صنایع لبنی بورس زیر ذره‌بین | کدام نماد‌های لبنی سودسازترند؟

به گزارش نبض بورس، صنعت لبنیات یکی از گروه‌های مهم بازار سرمایه است که عملکرد آن به‌شدت تحت‌تأثیر متغیر‌های اقتصادی و سیاست‌های تنظیم بازار قرار دارد. 

در این صنعت، صرف افزایش نرخ فروش نمی‌تواند معیار مناسبی برای سنجش وضعیت شرکت‌ها باشد؛ زیرا میزان رشد بهای مواد اولیه، هزینه‌های تولید، ترکیب محصولات و توانایی شرکت‌ها در حفظ حجم فروش، نقش تعیین‌کننده‌ای در سودآوری نهایی آنها ایفا می‌کند.

علی فراقی، کارشناس بازار سرمایه گفت: صنعت محصولات لبنی یکی از ارکان مهم گروه «محصولات غذایی و آشامیدنی» در بازار سرمایه ایران به شمار می‌رود. عملکرد مالی و سودآوری شرکت‌های این گروه تحت‌تأثیر مجموعه‌ای از متغیر‌های کلان اقتصادی، سیاست‌گذاری‌های دولتی، تغییرات بهای تمام‌شده و نوسانات سمت عرضه و تقاضا قرار دارد.

وی ادامه داد: نکته مهم در بررسی این صنعت آن است که رشد درآمد عملیاتی و مبلغ فروش شرکت‌های لبنی لزوماً به معنای بهبود سودآوری یا افزایش سود خالص آنها نیست؛ چراکه افزایش نرخ فروش محصولات باید در کنار تغییرات بهای شیر خام، هزینه بسته‌بندی، انرژی، حمل‌ونقل، ترکیب سبد فروش و قدرت خرید واقعی مصرف‌کننده ارزیابی شود.

متغیر اثرگذار بر هزینه تولید شرکت‌های لبنی

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: شیر خام اصلی‌ترین ماده اولیه تولید محصولات لبنی است و سهم عمده‌ای از بهای تمام‌شده شرکت‌ها را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل، تغییرات نرخ شیر خام تعیین‌کننده اصلی حاشیه سود ناخالص صنعت محسوب می‌شود. افزایش قیمت شیر خام، درصورتی‌که با مجوز متناسب و به‌موقع افزایش نرخ فروش محصولات همراه نباشد، حاشیه سود ناخالص و عملیاتی شرکت‌ها را تحت‌فشار قرار می‌دهد.

وی تشریح کرد: نرخ شیر خام نیز تحت‌تأثیر عواملی مانند قیمت نهاده‌های دامی شامل ذرت، جو و کنجاله سویا، نرخ ارز واردات نهاده‌ها، هزینه‌های نگهداری و پرورش، مکمل‌های غذایی، مدیریت گله، شرایط اقلیمی، خشکسالی و محدودیت منابع آبی کشور قرار دارد. همچنین مصوبات ستاد تنظیم بازار و سیاست‌های حمایتی دولت از دیگر عوامل اثرگذار بر این نرخ هستند.
فراقی افزود: در تحلیل نماد‌های لبنی، فاصله زمانی میان افزایش نرخ شیر خام و صدور مجوز تعدیل نرخ فروش محصولات اهمیت زیادی دارد. این شکاف زمانی می‌تواند سودآوری فصلی شرکت‌ها را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهد.

تأثیر سیاست‌های دولتی بر صنایع لبنی

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: باتوجه‌به اینکه محصولات لبنی از کالا‌های اساسی در سبد خانوار محسوب می‌شوند، سیاست‌گذار نسبت به قیمت‌گذاری آنها حساسیت زیادی دارد. محدودیت در تعدیل به‌موقع قیمت‌ها در شرایط تورمی، یکی از ریسک‌های اصلی این صنعت است.

وی گفت: در مقابل، آزادسازی قیمت‌ها یا اعطای مجوز‌های به‌موقع برای افزایش نرخ فروش، امکان انتقال تورم هزینه‌ها به مصرف‌کننده نهایی را فراهم می‌کند.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: البته افزایش نرخ فروش صرفاً زمانی می‌تواند اتفاق مثبتی برای شرکت‌های لبنی باشد که رشد بهای تمام‌شده را به طور کامل پوشش دهد.

