اخبار فوری
روایت ویژه نبض بورس از پروتئین سفره ایرانیان
چرا قیمت مرغ و تخم مرغ همچنان بالا میرود؟
کد خبر: ۱۲۹۶۹۱
۱۸:۴۵
۱۴۰۵/۰۲/۲۴
بازار مرغ و تخممرغ در ماههای اخیر با موج تازهای از افزایش قیمت روبهرو شده است؛ افزایشی که تنها به تورم عمومی مربوط نمیشود. بررسی دادههای رسمی نشان میدهد رشد هزینه تولید، بحران نهادههای دامی، تضعیف ارز ترجیحی و افزایش هزینه حملونقل، زنجیره تولید مرغ و تخممرغ را وارد فاز جدیدی از تورم کرده است.
به گزارش نبض بورس، قیمت مرغ و تخممرغ دوباره به یکی از موضوعات اصلی بازار کالاهای اساسی تبدیل شده است. در حالی که بسیاری از خانوارها این دو کالا را ارزانترین منبع پروتئین مصرفی خود میدانستند، رشد مداوم قیمتها فشار تازهای بر هزینه معیشت وارد کرده است. دادههای رسمی مرکز آمار، گمرک و تشکلهای صنعت طیور نشان میدهد گرانی اخیر تنها یک نوسان مقطعی نیست؛ بلکه نتیجه مجموعهای از بحرانهای ارزی، وارداتی و تولیدی است که طی ماههای گذشته در صنعت مرغداری شکل گرفتهاند.
تورم از مرغداریها آغاز شد
بررسی شاخص قیمت تولیدکننده در مرغداریهای صنعتی نشان میدهد موج تورمی ابتدا در بخش تولید شکل گرفته و سپس به بازار مصرف رسیده است. طبق آمار رسمی:
• تورم سالانه مرغ گوشتی از ۷۲ درصد عبور کرده است
• تورم تخممرغ خوراکی به بیش از ۶۱ درصد رسیده
• و تورم کل گروه مرغداریهای صنعتی از ۵۳ درصد فراتر رفته است
این آمار نشان میدهد تولیدکنندگان ماهها پیش از مصرفکنندگان با جهش هزینهها مواجه شده بودند.
بحران نهادههای دامی؛ موتور اصلی گرانی
مهمترین عامل اثرگذار بر قیمت مرغ و تخممرغ، بازار نهادههای دامی است. بر اساس تازهترین آمار واردات در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴:
• واردات ذرت به حدود ۹ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل تنها ۱۲ درصد رشد داشته است
• واردات جو بیش از ۵۳ درصد افزایش یافته
• اما واردات کنجاله سویا با افت سنگین ۳۴ درصدی مواجه شده است
کنجاله سویا یکی از اصلیترین اجزای خوراک طیور محسوب میشود و کاهش واردات آن مستقیماً هزینه تولید مرغ و تخممرغ را افزایش میدهد.
همچنین ارزش دلاری واردات جو در این مدت ۸۹ درصد رشد کرده که نشاندهنده افزایش قابل توجه هزینه تأمین خوراک دام است.
حذف ارز ترجیحی چگونه بازار را تحت فشار قرار داد؟
صنعت طیور ایران وابستگی بالایی به واردات خوراک دام دارد. به طوریکه سید جلال طیباطیبا، عضو هیئتمدیره اتحادیه واردکنندگان نهادههای دامی گفت: در تامین ذرت ۱۰ درصد نیاز در داخل تولید و باقی وارداتی است. این عدد برای جو حداکثر ۶۰ درصد تولید بومی است. همچنین در دانههای روغنی که کنجاله آن برای دام و طیور استفاده میشود فقط ۱۰ درصد در داخل تولید میشود.
همچنین منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور اذعان کرده است که صنعت طیور وابستگی ۹۰ درصدی و صنعت دام وابستگی ۳۰ درصدی به واردات نهادههای دامی دارند و با حذف ارز ترجیحی از نهادههای دامی، دولت نخستین ضربه را به تولید وارد کرده است، زیرا قیمت تمامشده این کالا به یکباره افزایش خواهد یافت.
با کاهش اثر ارز ترجیحی و افزایش نرخ ارز، قیمت نهادههای وارداتی نیز جهش کرد. بسیاری از مرغداران میگویند:
• سهمیه نهاده دولتی کافی نیست
• بخشی از خوراک باید از بازار آزاد تهیه شود
• و قیمت نهاده آزاد چند برابر نرخ رسمی است
در نتیجه، هزینه تمامشده تولید بهطور مستقیم افزایش یافته است. مرغ گوشتی وابستگی شدیدی به هزینه خوراک دارد و تغییرات بازار نهادهها بهسرعت بر قیمت مصرفکننده اثر میگذارد.
در عین حال:
• هزینه جوجهریزی افزایش یافته
• هزینه انرژی و حملونقل بالا رفته
• و قیمتگذاری دستوری حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش داده است
همین موضوع باعث افت انگیزه تولید و کاهش نسبی عرضه در بازار شده است.
تخممرغ؛ شوک قیمتی با تأخیر
بازار تخممرغ ساختار متفاوتی نسبت به مرغ گوشتی دارد. کاهش تولید معمولاً با تأخیر بر بازار اثر میگذارد، اما ماندگاری بیشتری دارد.
اکنون آمارها نشان میدهد تورم تخممرغ وارد یکی از شدیدترین دورههای خود شده است.
بحران فقط اقتصادی نیست
کارشناسان معتقدند بخشی از مشکلات بازار به سیاستگذاریهای متناقض بازمیگردد.
در شرایطی که هزینه تولید آزادانه افزایش مییابد، دولت همچنان بر کنترل قیمت فروش تأکید دارد؛ موضوعی که به کاهش سود تولیدکننده، افت انگیزه تولید، اختلال در عرضه و جهش ناگهانی قیمتها منجر شده است.
بررسی دادههای رسمی نشان میدهد گرانی مرغ و تخممرغ حاصل همزمان چند عامل اقتصادی و تجاری است:
✔ جهش قیمت نهادههای دامی
✔ کاهش واردات کنجاله سویا
✔ افزایش هزینه واردات خوراک دام
✔ تضعیف ارز ترجیحی
✔ رشد هزینه حملونقل و انرژی
✔ تورم شدید تولیدکننده
✔ اختلال در تنظیم بازار
✔ و تنشهای منطقهای
در نتیجه، بازار مرغ و تخممرغ بیش از گذشته به متغیرهای کلان اقتصادی و تجارت خارجی وابسته شده است.
ارسال نظر
