چرا دارو ناگهان گران شد؟ از صف‌های طویل داروخانه تا هزینه‌های سرسام‌آور درمان

به گزارش نبض بورس، پشت پیشخوان داروخانه‌ها، مکث کوتاه بیماران هنگام کشیدن کارت و صف‌های طویل برای دسترسی به دارو دیگر فقط نشانه کمبود دارو نیست بلکه مواجه با این واقعیت تلخ  است که درمان چطور تدریجاً از سبد زندگی آدم‌ها حذف می‌شود.

تنش‌های نفتی خاورمیانه و جهش بازدهی اوراق

در ادامه حتما بخوانید

تابلوی کدال؛ سندی بر گرانی مکرر و چندمرحله‌ای

آنچه مردم پشت پیشخوان داروخانه‌ها لمس می‌کنند، بازتاب دقیق ارقام رسمی منتشرشده در سامانه کدال است. غول‌های داروسازی کشور نه در یک نوبت، بلکه در چند مرحله متوالی و به‌دلیل رشد شدید هزینه‌های تولید و بسته‌بندی، نرخ‌های خود را بالا برده‌اند. ماجرا در تقویم افشای شرکت‌ها ملموس‌تر است. در بهار امسال، شرکت‌هایی مثل «دعبید» (داروسازی عبیدی) و «درازک» (رازک) و «داسوه» (اسوه) در اطلاعیه‌های جداگانه‌ای روی سامانه کدال هرکدام میانگین 40 و 60 و 93 درصد، افزایش نرخ ده‌ها قلم از محصولات عمومی و تخصصی خود را کلید زدند. با ورود به تابستان، موج گرانی شتاب گرفت. درتابستان نمادهایی چون «دالبر» (البرز دارو)، «دامین» (ایران‌دارو) و «دفرا» (فراورده هاي تزريقي و دارويي ايران) با استناد به رشد بهای تمام‌شده و جهش قیمت مواد مؤثره (API)، مجوز افزایش نرخ سبدهای دارویی مختلف را به ترتیب با میانگین 37، 150و 45 درصد دریافت کردند. این روند در مهرماه نیز ادامه یافت و نماد «ددام» (زاگرس فارمد پارس)  212 درصد اصلاح نرخ اعلام کرد. به‌طوری‌که کیمازی در آخرین اطلاعیه مهرماه خود، نرخ سبد محصولاتش را تا ۱۰۱ درصد افزایش داد. اعدادی که پیش‌تر یک‌ساله تغییر می‌کردند، اکنون در فواصل چندماهه اصلاح می‌شوند.

چرخه معیوب: کارخانه‌های تحت فشار، مردمی که درمان را رها می‌کنند

اگرچه شرکت‌های دارویی با توجه به جهش نرخ ارز نیمایی، گران شدن ماده مؤثره (API) و انباشت طلب از طرح دارویار چاره‌ای جز گرفتن این مجوزها برای فرار از تعطیلی خطوط تولید ندارند، اما انتهای این زنجیره کسی جز بیمار نیست. وقتی منابع بیمه‌ای به موقع تزریق نشود و فاصله قیمت واقعی تا سقف پوشش بیمه بالا برود، نتیجه بلافاصله در جامعه دیده می‌شود: کاهش مصرف دارو، رها کردن درمان بیماری‌های مزمن و سقوط خانواده‌ها به زیر خط فقر درمان. اطلاعیه‌های کدال تنها یک سند مالی شرکتی نیستند؛ بلکه کارنامه گرانی مرحله‌به‌مرحله حق زنده ماندن مردمی هستند که صدایشان پشت شیشه‌های داروخانه‌ها گم می‌شود.

تقابل نقدینگی و زنجیره تأمین؛ ریشه بحران کجاست؟

مشکلات دارویی کشور تنها با اصلاح قیمت در بورس حل‌وفصل نمی‌شود. گزارش‌های سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی نشان می‌دهد انباشت بدهی مراکز درمانی و سازمان‌های بیمه‌گر به بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده و این قفل‌شدگی منابع، توان شرکت‌ها را برای تأمین نقدینگی و خرید مواد مؤثره به‌شدت کاهش داده است.

از سوی دیگر، تأثیر این ناترازی بر داروهای اساسی بسیار ملموس است. دکتر سید وحید شریعت، رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران در گفت‌وگو با رسانه‌ها با اشاره به کمبود داروهایی نظیر سرترالین، ونلافاکسین و کلومی‌پرامین تأکید کرد که بخش مهمی از چالش نایاب شدن این اقلام، ناشی از گره‌های تأمین مواد اولیه در کارخانجات داخلی است؛ روندی که موجب قطع روند درمان بیماران، بازگشت علائم شدید و در نهایت تحمیل هزینه‌های سنگین بستری شده است.

هشدار مجلس: خطر تعطیلی اتاق‌های عمل و هزینه ۳۰۰ میلیونی سرطان

ابعاد بالینی این چالش‌ها اکنون به مراجع قانون‌گذاری نیز کشیده شده است. سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با هشدار نسبت به ابهامات تخصیص ارز و آمارهای ناهمگون کمبودهای دارویی، اعلام کرده است که در صورت تأمین نشدن ملزومات مصرفی بیمارستانی، خطر توقف فعالیت برخی اتاق‌های عمل تا پایان سال وجود دارد.

اسحاقی همچنین با تشریح فشار معیشتی بیماری بر خانوارها خاطرنشان کرد که هزینه ماهانه درمان برخی بیماران تالاسمی به مرز ۱۵۰ میلیون تومان رسیده و قیمت هر دوز داروی شیمی‌درمانی خارجی بیماران سرطانی نیز از ۱۵۰ میلیون تومان فراتر رفته است؛ به گونه‌ای که هزینه دو دوره تزریق ماهانه بیمار به بیش از ۳۰۰ میلیون تومان می‌رسد و بسیاری از خانواده‌ها را در آستانه ترک ناگزیر درمان قرار داده است.

حل این گره نیازمند هماهنگی میان سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی و وزارت بهداشت است: تسویه فوری مطالبات معوق داروخانه‌ها و تولیدکنندگان از سوی بیمه‌ها، به‌روزرسانی سقف اعتبارات صندوق بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج، و ایجاد خط اعتباری ویژه ارزی برای واردات مواد مؤثره دارویی، فوری‌ترین الزاماتی است که مانع از گسترش بحران سلامت و حفظ چرخه پایدار تولید دارو خواهد شد.