استرس آبی بی سابقه در ایران: تولید برق آبی سقوط کرد، کشاورزی و اشتغال در خطر!

به گزارش نبض بورس، آمارها نشان می‌دهد بارندگی و ذخایر آبی کشور در سال ۱۴۰۴ با کاهش چشمگیر مواجه شده و شاخص استرس آب ایران را به یکی از بالاترین سطوح در میان کشورهای پرریسک رسانده است.

منابع آبی در حال نابودی

۸۸ درصد از مساحت ایران در کمربند خشکی کره زمین قرار دارد و به معنای دریافت کمتر باران از میانگین جهانی است. گرم شدن جهانی هوا و تغییرات اقلیمی باعث شده تا ایران در سال آبی ۱۴۰۴ کاهش ۴۰ درصدی بارش را نسبت به سال قبل تجربه کند. این رقم در مقایسه با میانگین بلندمدت نیز ۳۹ درصد کمتر است که نشان‌دهنده روند نگران‌کننده خشکسالی است. طبق گزارشات نهادهای بین المللی ایران در سال ۲۰۲۵ جزو کشورهای با شاخص استرس آب بالا است.

 

مطابق با نقشه بالا شاخص استرس آب در ایران ۴.۶۵ (از ۵ نمره) است و جایگاه ۱۴ را دارد.

وضعیت ۹ آبریز اصلی ایران

ایران دارای ۹ آبریز اصلی است. مطابق آخرین گزارش وزارت نیرو، ارتفاع تمامی آبریزها نسبت به سال قبل کاهش چشمگیری داشته است. نمودار زیر ارتفاع باران در سال آبی  ۱۴۰۴ و درصد تغییر به سال گذشته را نشان میدهد.

  

 حوضه زهره-جراحی و حوضه های جنوبی بیشترین کاهش یعنی ۵۵ درصد و حوضه سفیدرود بزرگ کمترین کاهش یعنی ۱۶ درصد را ثبت کرده است.

سدهای ایران خالی و نیروگاه ها تعطیل میشوند

متاسفانه حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور تا پایان تیر ۱۴۰۴ در مقایسه با سال گذشته ۲۶.۱ درصد کاهش داشته است.

 همچنین ورودی آب به سدهای مخزنی در همین دوره ۴۲.۴ درصد کمتر و خروجی آب ۲۱.۲ درصد کاهش را تجربه کرده است. این تغییرات منفی باعث شده میزان تولید برق آبی کشور با کاهش ۴۶ درصدی رو به رو شود. این میتواند تاحدی فشار به شبکه برق و ناترازی انرژی را توجیح نماید.

 از خشکسالی تا بیکاری و امنیت غذایی

مطابق با گزارشات جهانی بخش کشاورزی در ایران بیشترین سهم را در استفاده از آب دارد. اما در مقابل کمترین ارزش افزوده را در اقتصاد ایجاد میکند.

 

حال سوالاتی که در آینده نزدیک گریبان اقتصاد ایران و مسئولین را خواهد گرفت این است:

• با کاهش دسترسی به آب، چه آینده ای برای درامد کشاورزان که ۲۵ درصد جمعیت ایران ( حدودا ۲۰ میلیون نفر) میتوان متصور شد؟
• کوچک شدن بخش کشاورزی با بیکاری همراه است. مدیران شهری برای مهاجرین جویای کار و رشد بی رویه جمعیت شهری و چه تدبیری دارند؟
• امنیت غذایی و کاهش تولید محصولات کشاورزی را چگونه میتوان جبران کرد؟

نتیجه گیری و نگاهی به آینده

آمارها وضعیتی هشداردهنده از آینده منابع آبی ایران ارائه می‌دهد. کاهش بارندگی، افت ذخایر سدها، فشار بر آبریزهای اصلی، آسیب به کشاورزی و افزایش بیکاری و همچنین افت تولید برق‌آبی نه‌تنها امنیت آبی بلکه امنیت غذایی، اشتغال و انرژی را تهدید می‌کند. کارشناسان تأکید می‌کنند که برنامه‌ریزی جامع مدیریت منابع آب، افزایش بهره‌وری کشاورزی، حمایت از کشاورزان و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین آب ضروری است.