اخبار فوری
شستا با چه وضعیتی به مجمع می‌رود؟ | رشد ۶۵ درصدی بدهی‌ها و جهش ۳۵۷ درصدی پرداخت مالیاتی شستا!
کد خبر: ۱۳۹۷۸۰
۲۱:۳۰
۱۴۰۵/۰۷/۲۶
افزایش ۶۵ درصدی بدهی‌ها و افت نسبت سود خالص به درآمد در صورت‌های مالی تلفیقی در کنار رشد ۹۹ درصدی سود خالص تلفیقی، پرسش‌های مهمی درباره کیفیت سودآوری و وضعیت مالی این هلدینگ بزرگ ایجاد می‌کند؛ آیا رشد سود شستا به معنای بهبود واقعی عملکرد گروه است یا افزایش بدهی‌ها و چالش وصول مطالبات، تصویر متفاوتی از وضعیت شرکت نشان می‌دهد؟
به گزارش نبض بورس، بررسی گزارش فعالیت هیئت‌مدیره شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی با نماد شستا برای سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ و مقایسه آن با گزارش سال قبل، از افزایش قابل‌توجه سودآوری در سطح گروه حکایت دارد؛ با این حال، رشد بدهی‌های تلفیقی، تفاوت روند سودآوری شرکت اصلی و گروه و لزوم پیگیری برنامه‌های راهبردی، از محورهایی هستند که می‌توانند در مجمع عمومی سهامداران مورد توجه قرار گیرند.
طبق اطلاعات مندرج در گزارش، سود خالص تلفیقی گروه شستا از ۶۷۷,۱۳۲,۹۳۲ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۴ به ۱,۳۴۴,۸۶۷,۱۷۶ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۵ رسیده است. شرکت افزایش سود ناشی از سهم گروه از سود شرکت‌های وابسته را از عوامل اصلی این رشد اعلام کرده است. در همین دوره، درآمد عملیاتی تلفیقی ۴۳ درصد افزایش یافته و جمع بدهی‌های تلفیقی نیز ۶۵ درصد بیشتر شده است.
در شرکت اصلی، تصویر متفاوتی از نظر میزان رشد دیده می‌شود؛ درآمد عملیاتی ۱۸ درصد و سود خالص ۱۲ درصد افزایش یافته‌اند. بنابراین، برای ارزیابی عملکرد شستا باید میان نتایج شرکت اصلی و عملکرد تلفیقی گروه تمایز قائل شد و در کنار ارقام سود، جریان نقد عملیاتی، بدهی‌ها، مطالبات، معاملات با اشخاص وابسته و میزان پیشرفت برنامه‌های اعلام‌شده را نیز بررسی کرد.
در بررسی گزارش‌های شستا، دو موضوع قابل‌توجه است؛ نخست، در بخش امضای گزارش فعالیت، بخش املاک و مستغلات تأمین اجتماعی برای سال ۱۴۰۴ نام نماینده درج شده، اما گزارش به امضای او نرسیده است. در گزارش سال ۱۴۰۵ نیز نام این نماینده دیده نمی‌شود و گزارشی هم امضا نشده است. موضوع دوم، انتشار صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و گزارش فعالیت هیئت‌مدیره تنها پنج روز پیش از برگزاری مجمع است؛ مسئله‌ای که زمان انتشار اطلاعات و فرصت سهامداران برای بررسی گزارش فعالیت سالانه حداقل ده روز قبل از مجمع می باشد!
شستا با چه وضعیتی به مجمع می رود؟
۱. کالبدشکافی سود شستا؛ چرا سود تلفیقی سریع‌تر رشد کرد؟
گزارش سالانه شستا، اطلاعات مالی شرکت اصلی و گروه تلفیقی را جداگانه ارائه کرده است. مقایسه ارقام دو سال مالی نشان می‌دهد رشد سود در سطح گروه به‌مراتب بیشتر از شرکت اصلی بوده است.
عملکرد مالی شرکت اصلی
بر اساس گزارش هیئت‌مدیره، درآمد عملیاتی شرکت اصلی از ۳۵۶,۱۲۰,۰۱۶ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۴ به ۴۱۹,۴۱۶,۳۰۶ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی معادل ۱۸ درصد.
