قجام با چه وضعیتی به مجمع می رود؟ | سودآوری یا چالش نقدینگی؟

به گزارش نبض بورس، گزارش فعالیت هیئت‌مدیره قجام برای سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ در نگاه نخست از رشد درآمد و سود خبر می‌دهد؛ اما بررسی جزئی‌تر صورت‌های مالی، نسبت‌های مالی و جریان نقد نشان می‌دهد همه شاخص‌ها هم‌جهت حرکت نکرده‌اند.

فیلم مجمع اتکام (بیمه اتکایی امین) مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۱

در ادامه حتما بخوانید

قجام با چه وضعیتی به مجمع می رود؟

در سال مالی ۱۴۰۵، درآمدهای عملیاتی به ۱۰,۸۲۰,۶۴۹ میلیون ریال رسید که نسبت به ۸,۲۶۶,۶۶۶ میلیون ریال سال قبل رشد حدود ۳۰.۹ درصدی داشته است. سود عملیاتی نیز از ۱,۴۹۸,۸۸۴ میلیون ریال به ۱,۹۱۹,۴۳۴ میلیون ریال رسید، اما رشد سود عملیاتی با رشد درآمد هم‌سرعت نبوده است. سود خالص نیز از ۱,۴۸۳,۱۸۱ میلیون ریال به ۱,۷۲۲,۵۰۱ میلیون ریال افزایش یافت؛ یعنی حدود ۱۶.۱ درصد رشد.

اما در همین گزارش، یک نکته مهم‌تر خودنمایی می‌کند: وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی از ۲۱۷,۵۲۱ میلیون ریال مثبت در سال ۱۴۰۴ به ۲۴۱,۶۲۸ میلیون ریال منفی در سال ۱۴۰۵ رسیده است. نسبت جریان نقد عملیاتی به سود عملیاتی نیز از ۱۵ درصد به منفی ۱۳ درصد سقوط کرده است.

سود قجام از کجا آمد؟

صورت سود و زیان نشان می‌دهد سود ناخالص از ۷۷۱,۹۲۷ میلیون ریال به ۱,۲۳۵,۴۸۶ میلیون ریال رسیده است. در همین دوره، هزینه‌های فروش، اداری و عمومی از ۱۷۱,۷۵۹ میلیون ریال به ۲۷۳,۰۶۴ میلیون ریال افزایش یافته، در حالی که «سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی» از ۸۹۸,۷۱۶ میلیون ریال به ۹۵۷,۰۱۱ میلیون ریال رسیده است.

درآمدهای غیرعملیاتی نیز از ۱۴۰,۷۱۶ میلیون ریال به ۹۸,۲۲۰ میلیون ریال کاهش یافته است؛ بنابراین افزایش سود خالص را نمی‌توان به رشد درآمدهای غیرعملیاتی نسبت داد. از طرف دیگر، هزینه مالی از ۳۳,۹۴۶ میلیون ریال به ۱۱,۲۵۰ میلیون ریال کاهش یافته است.

در نتیجه یکی از پرسش‌های مهم مجمع می‌تواند این باشد:

با وجود رشد حدود ۳۰.۹ درصدی درآمد عملیاتی، چرا سود خالص فقط حدود ۱۶.۱ درصد رشد کرده و سهم کاهش هزینه مالی و «سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی» در رشد سود دقیقاً چقدر بوده است؟

درآمد بالا رفت؛ حاشیه سود چه شد؟

رشد درآمد از رشد سود خالص بیشتر بوده است. حاشیه سود ناخالص از حدود ۹.۳ درصد در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۱.۴ درصد در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته، اما نسبت بازده فروش طبق گزارش از ۱۸ درصد به ۱۶ درصد کاهش داشته است.