فراقی اظهار کرد: در شرایط تورمی، اگر رشد درآمد واقعی خانوار‌ها از رشد قیمت محصولات لبنی عقب بماند، الگوی تقاضا تغییر می‌کند. در چنین شرایطی، تقاضا برای محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر مانند دسر‌ها و پنیر‌های تخصصی کاهش پیدا می‌کند و مصرف‌کنندگان به سمت محصولات اقتصادی، برند‌های ارزان‌تر یا بسته‌بندی‌های کوچک‌تر حرکت می‌کنند.

وی تأکید کرد: این وضعیت می‌تواند موجب ایجاد واگرایی میان مقدار فروش و مبلغ فروش شرکت‌ها شود؛ به این معنا که درآمد اسمی شرکت افزایش پیدا کند، اما حجم فیزیکی فروش با افت همراه باشد.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: به همین دلیل، برای تشخیص رشد واقعی عملیات شرکت‌های لبنی، بررسی هم‌زمان مقدار فروش حجمی، نرخ فروش و مبلغ فروش در گزارش‌های ماهانه سامانه کدال ضروری است.

تأثیر نرخ ارز بر هزینه و درآمد شرکت‌های لبنی

فراقی گفت: اگرچه بخش عمده شیر خام موردنیاز صنعت از داخل کشور تأمین می‌شود، اما صنعت لبنیات به‌صورت غیرمستقیم به نرخ ارز وابستگی دارد. در بخش هزینه‌ها، واردات نهاده‌های دامی، مواد افزاینده، ملزومات بسته‌بندی و قطعات خطوط تولید از جمله مواردی هستند که تحت‌تأثیر نرخ ارز قرار می‌گیرند.

وی افزود: از سوی دیگر، در بخش درآمد، شرکت‌های صادرات‌محور می‌توانند از محل صادرات محصولات خود درآمد ارزی ایجاد کنند و رقابت‌پذیری منطقه‌ای خود را افزایش دهند.

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: بسته‌بندی یکی از بخش‌های مهم بهای تمام‌شده محصولات لبنی است. ظروف پلی‌اتیلنی، بطری‌های PET، تتراپک، کارتن و فیلم‌های پلاستیکی سهم قابل‌توجهی از هزینه تولید را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین، نوسانات قیمت مواد پتروشیمی و مقوا می‌تواند به‌صورت مستقیم حاشیه سود محصولاتی را که به بسته‌بندی تخصصی نیاز دارند، تحت‌تأثیر قرار دهد.

این فعال بازار‌های مالی تشریح کرد: فسادپذیری محصولات لبنی موجب وابستگی شدید این صنعت به زیرساخت‌های برودتی شده است. برق خطوط تولید، گاز موردنیاز فرایند‌های حرارتی، سوخت ناوگان توزیع و هزینه نگهداری سردخانه‌ها از جمله هزینه‌های مستقیم شرکت‌های لبنی هستند.

وی افزود: از طرف دیگر، قطعی برق یا گاز علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، می‌تواند به دلیل ایجاد اختلال در زنجیره سرد، ضایعات سنگین شیر و محصولات لبنی را به دنبال داشته باشد.

حاشیه سود شرکت‌ها متفاوت است؟

فراقی گفت: تمامی محصولات لبنی حاشیه سود یکسانی ندارند و ترکیب سبد محصولات یکی از عوامل مهم تعیین‌کننده سودآوری شرکت‌هاست. برای مثال، شیر پاستوریزه از گردش فروش بالایی برخوردار است، اما حاشیه سود پایین‌تری دارد و نسبت به تغییرات قیمت حساسیت زیادی نشان می‌دهد.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: در مقابل، شیر استریل UHT و پنیر از ارزش افزوده بالاتر و ماندگاری بیشتری برخوردار هستند. خامه، کره و دسر‌ها نیز حاشیه سود مناسبی دارند و سودآوری آنها به چربی شیر وابسته است. همچنین شیرخشک ابزار کلیدی مدیریت مازاد شیر خام و جذب درآمد‌های صادراتی محسوب می‌شود.