سود عملیاتی نیز از ۳۵۳,۴۱۳,۳۵۱ میلیون ریال به ۴۱۵,۴۶۹,۵۳۳ میلیون ریال افزایش یافته که رشد اعلام‌شده آن ۱۸ درصد است. سود خالص شرکت اصلی با افزایش ۱۲ درصدی، از ۳۲۵,۳۸۶,۹۲۲ میلیون ریال به ۳۶۴,۹۱۳,۰۸۹ میلیون ریال رسیده است.
در مقابل، درآمدهای غیرعملیاتی شرکت اصلی از ۲۰۸,۸۱۰ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۴ به منفی ۹,۶۹۳ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۵ تغییر کرده است. این ارقام نشان می‌دهد رشد سود خالص شرکت اصلی، هم‌زمان با افزایش سود عملیاتی رخ داده، اما گزارش در بخش گزیده اطلاعات مالی، توضیح تفصیلی درباره علت تغییر درآمدهای غیرعملیاتی ارائه نمی‌کند.
از سوی دیگر، وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی شرکت اصلی از ۲۶۶,۴۶۹,۸۱۵ میلیون ریال به ۳۱۰,۸۱۸,۱۱۱ میلیون ریال رسیده و ۱۷ درصد افزایش یافته است.
عملکرد مالی تلفیقی گروه
در سطح تلفیقی، درآمد عملیاتی از ۲,۷۷۰,۱۱۴,۶۴۴ میلیون ریال به ۳,۹۶۱,۵۹۶,۰۶۶ میلیون ریال افزایش یافته است؛ رشدی معادل ۴۳ درصد.
سود عملیاتی تلفیقی نیز از ۸۴۹,۳۷۱,۷۳۱ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۴ به ۱,۶۵۲,۵۸۵,۹۴۴ میلیون ریال در سال مالی ۱۴۰۵ رسیده است. سود خالص تلفیقی با رشد اعلام‌شده ۹۹ درصدی، از ۶۷۷,۱۳۲,۹۳۲ میلیون ریال به ۱,۳۴۴,۸۶۷,۱۷۶ میلیون ریال افزایش یافته است.
شرکت، افزایش درآمد عملیاتی تلفیقی را عمدتاً به افزایش نرخ‌های فروش، نرخ تسعیر ارز و بهینه‌سازی سبد محصولات نسبت داده است. درباره رشد سود خالص تلفیقی نیز افزایش سود ناشی از سهم گروه از سود شرکت‌های وابسته به‌عنوان عامل اصلی اعلام شده است.
در نتیجه، اگرچه سود عملیاتی و درآمد عملیاتی گروه نیز رشد قابل‌توجهی داشته‌اند، سهم سود شرکت‌های وابسته در افزایش سود خالص، یکی از موضوعات مهم برای بررسی کیفیت سود و سهم عملکرد زیرمجموعه‌ها در نتایج شستا است.
۲. رشد درآمد و سود؛ حاشیه سود چه تغییری کرد؟
مقایسه نسبت سود عملیاتی و سود خالص به درآمد عملیاتی، تصویر روشن‌تری از روند سودآوری ارائه می‌کند.
در شرکت اصلی، نسبت سود خالص به درآمد عملیاتی از حدود ۹۱٫۳۵ درصد در سال مالی ۱۴۰۴ به حدود ۸۷٫۰۱ درصد در سال مالی ۱۴۰۵ کاهش یافته است. این محاسبه نشان می‌دهد با وجود افزایش درآمد و سود خالص، سهم سود خالص از درآمد عملیاتی کمتر شده است.
در سطح تلفیقی، این نسبت از حدود ۲۴٫۴۴ درصد به حدود ۳۳٫۹۴ درصد افزایش یافته است. بنابراین، نسبت سود خالص به درآمد عملیاتی گروه بهبود داشته است.
این نسبت‌ها محاسبات خبرنگاری بر اساس ارقام گزارش هستند و جایگزین حاشیه سود ناخالص یا شاخص‌های رسمی صورت سود و زیان نیستند. همچنین، گزارش گزیده اطلاعات مالی، رقم سود ناخالص را به‌صورت مستقل در جدول ارائه نکرده است؛ به همین دلیل، مقایسه عددی سود ناخالص در این بخش امکان‌پذیر نیست.