همچنین نرخ بازده دارایی‌ها از ۰.۲۴ به ۰.۲۱ و نرخ بازده حقوق صاحبان سهام از ۰.۳۱ به ۰.۲۷ رسیده است. گزارش این کاهش را در قالب نسبت‌های مالی ثبت کرده، اما برای چرایی افت این شاخص‌های بازدهی توضیح تفصیلی ارائه نکرده است.

این موضوع یک سؤال مشخص برای مجمع ایجاد می‌کند:

چرا با وجود افزایش سود خالص، بازده دارایی‌ها، بازده حقوق صاحبان سهام و بازده فروش کاهش یافته است؟

مطالبات تقریباً دو برابر شد؛ دوره وصول ۵۱ درصد بالا رفت

یکی از جدی‌ترین نقاط قابل بررسی در گزارش، سمت مطالبات است.

مطالبات تجاری و سایر دریافتنی‌ها در پایان سال ۱۴۰۵ به ۲,۸۷۶,۶۷۴ میلیون ریال رسیده، در حالی که رقم سال قبل ۱,۴۶۴,۶۲۹ میلیون ریال بوده است؛ یعنی حدود ۹۶.۴ درصد افزایش.

این موضوع با نسبت دوره وصول مطالبات نیز همخوان است؛ این نسبت از ۶۰.۲۹ به ۹۱.۳۲ رسیده و طبق گزارش ۵۱ درصد افزایش داشته است.

همزمان، جریان نقد عملیاتی منفی شده است.

بنابراین یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مجمع:

علت افزایش ۹۶.۴ درصدی مطالبات تجاری و سایر دریافتنی‌ها چیست و چه برنامه‌ای برای کاهش دوره وصول مطالبات از ۹۱.۳۲ وجود دارد؟

گزارش فعالیت هیئت‌مدیره در بخش کیفیت سود، این افزایش مطالبات را به‌عنوان علت مشخص جریان نقد منفی توضیح نمی‌دهد؛ بنابراین در این قسمت توضیح مستقیم و کافی درباره ارتباط رشد مطالبات با افت نقد عملیاتی ارائه نشده است.

سود شناسایی شد، اما نقد عملیاتی به منفی ۲۴۱ میلیارد ریال رسید

این شاید مهم‌ترین سوژه گزارش باشد.

قجام در سال مالی ۱۴۰۵ ۱,۷۲۲,۵۰۱ میلیون ریال سود خالص شناسایی کرده، اما جریان نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی ۲۴۱,۶۲۸ میلیون ریال منفی بوده است.

به بیان دیگر، افزایش سود با ایجاد نقد عملیاتی همراه نشده است.

این اختلاف باید در مجمع به‌صورت مشخص بررسی شود:

چه عواملی باعث شده شرکت با وجود شناسایی ۱,۷۲۲,۵۰۱ میلیون ریال سود خالص، در نهایت از فعالیت‌های عملیاتی خود ۲۴۱,۶۲۸ میلیون ریال خروج نقد داشته باشد؟

گزارش، نسبت جریان نقد عملیاتی به سود عملیاتی را منفی ۱۳ درصد اعلام کرده است؛ در سال قبل این نسبت ۱۵ درصد مثبت بود.

بدهی‌ها ۳۱ درصد رشد کرد؛ اما هزینه مالی کاهش یافت

جمع بدهی‌های قجام از ۱,۴۸۸,۳۱۶ میلیون ریال به ۱,۹۵۵,۳۰۳ میلیون ریال رسیده که حدود ۳۱.۴ درصد افزایش دارد. بدهی‌های جاری نیز از ۱,۲۴۳,۳۲۷ میلیون ریال به ۱,۶۲۴,۳۳۰ میلیون ریال رسیده است.

با این حال، هزینه مالی از ۳۳,۹۴۶ میلیون ریال به ۱۱,۲۵۰ میلیون ریال کاهش یافته است.