نقش صادرات در سودآوری شرکت‌ها چیست؟

فراقی گفت: ایران یکی از صادرکنندگان اصلی لبنیات در منطقه است و بر اساس آمار‌های بین‌المللی مانند AHDB، صادرات سالانه محصولات لبنی کشور بیش از ۷۰۰ هزار تن است. کشور‌هایی مانند عراق، افغانستان و پاکستان از مقاصد اصلی صادرات محصولات لبنی ایران هستند.

وی افزود: شرکت‌هایی که توانایی صادرات واقعی و وصول مطالبات ارزی را دارند، از انعطاف عملیاتی بسیار بالاتری برخوردارند.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: باتوجه‌به بالابودن هزینه‌های ثابت در این صنعت، شرکت‌هایی که با درصد بالاتری از ظرفیت اسمی خود فعالیت می‌کنند، می‌توانند هزینه ثابت هر واحد محصول را کاهش دهند و در نتیجه سودآوری پایدارتری داشته باشند.

وی اظهار کرد: خرید روزانه و نقدی شیر خام در کنار فروش اعتباری محصولات به فروشگاه‌ها، فشار سنگینی بر سرمایه در گردش شرکت‌های لبنی وارد می‌کند.

این فعال بازار‌های مالی توضیح داد: در شرایطی که نرخ بهره بالا باشد، شرکت‌هایی که به تسهیلات بانکی سنگین وابستگی دارند، بخش زیادی از سود عملیاتی خود را صرف پرداخت هزینه تسهیلات می‌کنند. به همین دلیل، بررسی وضعیت نقدینگی و ساختار بدهی شرکت‌ها در کنار عملکرد عملیاتی آنها اهمیت زیادی دارد.

صورت مالی شرکت‌ها چه می‌گوید؟

فراقی گفت: بررسی صورت‌های مالی منتهی به شهریور ۱۴۰۵ نشان‌دهنده تفاوت‌های ساختاری عمیق در کیفیت سود شرکت‌های این صنعت است.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: در این میان، شرکت عالیس (بهار رز عالیس چناران) با ثبت حاشیه سود ناخالص ۳۴.۵ درصدی، بالاترین حاشیه سود ناخالص صنعت را به خود اختصاص داده است. این شرکت در دوره ۶ماهه نیز به دلیل تمرکز بر سبد نوشیدنی‌ها، رشد درآمد ۹۲ درصدی را ثبت کرده است.

وی ادامه داد: البته هزینه مالی این شرکت نیز قابل‌توجه است و حدود ۴.۶ درصد از کل فروش را تشکیل می‌دهد که باید در بررسی عملکرد آن موردتوجه قرار گیرد.

فراقی اظهار کرد: شرکت غگلپا (پگاه گلپایگان) نیز عملکرد بنیادی بسیار قوی داشته و در دوره ۹ماهه رشد درآمد ۱۳۱ درصدی را با حاشیه سود ناخالص ۲۰.۲ درصدی ثبت کرده است. بااین‌حال، صادرات شرکت در آخرین گزارش‌های ماهانه متوقف یا نزدیک به صفر بوده است.

این فعال بازار‌های مالی افزود: در نماد غشان (پگاه خراسان)، رشد درآمد ۱۱۶ درصدی و حاشیه سود ناخالص ۱۵.۰ درصدی به ثبت رسیده است؛ اما حدود ۱۸ درصد از سود عملیاتی این شرکت صرف پوشش هزینه‌های مالی می‌شود.غگلستا (پگاه گلستان) نیز رشد درآمد ۹۹ درصدی و حاشیه سود ۱۶.۳ درصدی داشته است. نسبت جاری ۱.۲۴ این شرکت نیز نشان‌دهنده سلامت نسبی ساختار نقدینگی آن است.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در نماد غپاذر (پگاه آذربایجان شرقی)، باوجود رشد بالای سود خالص، حاشیه سود ناخالص پایین ۱۱.۶ درصدی و نسبت P/B یا قیمت به ارزش دفتری بالا، در حدود ۸، ریسک ارزشیابی سهم را افزایش داده است.