پرسش قابل طرح در مجمع این است که چه عواملی موجب شده نسبت سود خالص به درآمد عملیاتی در شرکت اصلی کاهش یابد، اما در سطح تلفیقی افزایش پیدا کند؟
۳. نقدینگی شستا در برابر سود؛ جریان نقد عملیاتی نیز افزایش یافت
یکی از نکات مهم گزارش سال مالی ۱۴۰۵، رشد جریان نقد عملیاتی در کنار افزایش سود خالص است.
در شرکت اصلی، وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی به ۳۱۰,۸۱۸,۱۱۱ میلیون ریال رسیده؛ در حالی که سود خالص ۳۶۴,۹۱۳,۰۸۹ میلیون ریال گزارش شده است. در سطح تلفیقی نیز جریان نقد عملیاتی از ۶۲۵,۲۹۸,۶۰۵ میلیون ریال به ۸۱۳,۱۹۱,۹۹۶ میلیون ریال افزایش یافته است؛ رشدی معادل ۳۰ درصد.
با وجود افزایش جریان نقد عملیاتی، رشد سود خالص تلفیقی ۹۹ درصد بوده است؛ بنابراین، سرعت رشد سود خالص از رشد جریان نقد عملیاتی بیشتر بوده است. این تفاوت به‌تنهایی به معنای ضعف کیفیت سود نیست، اما بررسی اجزای جریان وجوه نقد و نحوه تبدیل سود شناسایی‌شده به وجه نقد می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت مالی گروه ارائه دهد.
گزارش در گزیده اطلاعات مالی، علت تفاوت نرخ رشد سود خالص و جریان نقد عملیاتی را به‌طور مشخص توضیح نداده است.
بدهی‌های تلفیقی شستا ۶۵ درصد افزایش یافت
جمع دارایی‌های تلفیقی گروه از ۳,۵۴۱,۰۶۱,۵۳۸ میلیون ریال در پایان سال مالی ۱۴۰۴ به ۵,۶۶۸,۲۰۴,۴۷۵ میلیون ریال در پایان سال مالی ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی معادل ۶۰ درصد.
در همین دوره، جمع بدهی‌های تلفیقی از ۲,۰۲۶,۰۸۳,۲۰۱ میلیون ریال به ۳,۳۴۰,۷۶۲,۰۶۶ میلیون ریال افزایش یافته که رشد ۶۵ درصدی را نشان می‌دهد. حقوق صاحبان سهام تلفیقی نیز از ۱,۵۱۴,۹۷۸,۳۳۷ میلیون ریال به ۲,۳۲۷,۴۴۲,۴۰۹ میلیون ریال رسیده و ۵۴ درصد افزایش یافته است.
در شرکت اصلی، جمع بدهی‌ها از ۱۶۰,۰۸۴,۷۵۹ میلیون ریال به ۱۹۸,۹۷۱,۲۶۱ میلیون ریال افزایش یافته است؛ یعنی رشد ۲۴ درصدی. جمع دارایی‌های شرکت اصلی نیز از ۲,۳۰۷,۰۵۵,۵۲۱ میلیون ریال به ۲,۴۰۰,۰۱۲,۵۵۵ میلیون ریال رسیده است.
تفاوت میان رشد بدهی‌های تلفیقی و شرکت اصلی، اهمیت بررسی وضعیت شرکت‌های زیرمجموعه را بیشتر می‌کند. با این حال، برای مشخص کردن سهم هر شرکت در افزایش بدهی‌ها، باید جزئیات بدهی‌های شرکت‌های گروه بررسی شود؛ ارقام تجمیعی به‌تنهایی علت افزایش بدهی را مشخص نمی‌کنند.
۴. مطالبات شستا؛ برنامه اصلاح وصول مطالبات همچنان اهمیت دارد
در گزارش سال مالی ۱۴۰۵، اصلاح و بهبود ساختار وصول مطالبات تجاری و غیرتجاری در زمره برنامه‌های شستا قرار گرفته است. همچنین، گزارش به پرونده‌های حقوقی مرتبط با وصول مطالبات اشاره می‌کند.
