سفارشهای خرید و فروش چیست؟ آشنایی با نحوه ثبت سفارش در بورس
به گزارش نبض بورس، سفارشهای خرید و فروش در بورس، درخواستهایی هستند که سرمایهگذاران برای خرید یا فروش سهام در قیمت و حجم مشخص ثبت میکنند. این سفارشها بخش اصلی سازوکار معاملات بازار سرمایه را تشکیل میدهند و آشنایی با انواع آنها به معاملهگران کمک میکند تا با آگاهی بیشتری وارد معامله شوند و وضعیت عرضه و تقاضای یک نماد را بررسی کنند.
سفارش خرید و فروش در بورس چیست؟
سفارش خرید درخواستی است که سرمایهگذار برای خرید تعداد مشخصی از سهام یک شرکت با قیمت موردنظر خود ثبت میکند.
در مقابل، سفارش فروش درخواستی است که سرمایهگذار برای فروش تعداد مشخصی از سهام خود با قیمت تعیینشده ثبت میکند.
برای مثال، فرض کنیم قیمت هر سهم یک شرکت در بازار ۲ هزار تومان است:
-
سرمایهگذاری که قصد خرید ۱۰ هزار سهم با قیمت ۲ هزار تومان را دارد، سفارش خرید ثبت میکند.
-
سهامداری که قصد فروش ۵ هزار سهم با قیمت ۲ هزار تومان را دارد، سفارش فروش ثبت میکند.
اگر قیمت و شرایط دو سفارش با یکدیگر تطبیق داشته باشند، امکان انجام معامله فراهم میشود.
سفارش خرید و فروش چگونه در بورس ثبت میشود؟
سرمایهگذاران معمولاً از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری خود سفارش خرید یا فروش را ثبت میکنند.
برای ثبت یک سفارش، اطلاعات اصلی زیر موردنیاز است:
۱. نماد معاملاتی: نام یا نماد شرکتی که قرار است سهام آن خریداری یا فروخته شود.
۲. نوع سفارش: مشخص کردن اینکه سفارش از نوع خرید است یا فروش.
۳. قیمت: تعیین قیمت موردنظر برای انجام معامله، در سفارشهایی که قیمت توسط سفارشگذار تعیین میشود.
۴. حجم: مشخص کردن تعداد سهامی که سرمایهگذار قصد خرید یا فروش آن را دارد.
۵. اعتبار سفارش: تعیین مدت اعتبار سفارش، مطابق گزینههای قابل انتخاب در سامانه معاملاتی.
پس از ثبت سفارش، درخواست وارد سامانه معاملات میشود و در صورت وجود سفارش مقابل با شرایط قابلتطبیق، ممکن است تمام یا بخشی از آن اجرا شود.
سفارش خرید و فروش چگونه به معامله تبدیل میشود؟
انجام معامله زمانی امکانپذیر است که سفارش خرید و سفارش فروش از نظر قیمت و شرایط اجرایی با یکدیگر تطبیق پیدا کنند.
برای مثال، فرض کنیم وضعیت سفارشهای یک نماد به شکل زیر است:
| نوع سفارش | قیمت (تومان) | حجم (سهم) |
|---|---|---|
| خرید | ۱٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ |
| فروش | ۱٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰ |
در این شرایط، سفارش خرید برای ۱۰ هزار سهم و سفارش فروش برای ۶ هزار سهم در قیمت یکسان ثبت شدهاند. در صورت وجود شرایط لازم برای تطبیق، ۶ هزار سهم معامله میشود.
پس از انجام معامله:
-
سفارش فروش بهطور کامل اجرا میشود.
-
از سفارش خرید، ۶ هزار سهم اجرا شده است.
-
۴ هزار سهم از سفارش خرید باقی میماند و در صورت معتبر بودن سفارش، در سامانه باقی خواهد ماند.
این مثال نشان میدهد که اجرای سفارش لزوماً به معنی انجام معامله برای تمام حجم ثبتشده نیست.
انواع سفارشهای خرید و فروش در بورس
سفارشهای معاملاتی را میتوان بر اساس نحوه تعیین قیمت و شرایط اجرای آنها دستهبندی کرد. مهمترین انواع سفارشها عبارتاند از:
۱. سفارش با قیمت مشخص
در این نوع سفارش، سرمایهگذار قیمت موردنظر خود را برای خرید یا فروش تعیین میکند.
