هند در مسیر توسعه فولاد

به گزارش نبض بورس، گزارش تازه مؤسسه «گلوبال انرژی مانیتور» نشان می‌دهد هند به بازیگر اصلی توسعه ظرفیت‌های جدید فولاد مبتنی بر زغال‌سنگ در جهان تبدیل شده است؛ روندی که برخلاف سیاست‌های جهانی کاهش انتشار کربن ارزیابی می‌شود. بر اساس این گزارش، اکنون بیش از ۶۰ درصد ظرفیت جدید تولید فولاد با استفاده از کوره‌بلند در جهان به هند اختصاص دارد؛ موضوعی که نگرانی فعالان محیط‌زیست و کارشناسان صنعت انرژی را افزایش داده است.

طبق آمار منتشرشده، در حال حاضر حدود ۳۱۹ میلیون تن ظرفیت جدید کوره‌بلند در جهان در مرحله ساخت یا برنامه‌ریزی قرار دارد که نسبت به سال گذشته حدود ۵ درصد رشد نشان می‌دهد. بخش عمده این پروژه‌ها در آسیا متمرکز شده و هند و چین در مجموع ۸۶ درصد از کل پروژه‌های جدید کوره‌بلند جهان را در اختیار دارند. این در حالی است که بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند تولید فولاد مبتنی بر زغال‌سنگ را کاهش داده و به سمت فناوری‌های کم‌کربن حرکت کنند.

گزارش گلوبال انرژی مانیتور تأکید می‌کند هند همچنان محرک اصلی توسعه فولاد زغال‌سنگ‌محور در جهان است و حدود ۹۳ درصد ظرفیت جدید تولید چدن این کشور بر پایه فناوری کوره‌بلند طراحی شده است. این فناوری اگرچه همچنان یکی از ارزان‌ترین و رایج‌ترین روش‌های تولید فولاد در جهان محسوب می‌شود، اما از آلاینده‌ترین شیوه‌های تولید صنعتی نیز به شمار می‌رود. کارشناسان می‌گویند وابستگی شدید هند به زغال‌سنگ می‌تواند دستیابی به اهداف اقلیمی جهانی را دشوارتر کند.

با وجود این، مؤسسه گلوبال انرژی مانیتور معتقد است هنوز فرصت برای تغییر مسیر وجود دارد. طبق این گزارش، تنها بخش محدودی از پروژه‌های فولادی هند وارد مرحله اجرایی شده و بسیاری از طرح‌ها هنوز در مرحله برنامه‌ریزی قرار دارند. به همین دلیل امکان هدایت سرمایه‌گذاری‌ها به سمت فناوری‌های پاک‌تر همچنان وجود دارد؛ به‌ویژه در شرایطی که کشورهای مختلف به دنبال توسعه فولاد سبز و کاهش شدت انتشار کربن هستند.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد حدود ۸۸ درصد انتشار دی‌اکسیدکربن صنعت فولاد ناشی از تولید مبتنی بر زغال‌سنگ است و کل صنعت فولاد حدود ۱۱ درصد از انتشار جهانی کربن را به خود اختصاص می‌دهد. با این حال، روند توسعه فناوری‌های سبز در این صنعت همچنان کند پیش می‌رود. سهم کوره‌های قوس الکتریکی در جهان تنها یک درصد افزایش یافته و استفاده از هیدروژن سبز در فرآیند تولید آهن اسفنجی هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. هزینه بالای فناوری‌های جدید و محدودیت زیرساخت‌های انرژی پاک از مهم‌ترین موانع گذار صنعت فولاد به تولید کم‌کربن عنوان می‌شود.

هند در قالب «سیاست ملی فولاد ۲۰۲۵» برنامه جاه‌طلبانه‌ای برای توسعه صنعت فولاد خود تدوین کرده است. دهلی‌نو قصد دارد ظرفیت تولید فولاد کشور را تا سال مالی ۲۰۳۵/۲۰۳۶ به ۴۰۰ میلیون تن برساند؛ هدفی که هند را به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد جهان تبدیل خواهد کرد. برآوردها نشان می‌دهد تحقق این برنامه به حدود ۱۷ تریلیون روپیه سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

دولت هند علاوه بر افزایش تولید، به دنبال گسترش صادرات فولاد نیز هست و قصد دارد حجم صادرات خود را بیش از دو برابر افزایش دهد. هم‌زمان، این کشور تلاش می‌کند وابستگی خود به واردات زغال‌سنگ کک‌شو را کاهش دهد و زنجیره تأمین داخلی را تقویت کند. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند اگر توسعه صنعت فولاد هند همچنان بر پایه زغال‌سنگ ادامه یابد، فشارهای بین‌المللی برای کاهش آلایندگی و اعمال محدودیت‌های زیست‌محیطی بر صادرات فولاد این کشور افزایش خواهد یافت.