در بخش تسهیلات نیز تسهیلات مالی بلندمدت از ۳۵,۴۹۰ میلیون ریال به ۳۸,۸۷۰ میلیون ریال افزایش یافته، در حالی که تسهیلات مالی جاری از ۱۳۹,۵۵۳ میلیون ریال در سال قبل به صفر رسیده است.

بنابراین سؤال قابل طرح:

با وجود رشد ۳۱.۴ درصدی کل بدهی‌ها، کاهش هزینه مالی از چه محل و به چه دلیل اتفاق افتاده است؟

یک نکته دیگر؛ سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت جهش کرد

سرمایه‌گذاری بلندمدت از ۹۰,۰۶۹ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ به ۹۱۶,۴۰۳ میلیون ریال در سال ۱۴۰۵ رسیده است. همچنین سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت که در سال قبل صفر گزارش شده بود، در پایان سال ۱۴۰۵ به ۶۷۸,۸۵۷ میلیون ریال رسیده است.

این تغییر قابل توجه است، اما گزارش فعالیت هیئت‌مدیره در اطلاعاتی که برای این بررسی در دسترس است، توضیح تفصیلی و کافی درباره ترکیب و علت این جهش سرمایه‌گذاری‌ها ارائه نمی‌کند.

سؤال مجمع: این افزایش سرمایه‌گذاری‌ها دقیقاً در چه دارایی‌ها یا شرکت‌هایی انجام شده و چه اثری بر سودآوری سال ۱۴۰۵ داشته است؟

معاملات با اشخاص وابسته؛ بیش از ۱۵۳ میلیارد ریال معامله ثبت شد

گزارش، معاملات با اشخاص وابسته را نیز افشا کرده است. در جدول ارائه‌شده، معاملات با شرکت تولیدی و صنعتی ثابت خراسان، آوا تجارت صبا، شرکت سنگاه، شرکت تحقیقات و خدمات زراعی قند خراسان، مرکز بررسی و آموزش صنایع قند و شرکت قند بیستون درج شده است.

جمع مبالغ ثبت‌شده در ستون‌های جدول معاملات اشخاص وابسته به ۱۵۳,۵۷۲ میلیون ریال می‌رسد.

در میان این معاملات، خرید شکر، بیمه تکمیلی پرسنل، خرید کالا و خدمات، خرید سنگ آهک، هزینه پرسنل اعزامی، درآمد اجاره انبار و هزینه بارگیری و فروش چغندر و آهک دیده می‌شود.

بنابراین سؤال مهم این است:

مبنای تعیین قیمت و شرایط این معاملات با اشخاص وابسته چه بوده و برای هر یک از معاملات بااهمیت، مقایسه با شرایط متعارف بازار چگونه انجام شده است؟

زمین‌های شرکت؛ پرونده‌هایی که هنوز بسته نشده‌اند

گزارش از چند پرونده حقوقی بااهمیت خبر می‌دهد.

در پرونده مربوط به زمین گرگان، با وجود صدور رأی بدوی به نفع شرکت، پرونده در مرحله تجدیدنظر قرار دارد و موضوع تصرف شخص ثالث همچنان مطرح است.

از سوی دیگر، درباره حدود ۲۵ هکتار از زمین‌های دهشک، گزارش اعلام می‌کند که اقدامات حقوقی شرکت تا تاریخ گزارش به نتیجه نهایی نرسیده است. بهای تمام‌شده این زمین‌ها در گزارش ۱۲ میلیارد ریال ذکر شده است.

در پرونده دیگری، مبلغ خواسته مربوط به محمدرضا اخوان ۴,۵۳۴ میلیون ریال اعلام شده و رأی به پرداخت اصل خواسته و خسارت تأخیر تأدیه صادر شده است؛ با این حال نامبرده درخواست اعسار داده است.

همچنین در پرونده تعاونی مصرف کارگران کارخانه قند ثابت فریمان، مبلغ ۳,۰۰۰ میلیون ریال به‌علاوه خسارت تأخیر تأدیه مطرح شده و دادگاه حکم محکومیت تضامنی صادر کرده است.

سؤال مجمع: وضعیت نهایی پرونده‌های زمین گرگان و دهشک چیست و آیا مدیریت برآوردی از اثر مالی احتمالی تعیین تکلیف این پرونده‌ها ارائه کرده است؟

یک ابهام حسابرسی هم در بدهی‌های سنواتی وجود دارد

گزارش تکالیف سال گذشته، به بدهی ۴۱,۶۹۱ میلیون ریالی مربوط به چند شخص اشاره می‌کند که مستندات کافی درباره منشأ ایجاد و نحوه تسویه آن ارائه نشده است.

همچنین تسهیلات بلندمدت شامل ۳۲,۱۰۱ میلیون ریال بدهی به خانم طاهره خلج بوده که با وجود خاتمه قرارداد در سال ۱۳۹۸، در سال مورد گزارش ۳,۳۸۰ میلیون ریال هزینه مالی بابت آن شناسایی شده است. گزارش تصریح می‌کند که حسابرس با اجرای سایر روش‌های حسابرسی نیز نتوانسته نسبت به صحت مبالغ، طبقه‌بندی و افشای آنها متقاعد شود و به دلیل نبود مدارک کافی، تعیین آثار احتمالی بر صورت‌های مالی امکان‌پذیر نشده است.

این یکی از جدی‌ترین پرسش‌های قابل طرح در مجمع است:

منشأ بدهی‌های سنواتی ۴۱,۶۹۱ میلیون ریالی چیست و چرا برای بدهی ۳۲,۱۰۱ میلیون ریالی، پس از خاتمه قرارداد در سال ۱۳۹۸، همچنان هزینه مالی شناسایی شده است؟

افزایش سرمایه؛ برنامه مطرح شده، اما جزئیات مالی ارائه نشده است

در گزارش، هیئت‌مدیره اعلام کرده که درباره افزایش سرمایه و اصلاح ساختار مالی بررسی و تصمیم‌گیری کرده است.

با این حال در بخش اطلاعاتی که برای این بررسی ارائه شده، درصد افزایش سرمایه، مبلغ، محل تأمین، هدف عددی و مرحله اخذ مجوز مشخص نشده است.

بنابراین نمی‌توان از این گزارش نتیجه گرفت که افزایش سرمایه وارد مرحله اجرایی مشخصی شده است.

سؤال مجمع: افزایش سرمایه در چه مبلغ و درصدی، از چه محلی و با چه هدفی دنبال می‌شود و در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

پروژه نیروگاه خورشیدی هنوز در مرحله مجوز و پیمانکار است

یکی از برنامه‌های راهبردی، احداث نیروگاه خورشیدی ۱ مگاوات و ۴۰۰ کیلووات اعلام شده است. دلیل اجرای آن نیز تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز و پوشش محدودیت‌های برق عنوان شده است.

اما وضعیت فعلی در گزارش این است که شرکت برای اخذ مجوزهای مربوط اقدام کرده و در حال انجام فرآیند انتخاب پیمانکار اصلی است.

در نتیجه، گزارش درصد پیشرفت، مبلغ سرمایه‌گذاری و زمان بهره‌برداری مشخصی برای این نیروگاه ارائه نکرده است.

این دقیقاً یکی از نقاطی است که می‌توان در مجمع پرسید:

نیروگاه خورشیدی ۱.۴ مگاواتی چه میزان سرمایه نیاز دارد، چند درصد پیشرفت کرده و چه زمانی وارد مدار خواهد شد؟

تصفیه شکر خام؛ ظرفیت از ۲۴۰ به حدود ۴۵۰ تن در روز می‌رسد

در بخش دیگری از برنامه‌های راهبردی، شرکت اعلام کرده یک سانتریفیوژ BMA با ظرفیت ۱۷۵۰ کیلوگرم خریداری و نصب شده و این تجهیز به بهره‌وری رسیده است.

گزارش می‌گوید با استقرار این دستگاه، امکان افزایش ظرفیت تصفیه شکر خام از روزانه ۲۴۰ تن به حدود ۴۵۰ تن فراهم شده است؛ البته انجام عملیات تصفیه شکر خام منوط به دریافت مجوز عنوان شده است.

همچنین فیلتر ممبران و چهار فیلتر دکانتور خریداری شده‌اند، اما تکمیل ساختمان محل استقرار و تجهیزات مرتبط همچنان در حال انجام بوده است.

پس پرسش مجمع:

با توجه به خرید تجهیزات، مجوز تصفیه شکر خام چه زمانی صادر می‌شود و افزایش ظرفیت از ۲۴۰ به ۴۵۰ تن در روز چه زمانی به درآمد عملیاتی تبدیل خواهد شد؟

تولید شکر کاهش یافت؛ سهم بازار هم از ۱.۷ درصد به ۱.۵ درصد رسید

تولید واقعی شکر از چغندرقند در سال ۱۴۰۵ به ۱۷,۱۱۵ تن رسید، در حالی که در سال قبل ۱۸,۹۸۴ تن بوده است. یعنی تولید حدود ۹.۹ درصد کاهش داشته است.

در بازار داخلی نیز فروش شکر چغندری از ۶,۵۵۶,۳۴۸ میلیون ریال به ۷,۸۷۴,۷۴۲ میلیون ریال افزایش یافته، اما سهم شرکت از بازار داخلی از ۱.۷ درصد به ۱.۵ درصد کاهش پیدا کرده است.

این اختلاف بین رشد مبلغ فروش و کاهش سهم بازار، یک محور خبری و پرسش‌برانگیز است:

آیا رشد فروش بیشتر ناشی از افزایش نرخ بوده یا افزایش واقعی حجم فروش؟ و چرا با وجود رشد مبلغ فروش، سهم قجام از بازار داخلی کاهش یافته است؟

قیمت‌گذاری دستوری؛ شرکت از اختلاف ۱۵۰ هزار ریالی با بازار آزاد می‌گوید

هیئت‌مدیره در گزارش، قیمت‌گذاری دستوری شکر را یکی از چالش‌های اصلی دانسته و اعلام کرده قیمت فروش شکر در برخی موارد حدود ۱۵۰,۰۰۰ ریال به ازای هر کیلوگرم با بازار آزاد تفاوت داشته است.

شرکت همچنین علت اصلی عدم سودآوری مناسب در سال‌های اخیر را فعالیت با ظرفیت کمتر از استاندارد، بالاتر بودن هزینه مواد اولیه و نرخ‌های تعزیراتی محصولات اعلام کرده است.

مالیات؛ پرداخت ۷۰ میلیارد ریالی و کاهش معافیت‌ها

پرداخت مالیات بر عملکرد در سال ۱۴۰۵ به ۷۰,۲۷۴ میلیون ریال رسیده، در حالی که در سال قبل رقمی برای آن ثبت نشده بود.

شرکت علت این تغییر را عدم وجود زیان تأییدشده، کاهش معافیت‌های مالیاتی و سودآوری شرکت اعلام کرده است.

همچنین مالیات بر ارزش افزوده از ۲۷۵,۷۳۳ میلیون ریال به ۱,۱۵۴,۱۹۰ میلیون ریال افزایش یافته که رشد ۳۱۸ درصدی داشته و شرکت علت آن را افزایش نرخ شکر اعلام کرده است.

گزارش همچنین تصریح می‌کند که عملیات شرکت فاقد معافیت مالیاتی است.

سود تقسیمی؛ هیئت‌مدیره حداقل ۱۰ درصد را پیشنهاد کرده است

در گزارش امسال، هیئت‌مدیره انتظار دارد حداقل ۱۰ درصد سود طبق قانون تقسیم شود و رقم نهایی را تصمیم سهامداران تعیین کند.