برای مثال، فردی میتواند سفارش خرید ۵ هزار سهم را با قیمت هر سهم ۱٬۵۰۰ تومان ثبت کند. سفارش در صورت فراهم شدن شرایط تطبیق با سفارش فروش، اجرا میشود.
این نوع سفارش به سرمایهگذار امکان میدهد قیمت موردنظر خود را مشخص کند؛ اما اجرای آن تضمینشده نیست.
۲. سفارش با قیمت بازار
در سفارش با قیمت بازار، سفارشگذار بهجای تعیین یک قیمت مشخص، درخواست انجام معامله را با بهترین قیمتهای قابلدسترس در بازار ثبت میکند.
در این حالت، قیمت نهایی معامله ممکن است با توجه به وضعیت سفارشهای مقابل و شرایط بازار متفاوت باشد.
نکته مهم اینکه امکان ثبت و شرایط اجرای این نوع سفارش به امکانات سامانه معاملاتی و مقررات بازار بستگی دارد و نباید آن را با سفارش قیمتدار یکسان دانست.
۳. سفارش با اعتبار روز
در این نوع سفارش، درخواست معاملاتی برای همان جلسه معاملاتی اعتبار دارد. اگر سفارش تا پایان جلسه اجرا نشود، اعتبار آن به پایان میرسد و مطابق سازوکار سامانه از وضعیت سفارش فعال خارج میشود.
۴. سفارش با اعتبار تا تاریخ مشخص
در برخی سامانههای معاملاتی، امکان تعیین تاریخ اعتبار سفارش وجود دارد. در این حالت، سفارش تا تاریخ تعیینشده معتبر میماند، مگر اینکه پیش از آن اجرا، لغو یا طبق مقررات غیرفعال شود.
امکانات و گزینههای قابل انتخاب ممکن است در سامانههای معاملاتی مختلف متفاوت باشد.
تفاوت سفارش خرید با سفارش فروش چیست؟
مهمترین تفاوت این دو سفارش، هدف سرمایهگذار از ثبت درخواست معاملاتی است.
| ویژگی | سفارش خرید | سفارش فروش |
|---|---|---|
| هدف | خرید سهام | فروش سهام |
| ثبتکننده | متقاضی خرید | دارنده سهام یا فروشنده مجاز |
| قیمت | قیمت پیشنهادی برای خرید | قیمت پیشنهادی برای فروش |
| حجم | تعداد سهام مورد تقاضا | تعداد سهام مورد عرضه |
| نتیجه احتمالی | افزایش تعداد سهام تحت مالکیت خریدار | کاهش تعداد سهام تحت مالکیت فروشنده |
در یک معامله، سفارش خرید و سفارش فروش در صورت تطبیق شرایط، دو طرف یک دادوستد را تشکیل میدهند.
تفاوت سفارش ثبتشده با معامله انجامشده چیست؟
ثبت سفارش به معنی انجام معامله نیست. سفارش تنها درخواست خرید یا فروش است و ممکن است به دلایل مختلف اجرا نشود.
برای مثال، اگر سرمایهگذاری سفارش خرید ۲۰ هزار سهم را با قیمت ۱٬۰۰۰ تومان ثبت کند، اما هیچ فروشندهای حاضر به فروش سهم در آن قیمت نباشد، معاملهای انجام نمیشود.
تفاوت این دو مفهوم را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
| سفارش ثبتشده | معامله انجامشده |
|---|---|
| درخواست خرید یا فروش است | دادوستد واقعی سهام است |
| ممکن است اجرا نشود | با تطبیق سفارشها انجام شده است |
| امکان اصلاح یا لغو آن، طبق مقررات وجود دارد | معامله نهاییشده مانند سفارش باز قابل لغو نیست |
| در سفارشهای در انتظار نمایش داده میشود | در اطلاعات معاملات ثبت میشود |
آیا میتوان سفارش خرید یا فروش را تغییر داد؟
بله. در شرایطی که سفارش هنوز بهطور کامل اجرا نشده باشد، ممکن است امکان اصلاح قیمت یا حجم آن وجود داشته باشد. همچنین سفارشگذار میتواند سفارش اجرانشده را لغو کند.
البته نحوه اصلاح یا لغو سفارش و تأثیر آن بر اولویت زمانی، به مقررات معاملاتی و امکانات سامانه بستگی دارد.
