵ ميليون و ۸۷۹ هزار تومان رسيده كه افزايشي در حدود ۶۰ درصد را نشان مي‌دهد. فروشندگان معتقدند وابستگي اين برند به واردات و نوسانات نرخ ارز از عوامل اصلي اين افزايش شديد قيمت است.  فروشنده‌اي در داروخانه‌اي در مركز شهر در مورد بازار پوشك كودكان به «اعتماد» مي‌گويد: يك مدت توزيع پوشك در بازار محدود شد تا قيمت‌هاي جديد را اعلام كنند و بعد از آن نرخ‌ها به ‌شدت بالا رفت، پوشك ماي‌بي‌بي كه در محدوده ۳۰۰ هزار تومان بود ۷۰۰ هزار تومان قيمت‌گذاري شد.

مولفيكس هم همين‌طور از ۳۰۰ و خرده‌اي به يك ميليون و ۱۰۰ هزار تومان رسيد. از زماني هم كه واردات پوشك پمپرز قطع شد كالاي قاچاق محسوب مي‌شود. با اين حال همه محصولات چنين روندي را تجربه نكرده‌اند.

پوشك پريما تركيه ۵۰ عددي چسبي در اين مدت تقريبا بدون تغيير باقي مانده و همچنان در محدوده ۳ ميليون و ۳۷۵ هزار تومان عرضه مي‌شود. اين ثبات نسبي در حالي است كه ساير برندها با افزايش قيمت روبه‌رو بوده‌اند.

در مجموع، بررسي بازار نشان مي‌دهد كه قيمت پوشك نوزاد در سه‌ ماهه گذشته به‌طور ميانگين بين ۵۰ تا ۷۰ درصد افزايش يافته است، هر  چند در برخي اقلام اين رشد به حدود ۹۰ درصد نيز رسيده است.

اين روند افزايشي در شرايطي رخ داده كه پوشك به عنوان يكي از كالاهاي اساسي خانوارهاي داراي كودك، سهم قابل‌توجهي از هزينه‌هاي ماهانه را به خود اختصاص مي‌دهد. كارشناسان معتقدند؛ عواملي مانند افزايش هزينه‌هاي توليد، رشد نرخ ارز، مشكلات واردات مواد اوليه و همچنين نوسانات بازار، در اين افزايش قيمت نقش داشته‌اند. در صورت تداوم اين شرايط، احتمال افزايش بيشتر قيمت‌ها در ماه‌هاي آينده نيز دور از انتظار نخواهد بود؛ موضوعي كه مي‌تواند فشار اقتصادي بيشتري بر خانواده‌ها  وارد كند. | ایران جیب