وی تأکید کرد: شرکت غپاک (لبنیات پاک) نیز رشد درآمد سنگین ۱۷۷ درصدی را ثبت کرده، اما نسبت بدهی ۷۶ درصدی این شرکت که بدهی جاری به دارایی آن ۶۹ درصد است، ریسک شدید سرمایه در گردش را نشان می‌دهد.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: در مورد نماد‌های غفارس و غگیلا نیز باید اشاره کرد که این شرکت‌ها رشد فروش داخلی مناسبی داشته‌اند، اما ادعا‌های مطرح‌شده درباره جریان درآمد ارزی مستمر با آمار‌های عملیاتی و صادرات نزدیک به صفر در گزارش‌های ماهانه همخوانی ندارد.

وی گفت: غالبر (لبنیات کالبر) ضعیف‌ترین نماد گروه محسوب می‌شود. این شرکت در ۳ ماهه نخست افت شدید ۷۸ درصدی فروش، زیان عملیاتی و افت شدید کیفیت ساختار مالی را تجربه کرده است.

حاشیه سود چقدر است؟

فراقی توضیح داد: بررسی اطلاعات مالی شرکت‌ها در دوره منتهی به شهریور ۱۴۰۵، تصویر متفاوتی از وضعیت درآمد و کیفیت سود نماد‌های این گروه ارائه می‌دهد. در نماد عالیس، درآمد عملیاتی دوره ۶ماهه به ۲،۲۵۷ میلیارد تومان رسیده و رشد درآمد ۹۲ درصدی همراه با حاشیه سود ناخالص ۳۴.۵ درصدی ثبت شده است. این شرکت بالاترین حاشیه سود صنعت را دارد، اما هزینه مالی آن همچنان قابل پایش است.

وی تشریح کرد: غگلپا در دوره ۹ماهه درآمد عملیاتی ۴،۷۶۱ میلیاردتومانی و رشد درآمد ۱۳۱ درصدی داشته است. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۲۰.۲ درصد است و ساختار سود ناخالص قدرتمندی دارد، اما صادرات مستمر آن تأیید نشده است.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: در غگلستا، درآمد عملیاتی دوره ۹ماهه به ۳،۵۰۷ میلیارد تومان رسیده و رشد درآمد ۹۹ درصدی با حاشیه سود ناخالص ۱۶.۳ درصدی ثبت شده است. نسبت جاری ۱.۲۴ نیز نشان‌دهنده وضعیت مناسب نقدینگی این شرکت است.

وی ادامه داد: غشان در دوره ۹ماهه درآمد عملیاتی ۵،۰۷۶ میلیاردتومانی و رشد درآمد ۱۱۶ درصدی داشته است. حاشیه سود ناخالص آن ۱۵.۰ درصد است و باوجود عملکرد عملیاتی مناسب، فشار ۱۸ درصدی هزینه مالی بر سود عملیاتی باید موردتوجه قرار گیرد.

فراقی گفت: در نماد غگیلا، درآمد عملیاتی دوره ۹ماهه ۳،۴۷۵ میلیارد تومان و رشد درآمد ۱۴۰ درصدی ثبت شده است. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۱۳.۳ درصد است. رشد فروش داخلی این نماد مناسب بوده، اما صادرات واقعی آن صفر گزارش شده است.

وی تأکید کرد: غپاک نیز در دوره ۶ماهه درآمد عملیاتی ۹،۱۸۱ میلیاردتومانی و رشد درآمد ۱۷۷ درصدی داشته است. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۱۱.۹ درصد بوده و نسبت بدهی ۷۶ درصدی آن ریسک بسیار سنگینی را متوجه ساختار مالی شرکت می‌کند.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در غفارس، درآمد عملیاتی دوره ۹ماهه به ۷،۱۳۰ میلیارد تومان رسیده و رشد درآمد ۱۱۴ درصدی ثبت شده است. حاشیه سود ناخالص شرکت ۱۱.۹ درصد است. باوجود فروش مناسب، صادرات این شرکت نزدیک به صفر بوده و هزینه مالی آن نیز روند صعودی دارد.