یکی از نمونه‌های ذکرشده، مطالبات شستا از شرکت سدید است. طبق گزارش، در پی صدور آرای قطعی درباره پنج فقره چک، شرکت سدید به پرداخت حدود ۲۳۸ میلیارد ریال به‌علاوه خسارت تأخیر تأدیه محکوم شده بود. شستا اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۵ بخش قابل‌توجهی از این مطالبات وصول شده و باقی‌مانده در حال تسویه نهایی است.
این مورد نشان می‌دهد پیگیری حقوقی مطالبات در برخی پرونده‌ها به مرحله وصول رسیده، اما گزارش برای ارزیابی کامل وضعیت مطالبات گروه، به بررسی جداگانه مانده مطالبات تجاری و غیرتجاری و نسبت آن‌ها به درآمد نیاز دارد.
پرسش مهم در مجمع این است که برنامه اصلاح ساختار وصول مطالبات چه نتایج کمی داشته و چه میزان از مطالبات سنواتی گروه همچنان در انتظار وصول یا تعیین تکلیف حقوقی است؟
۵. معاملات با اشخاص وابسته؛ ارقام قابل توجه و لزوم بررسی جزئیات
گزارش هیئت‌مدیره بخشی مستقل را به مانده حساب‌ها و معاملات با اشخاص وابسته اختصاص داده است. بر اساس گزارش، در سال مالی مورد بررسی، معاملات موضوع ماده ۱۲۹ اصلاحیه قانون تجارت انجام نشده است؛ با این حال، معاملات با سایر اشخاص وابسته وجود داشته است.
در جدول معاملات و تأمین مالی اشخاص وابسته، مبالغی برای شرکت‌های فرعی و وابسته درج شده است؛ از جمله:
-
سرمایه‌گذاری صدر تأمین: مبلغ ۱۰۶,۲۰۰,۰۰۰ میلیون ریال در ستون تأمین مالی.
-
خدمات ارتباطی رایتل: مبلغ ۶۴,۶۱۵,۳۳۳ میلیون ریال در همین ستون.
-
گروه صنعتی بارز: مبلغ ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال در ستون تأمین مالی.
-
جمع ستون تأمین مالی شرکت‌های فرعی و وابسته در جدول: ۲۵۲,۸۱۵,۳۳۳ میلیون ریال.
این ارقام، مطابق عنوان ستون گزارش، به تأمین مالی مربوط‌اند و نباید بدون بررسی جزئیات جدول به‌عنوان درآمد، سود یا معامله نقدی قطعی تفسیر شوند.
از سوی دیگر، کمیته حسابرسی اعلام کرده است الزامات مربوط به منصفانه بودن معاملات، افشای کامل اطلاعات و عدم مشارکت مدیر ذی‌نفع در تصمیم‌گیری و رأی‌گیری، در شرایط عادی رعایت شده است.
بنابراین، گزارش تأیید کمیته حسابرسی درباره رعایت الزامات را منعکس می‌کند؛ اما برای ارزیابی اقتصادی معاملات، همچنان بررسی نوع تأمین مالی، شرایط بازپرداخت، نرخ‌ها، تضمین‌ها و نحوه تسویه مبالغ قابل طرح است.
۶. زیرمجموعه‌ها؛ نقش شرکت‌های وابسته در سودآوری گروه
شستا به‌عنوان یک هلدینگ مادر در ۹ صنعت اصلی فعالیت دارد: نفت، گاز و پتروشیمی؛ محصولات دارویی؛ معادن و فلزات؛ سیمان؛ فناوری اطلاعات؛ مالی شامل بورس، بانک و بیمه؛ دامداری و دامپروری؛ انرژی و نیروگاه؛ و حمل‌ونقل دریایی.
گزارش سال مالی ۱۴۰۵ افزایش سود ناشی از سهم گروه از سود شرکت‌های وابسته را عامل اصلی رشد سود خالص تلفیقی معرفی می‌کند. این توضیح، اهمیت عملکرد زیرمجموعه‌ها را در نتایج مالی شستا نشان می‌دهد.
با این حال، گزیده اطلاعات مالی به‌تنهایی مشخص نمی‌کند هر یک از زیرمجموعه‌ها چه سهمی در افزایش سود تلفیقی داشته‌اند. همچنین، برای ارائه فهرستی کامل از تغییر سود، افزایش سرمایه، پیشرفت پروژه‌ها و وضعیت عرضه اولیه هر شرکت، لازم است جزئیات اختصاصی شرکت‌های زیرمجموعه نیز به‌صورت جداگانه بررسی شود.