برای مثال، اگر سرمایهگذاری سفارش خرید ۱۰ هزار سهم را با قیمت ۱٬۰۰۰ تومان ثبت کرده باشد، ممکن است بخواهد قیمت را به ۱٬۰۰۵ تومان تغییر دهد یا حجم سفارش را کاهش دهد.
در چنین شرایطی باید توجه داشت که اصلاح سفارش میتواند بر اولویت آن در صف سفارشها تأثیر بگذارد.
سفارشهای خرید و فروش چه کاربردی در تابلوخوانی دارند؟
بررسی سفارشهای خرید و فروش یکی از بخشهای مهم تابلوخوانی است. معاملهگران با تحلیل این سفارشها میتوانند اطلاعاتی درباره وضعیت عرضه و تقاضای لحظهای یک نماد به دست آورند.
مهمترین کاربردهای این اطلاعات عبارتاند از:
-
بررسی میزان تقاضا: حجم و تعداد سفارشهای خرید میتواند میزان تقاضای ثبتشده در قیمتهای مختلف را نشان دهد.
-
بررسی میزان عرضه: سفارشهای فروش، حجم سهامی را نشان میدهند که فروشندگان در قیمتهای مختلف برای عرضه ثبت کردهاند.
-
بررسی تغییرات سفارشها: افزایش یا کاهش ناگهانی سفارشها ممکن است از تغییر رفتار سفارشگذاران حکایت داشته باشد.
-
بررسی وضعیت صفها: سفارشهای اجرانشده در سقف یا کف قیمت مجاز میتوانند در شکلگیری صف خرید یا فروش نقش داشته باشند.
با این حال، سفارشهای ثبتشده بهتنهایی معیار کافی برای تصمیمگیری معاملاتی نیستند. ممکن است سفارشهای بزرگ پیش از اجرا حذف شوند یا تغییر کنند؛ بنابراین باید آنها را در کنار معاملات واقعی و سایر اطلاعات تابلو بررسی کرد.
پرسشهای متداول
آیا ثبت سفارش خرید به معنی خرید قطعی سهم است؟
خیر. سفارش خرید تنها یک درخواست است. تا زمانی که سفارش با سفارش فروش تطبیق پیدا نکند و معامله انجام نشود، خرید قطعی صورت نگرفته است.
آیا برای فروش سهم باید سفارش فروش ثبت کرد؟
برای فروش سهام از طریق سامانه معاملاتی، معمولاً باید سفارش فروش ثبت شود. اجرای آن به وجود خریدار و تطبیق شرایط سفارش بستگی دارد.
اگر سفارش خرید یا فروش اجرا نشود چه اتفاقی میافتد؟
اگر سفارش تا پایان اعتبار خود اجرا نشود، ممکن است از سامانه خارج شود یا در صورت داشتن اعتبار بیشتر، تا زمان پایان اعتبار باقی بماند. نتیجه به نوع اعتبار سفارش و مقررات مربوط بستگی دارد.
آیا میتوان بخشی از سفارش را معامله کرد؟
بله. ممکن است تنها بخشی از حجم سفارش با سفارش مقابل تطبیق پیدا کند. در این صورت، بخش اجرانشده سفارش در صورت معتبر بودن میتواند در سامانه باقی بماند.
آیا سفارش خرید بیشتر از فروش نشانه رشد قیمت است؟
لزوماً خیر. بیشتر بودن حجم سفارشهای خرید میتواند نشاندهنده تقاضای ثبتشده بیشتر باشد، اما سفارشها ممکن است اجرا نشوند یا لغو شوند. برای تحلیل وضعیت سهم باید حجم معاملات واقعی، رفتار قیمت و سایر اطلاعات بازار نیز بررسی شود.
جمعبندی
سفارشهای خرید و فروش، درخواستهایی هستند که سرمایهگذاران برای خرید یا فروش سهام در قیمت و حجم مشخص ثبت میکنند. این سفارشها پس از ورود به سامانه معاملات، در صورت تطبیق با سفارشهای مقابل میتوانند به معامله تبدیل شوند.
آشنایی با نحوه ثبت سفارش، انواع اعتبار و تفاوت سفارش ثبتشده با معامله انجامشده، برای فعالیت در بازار سرمایه ضروری است. همچنین بررسی سفارشهای خرید و فروش در تابلو معاملات میتواند به شناخت بهتر عرضه و تقاضا کمک کند؛ اما نباید آنها را بهتنهایی مبنای پیشبینی قیمت سهم قرار داد.
ویکی های مرتبط: