صنایع خودرویی بورس زیر ذره‌بین| این صنعت پتانسیل رشد دارد؟ 

به گزارش نبض بورس، خودروسازی یکی از قدیمی‌ترین و اثرگذارترین صنایع حاضر در بازار سرمایه است؛ صنعتی که در دهه ۸۰ در زمره صنایع سودده و DPS محور بازار قرار داشت، اما در دهه ۹۰ با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، تحریم‌ها، قیمت‌گذاری دستوری و انحصار مواجه شد و به‌تدریج از یک صنعت سودساز به صنعتی زیان‌ده تبدیل شد. 

تداوم این شرایط نه‌تنها عملکرد شرکت‌های خودروساز را تحت‌تأثیر قرار داده، بلکه بحث‌های گسترده‌ای درباره نحوه مدیریت، ساختار مالکیت و میزان مداخله دولت در این صنعت ایجاد کرده است.

محمد غفوری، کارشناس بازار سرمایه گفت: صنعت خودروسازی در دهه ۸۰ یکی از صنایع مهم بازار سرمایه بود. یکی از تعاریف قدیمی‌های بازار این است که در دهه ۸۰، صنعت خودروسازی به‌عنوان یک صنعت سودده، DPS محور و از منظر بنیادی جزو صنایع برتر بازار شناخته می‌شد. دلیل آن هم این بود که در آن دوره شاهد شکوفایی صنعت خودرو بودیم.
وی افزود:، اما سؤال اینجاست که چه اتفاقی افتاد که این صنعت در دهه ۹۰، به‌ویژه از نیمه دوم این دهه، به صنعتی زیان‌ده تبدیل شد؟ قیمت‌گذاری دستوری و تحریم‌ها از جمله عواملی بودند که صنعت خودروسازی را به این وضعیت آشفته رساندند.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: از سوی دیگر، زیان‌ده بودن بسیاری از شرکت‌های بزرگ خودروسازی و انحصاری بودن این صنعت در دهه ۹۰ باعث شد که این صنایع به یکی از عوامل ایجاد فشار تورمی در سطح اقتصاد تبدیل شوند. زیان‌ده بودن صنایع بزرگ، در کنار حمایت‌های دستوری و ساختار انحصاری، از عواملی است که می‌تواند مستقیماً بر اقتصاد اثرگذار باشد.

وی تأکید کرد: در واقع، حمایت‌های دستوری دولت اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت برای صنایع جذاب به نظر برسد، اما در بلندمدت می‌تواند؛ مانند یک شمشیر دولبه عمل کند. حمایت مداوم باعث می‌شود بخش قابل‌توجهی از منابع هدر برود و شرکت‌ها به‌جای حرکت به سمت افزایش بهره‌وری تولید و ایجاد مزیت رقابتی، از مسیر اصلی خود فاصله بگیرند.

لزوم اصلاح صنعت خودروسازی

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد متأسفانه در صنعت خودروسازی کشور، به‌جای اینکه شرکت‌ها بیش‌ازپیش بر افزایش بهره‌وری تولید و ایجاد مزیت رقابتی تمرکز کنند، در مواردی بیشتر شبیه بنگاه‌دار‌ها عمل کرده‌اند و حتی به سمت سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند املاک رفته‌اند.

غفوری تشریح کرد: این انتقاد به صنعت خودروسازی وارد است؛ صنعتی که می‌توانست از دهه ۸۰ به بعد، به یک برند بین‌المللی تبدیل شود و در سطح جهانی به‌عنوان یک برند معتبر خودروسازی شناخته شود، اما امروز شاهد وضعیت متفاوتی هستیم. حتی در سطح داخلی نیز این صنعت با چالش‌های جدی مواجه است.

به گفته وی، بااین‌حال، من معتقدم اگر مدیریت صنعت خودروسازی اصلاح شود و این صنعت از ساختار انحصاری فاصله بگیرد، می‌توان به آینده آن امیدوار بود.

صنعت خودرو اصلاح شده؟

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: سال گذشته، بعد از سال‌ها، بخشی از سطح انحصار در صنعت خودروسازی برداشته شد، اما به نظر من هنوز تا رهایی کامل این صنعت از انحصار فاصله داریم.

وی گفت: برای اینکه صنعت خودروسازی بتواند دوباره به جایگاهی شبیه دهه ۸۰ بازگردد، در وهله نخست باید انحصار به طور کامل کنار گذاشته شود و بخش خصوصی بتواند در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی نقش واقعی داشته باشد و اصلاحات مدیریتی را دنبال کند. البته در حال حاضر با چنین شرایطی فاصله داریم.

اصلاحات مدیریتی و ساختاری در صنعت خودرو

غفوری ادامه داد: صنعتی که به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند به یکی از قطب‌های اقتصادی کشور تبدیل شود. صنعت خودروسازی از منظر تولید ناخالص داخلی ظرفیت بالایی برای کمک به اقتصاد کشور دارد و اگر در یک فضای رقابتی فعالیت کند، حتی می‌تواند در سطح جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشد.

این کارشناس بازار سرمایه در نهایت گفت: بنابراین مسئله اصلی این است که صنعت خودروسازی از ساختار انحصاری فاصله بگیرد، مدیریت آن اصلاح شود و شرکت‌ها به سمت بهره‌وری، رقابت و تولید واقعی حرکت کنند. اگر این اصلاحات انجام شود، صنعت خودرو همچنان ظرفیت آن را دارد که به یکی از بخش‌های مهم و اثرگذار اقتصاد کشور تبدیل شود.