در نتیجه، پرسش محوری این بخش آن است که چه میزان از رشد سود تلفیقی به شرکت‌های سودآور گروه مربوط بوده و کدام زیرمجموعه‌ها با افت عملکرد، زیان‌دهی یا نیاز به تأمین مالی مواجه‌اند؟
۷. پروژه‌های توسعه‌ای و برنامه‌های راهبردی؛ از مدیریت ریسک تا اصلاح پرتفوی
شستا در گزارش سال مالی ۱۴۰۴، تدوین سند راهبردی با افق ۱۴۱۰ را مطرح کرده بود. در گزارش سال مالی ۱۴۰۵ نیز این سند در چارچوب برنامه‌های راهبردی شرکت مورد اشاره قرار گرفته است.
راهبردهای کلان شستا در گزارش سال قبل شامل بازسازی پرتفوی سرمایه‌گذاری با افزایش سهم دارایی‌های مالی، تمرکز بر بنگاهداری در حوزه‌های اولویت‌دار، مدیریت راهبردی شرکت‌های تابعه، توسعه فعالیت‌های بین‌المللی، مولدسازی دارایی‌ها و همسویی سود اقتصادی با منافع اجتماعی بود.
در گزارش سال مالی ۱۴۰۵، شرکت همچنان به موضوعاتی نظیر اصلاح ساختار مالی، بهبود وصول مطالبات، تأمین مالی بهینه از بازار پول و سرمایه، نظارت بر فروش دارایی‌های مازاد و غیرمولد و استقرار نظام مدیریت پروژه‌ها اشاره کرده است.
مقایسه دو گزارش نشان می‌دهد این محورها در برنامه‌های شستا حضور دارند؛ اما صرف تکرار یک برنامه در گزارش سالانه، اثبات‌کننده تحقق یا عدم تحقق آن نیست. برای تعیین میزان پیشرفت، باید شاخص‌های کمی، زمان‌بندی و نتایج عملیاتی هر برنامه با اطلاعات سال قبل تطبیق داده شود.
۸. افزایش سرمایه شستا؛ آخرین افزایش ثبت‌شده در گزارش چه زمانی بود؟
طبق گزارش هیئت‌مدیره، سرمایه ثبت‌شده شرکت اصلی در پایان سال مالی ۱۴۰۵ برابر با ۱,۶۳۶,۰۱۳,۴۵۶ میلیون ریال بوده است. این رقم در گزارش سال قبل نیز همین مقدار اعلام شده بود.
تاریخچه افزایش سرمایه ثبت‌شده در گزارش شامل موارد زیر است:
-
۲۹ خرداد ۱۳۹۸: افزایش سرمایه به ۸۰,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال از محل مطالبات و آورده نقدی سهامداران، معادل ۱۰۵ درصد.
-
۲۶ اسفند ۱۳۹۹: افزایش سرمایه به ۱۴۲,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال از محل اندوخته سرمایه‌ای، معادل ۷۸ درصد.
-
۱۲ دی ۱۴۰۰: افزایش سرمایه به ۱,۶۳۶,۰۱۳,۴۵۶ میلیون ریال از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها، معادل ۱۰۵۲ درصد.
سرمایه ثبت‌شده شرکت اصلی در دو گزارش سالانه متوالی تغییر نکرده است. این موضوع به معنای نبود هرگونه تغییر سرمایه در شرکت‌های زیرمجموعه نیست؛ بلکه صرفاً وضعیت سرمایه ثبت‌شده شرکت اصلی را نشان می‌دهد.
۹. سود تقسیمی چه اطلاعاتی برای قضاوت لازم است؟
سود هر سهم شرکت اصلی در سال مالی ۱۴۰۵ برابر با ۲۲۵ ریال اعلام شده است؛ در حالی که این رقم در سال مالی ۱۴۰۴ برابر با ۲۰۱ ریال بود. بنابراین، سود هر سهم شرکت اصلی ۱۲ درصد افزایش یافته است.
در سطح تلفیقی نیز سود هر سهم از ۲۰۷ ریال به ۴۹۴ ریال رسیده است. این افزایش با رشد سود خالص تلفیقی هم‌جهت است، اما به‌تنهایی میزان سود نقدی قابل پرداخت به سهامداران را مشخص نمی‌کند.
برای ارزیابی سیاست تقسیم سود باید رقم سود قابل تقسیم، پیشنهاد هیئت‌مدیره، سود نقدی مصوب مجمع و نسبت تقسیم سود بررسی شود.
ازاین‌رو، پرسشی در این بخش باقی می‌ماند: چه میزان از سود سال مالی ۱۴۰۵ میان سهامداران تقسیم خواهد شد؟
۱۰. ریسک‌های شستا؛ از نوسان ارز تا ناترازی انرژی
گزارش هیئت‌مدیره، مجموعه‌ای از ریسک‌های مالی، اقتصادی، عملیاتی و مقرراتی را برای شستا و شرکت‌های تابعه مطرح می‌کند. بخشی از این ریسک‌ها به ماهیت فعالیت یک هلدینگ سرمایه‌گذاری و بخشی دیگر به شرایط فعالیت شرکت‌های زیرمجموعه مربوط است.
مهم‌ترین موارد اعلام‌شده عبارت‌اند از:
-
ریسک نرخ ارز: تغییرات نرخ ارز می‌تواند بر هزینه مواد اولیه وارداتی، فروش شرکت‌های صادرکننده، بدهی‌های ارزی و جریان‌های نقدی آتی اثر بگذارد. گزارش به نقش شرکت‌های دارویی و شرکت‌های صادرکننده، از جمله تاپیکو، در این زمینه اشاره می‌کند.
-
ریسک نرخ بهره و تأمین مالی: تغییر نرخ بهره می‌تواند هزینه مالی شرکت‌های فرعی و وابسته، سود قابل تقسیم و میزان وجوه در دسترس را تحت تأثیر قرار دهد.
-
ریسک نقدینگی: شرکت منابعی مانند سود سرمایه‌گذاری‌ها، فروش سرمایه‌گذاری‌ها، افزایش سرمایه و ابزارهای بدهی و تسهیلات را برای تأمین نیازهای مالی برشمرده است.
-
ریسک تحریم و محدودیت‌های بین‌المللی: گزارش این ریسک را با واردات مواد اولیه، قطعات، ماشین‌آلات و دانش فنی مرتبط دانسته است.
-
ریسک تأمین انرژی: شرکت هشدار داده است تشدید ناترازی انرژی می‌تواند تولید محصولات در صنایع فعال را کاهش دهد.
-
ریسک بازار و مقررات: نوسان قیمت سهام، تغییر سیاست‌های پولی و مالی، بخشنامه‌های دولتی و تغییرات قوانین و مقررات از جمله عوامل اثرگذار بر فعالیت شستا معرفی شده‌اند.
-
ریسک عملیاتی و حقوقی: ریسک‌های مرتبط با سیستم‌های اطلاعاتی، منابع انسانی، کنترل‌های حسابداری، فناوری، دعاوی حقوقی و محیط زیست نیز در گزارش مطرح شده‌اند.
شستا برای مقابله با این ریسک‌ها، بهبود کنترل‌های داخلی، استقرار نظام مدیریت ریسک، اصلاح ساختار وصول مطالبات، تأمین مالی بهینه و نظارت بر فروش دارایی‌های مازاد را از جمله برنامه‌های خود معرفی کرده است.
با این حال، در اطلاعات بررسی‌شده، برای تمام ریسک‌ها شاخص کمی از میزان کاهش خطر یا نتیجه نهایی اقدامات مقابله‌ای ارائه نشده است. بنابراین، ارزیابی اثربخشی این برنامه‌ها به اطلاعات عملکردی بیشتری نیاز دارد.
۱۱. دعاوی حقوقی شستا؛ کدام پرونده‌ها هنوز تعیین تکلیف نشده‌اند؟
گزارش سال مالی ۱۴۰۵، چند پرونده حقوقی بااهمیت را تشریح کرده است. برخی از این پرونده‌ها به مطالبات سنواتی و برخی به اختلافات مرتبط با دارایی‌ها یا شرکت‌های گروه مربوط‌اند.