فراقی گفت: غپاذر در دوره ۹ماهه درآمد عملیاتی ۶،۳۳۱ میلیاردتومانی و رشد درآمد ۱۱۹ درصدی داشته است. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۱۱.۶ درصد است. رشد سود خالص از نکات مثبت عملکرد آن محسوب می‌شود، اما حاشیه سود پایین و نسبت P/B بالا در حدود ۸، ریسک ارزش‌گذاری سهم را افزایش می‌دهد.

وی اظهار کرد: غالبر در دوره ۳ماهه درآمد عملیاتی ۴۴.۵ میلیاردتومانی داشته و با افت ۷۸ درصدی درآمد مواجه شده است. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۸.۷ درصد بوده و زیان عملیاتی و خالص سنگین در کنار ضعف شدید ساختار مالی، وضعیت نامناسبی را برای این نماد رقم زده است.

کدام نماد شرایط بهتری دارد؟

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: از نظر کیفیت سود و قدرت بنیادی، عالیس و غگلپا در گروه نماد‌های برتر صنعت قرار می‌گیرند. عالیس به دلیل برخورداری از سبد نوشیدنی باارزش افزوده، حاشیه سود ناخالص ممتازی در صنعت دارد. غگلپا نیز به دلیل حاشیه سود ناخالص بالا و رشد درآمدی قابل‌توجه، از وضعیت بنیادی قدرتمندی برخوردار است.

وی تشریح کرد: غگلستا و غشان در گروه نماد‌های متوسط صنعت قرار می‌گیرند. غگلستا از نظر وضعیت نقدینگی و نسبت جاری، شرایط بهتری نسبت به رقبا دارد. غشان نیز عملکرد عملیاتی مناسبی ثبت کرده است، اما هزینه‌های مالی آن باید به‌صورت مستمر پایش شود.

فراقی گفت: در گروه نماد‌های پرریسک، غپاک، غپاذر، غالبر، غگیلا و غفارس قرار می‌گیرند. غپاک به دلیل نسبت بدهی ۷۶ درصدی با ریسک شدید نقدینگی مواجه است. غپاذر نیز به دلیل ریسک بالای ارزش‌گذاری و نسبت P/B حباب‌گونه در برابر حاشیه سود پایین، شرایط پرریسکی دارد. غالبر با زیان‌دهی و افت شدید حجم عملیات روبه‌رو است و نشانه‌ای از چرخش بنیادی در عملکرد آن مشاهده نمی‌شود.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: همچنین در نماد‌های غگیلا و غفارس، درآمد ارزی و صادرات مستمر به شکل عملیاتی محقق نشده و این موضوع یکی از نکات مهم در ارزیابی ریسک این شرکت‌هاست.

وی تأکید کرد: افزایش نرخ شیر خام اثر منفی بر سودآوری دارد؛ زیرا موجب افزایش بهای تمام‌شده و فشار بر حاشیه سود می‌شود. در مقابل، صدور مجوز افزایش نرخ فروش اثر مثبتی دارد و امکان انتقال تورم هزینه‌ها به نرخ محصول را فراهم می‌کند.

این فعال بازار‌های مالی ادامه داد: رشد مقدار فروش حجمی نیز اثر مثبتی بر عملکرد شرکت‌ها دارد؛ چراکه می‌تواند موجب بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه ثابت هر واحد محصول شود.

وی افزود: افزایش نرخ ارز اثر دوگانه‌ای بر این صنعت دارد. از یک طرف، هزینه نهاده‌ها را افزایش می‌دهد و از طرف دیگر، می‌تواند درآمد ارزی شرکت‌های صادرات‌محور را رشد دهد. افزایش هزینه بسته‌بندی و انرژی نیز اثر منفی بر سودآوری دارد و به‌صورت مستقیم حاشیه سود ناخالص و عملیاتی شرکت‌ها را کاهش می‌دهد.

فراقی در نهایت اظهار کرد: بهبود قدرت خرید خانوار می‌تواند با افزایش تقاضا برای محصولات دارای ارزش‌افزوده بالاتر، اثر مثبتی بر عملکرد شرکت‌ها داشته باشد. در نهایت، افزایش هزینه‌های مالی و تسهیلات بانکی، به‌ویژه در شرکت‌هایی که بدهی بالایی دارند، موجب کاهش سود خالص می‌شود.