در سال مالی قبل، سود تقسیمی ۳۵۰ ریال به ازای هر سهم و مجموع ۲۲۷,۵۰۰ میلیون ریال تصویب شده بود و شرکت اعلام کرده این سود در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ از طریق سپرده‌گذاری مرکزی پرداخت شده است.

با توجه به سود خالص ۱,۷۲۲,۵۰۱ میلیون ریالی سال جاری، پیشنهاد حداقل ۱۰ درصدی هیئت‌مدیره در صورت تصویب دقیقاً نیازمند بررسی عدد نهایی DPS در مجمع است.

وعده‌های قبلی چه شد؟

از آنجا که گزارش مستقل سال مالی ۱۴۰۴ در فایل‌های ارسالی وجود ندارد، نمی‌توان همه وعده‌های سال قبل را خط‌به‌خط با گزارش امسال تطبیق داد. اما خود گزارش امسال درباره تکالیف و برنامه‌های گذشته اطلاعاتی داده است.

در بخش تکالیف مجمع گذشته، پرداخت سود ۳۵۰ ریالی انجام شده و گزارش اعلام می‌کند این پرداخت در مهلت مقرر صورت گرفته است.

در حوزه زمین نیز برخی پرونده‌ها همچنان باز هستند؛ از جمله پرونده زمین گرگان که پس از ۱۸ سال پیگیری، رأی بدوی به نفع شرکت صادر شده اما پرونده در مرحله تجدیدنظر و پیگیری علیه شخص ثالث قرار دارد.

همچنین پرونده زمین دهشک که در گزارش به‌عنوان موضوعی تکرارشونده مطرح شده، همچنان در مسیر کارشناسی و بررسی نحوه تملک قرار دارد و نتیجه نهایی آن اعلام نشده است.

بنابراین درباره این موارد نمی‌توان از «عدم اجرای وعده» سخن گفت؛ اما می‌توان پرسید چه زمانی پرونده‌های قدیمی دارایی‌ها به نتیجه قطعی می‌رسند؟

۱۰ سؤال کلیدی از هیئت‌مدیره قجام

1. چرا با رشد ۳۰.۹ درصدی درآمد عملیاتی، سود خالص فقط ۱۶.۱ درصد رشد کرده است؟

2. علت منفی شدن جریان نقد عملیاتی به مبلغ ۲۴۱,۶۲۸ میلیون ریال چیست؟

3. چرا مطالبات تجاری و سایر دریافتنی‌ها ۹۶.۴ درصد افزایش یافته و دوره وصول مطالبات به ۹۱.۳۲ رسیده است؟

4. افزایش سرمایه دقیقاً با چه مبلغ، درصد و از چه محلی انجام خواهد شد و اکنون در چه مرحله‌ای است؟

5. افزایش سرمایه‌گذاری بلندمدت از ۹۰,۰۶۹ به ۹۱۶,۴۰۳ میلیون ریال دقیقاً مربوط به چه سرمایه‌گذاری‌هایی است؟

6. معاملات ۱۵۳,۵۷۲ میلیون ریالی با اشخاص وابسته بر چه مبنایی قیمت‌گذاری و انجام شده است؟

7. نیروگاه خورشیدی ۱.۴ مگاواتی چه میزان سرمایه نیاز دارد و زمان بهره‌برداری آن چه زمانی است؟

8. چه زمانی مجوز تصفیه شکر خام صادر می‌شود تا ظرفیت مورد انتظار ۴۵۰ تن در روز محقق شود؟

9. چرا سهم قجام از بازار داخلی شکر چغندری از ۱.۷ درصد به ۱.۵ درصد کاهش یافته است؟

10. تکلیف نهایی زمین‌های گرگان و دهشک و بدهی‌های سنواتی ۴۱,۶۹۱ میلیون ریالی چه خواهد شد؟