در پرونده مطالبات از شرکت سدید، شستا اعلام کرده است بخش قابل‌توجهی از مطالبات در سال ۱۴۰۵ وصول شده و باقی‌مانده در حال تسویه نهایی است. این وضعیت نسبت به دوره‌ای که پرونده در مرحله اجرای حکم قرار داشت، پیشرفت در وصول مطالبات را نشان می‌دهد.
در مقابل، گزارش درباره پرونده انتقال سهام هتل آستوریا اهواز اعلام کرده است که دفاعیات شستا ارائه شده، اما تا زمان ارائه گزارش رأی بدوی صادر نشده بود. این پرونده از جمله مواردی است که وضعیت آن در گزارش سال جاری همچنان نیازمند پیگیری است.
گزارش همچنین به اختلاف شرکت فرعی تولید نیروی برق خلیج فارس با شرکت تولید نیروی برق حرارتی درباره نحوه تسویه اصل و فرع تسهیلات ارزی اشاره می‌کند. بر اساس توضیحات شرکت، موضوع از طریق سازمان تأمین اجتماعی و مسیرهای حقوقی مربوط در حال پیگیری بوده است.
در گزارش، برخی دعاوی سنواتی نیز در مرحله اجرای احکام توصیف شده‌اند و حصول نتیجه آن‌ها به شناسایی اموال مناسب از محکوم‌علیه وابسته دانسته شده است.
نکته مهم این است که وجود پرونده حقوقی به‌تنهایی به معنای زیان قطعی یا تخلف نیست. برای ارزیابی اثر مالی این پرونده‌ها باید مبلغ نهایی، احتمال وصول یا پرداخت، وضعیت فعلی رسیدگی و آثار احتمالی بر صورت‌های مالی بررسی شود.
۱۲. مالیات و پرداخت‌های دولتی؛ افزایش پرداخت مالیات به چه دلیل بود؟
بر اساس جدول مراودات شستا با دولت و نهادهای وابسته به دولت، پرداخت‌های مربوط به مالیات عملکرد، حقوق و مالیات تکلیفی در سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به ۱۶۶,۵۲۲ میلیون ریال رسیده است؛ در حالی که رقم سال قبل ۳۶,۴۲۷ میلیون ریال بود. گزارش رشد این پرداخت‌ها را ۳۵۷ درصد اعلام کرده است.
شرکت علت این افزایش را عمدتاً تعیین تکلیف برخی پرونده‌های مالیاتی سنوات قبل عنوان کرده است. بنابراین، برخلاف مواردی که توضیح روشنی درباره علت تغییر ارائه نشده، در این بخش علت افزایش پرداخت‌ها در گزارش ذکر شده است.
همچنین، پرداخت بابت بیمه سهم کارفرما از ۱۹۲,۶۰۴ میلیون ریال به ۳۲۷,۸۲۸ میلیون ریال افزایش یافته و رشد ۷۰ درصدی داشته است. طبق گزارش، این افزایش عمدتاً ناشی از افزایش حقوق و مزایای کارکنان براساس قانون بودجه و افزایش تعداد کارکنان بوده است.
این ارقام مربوط به پرداخت‌های گزارش‌شده به دولت و نهادهای وابسته است و نباید بدون بررسی صورت‌های مالی و جزئیات پرونده‌ها، با هزینه مالیاتی شناسایی‌شده در صورت سود و زیان یکسان تلقی شود.
برای تکمیل بررسی مالیاتی، وضعیت پرونده‌های باز، مالیات تشخیصی و قطعی، ذخایر مالیاتی و جرایم احتمالی باید جداگانه بررسی شود.
۱۳. مسئولیت اجتماعی و پایداری؛ گزارش از سیاست‌گذاری می‌گوید، نه بودجه مصوب مستقل
در گزارش سال مالی ۱۴۰۵، شستا توضیح داده است که با توجه به ماهیت هلدینگی شرکت، بخش عمده اقدامات مرتبط با بهینه‌سازی مصرف انرژی، محیط زیست و مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های تابعه انجام می‌شود. همچنین، شرکت اعلام کرده است که در این حوزه بیشتر نقش سیاست‌گذاری دارد و گزارش‌های پایداری گروه در گزارش تفسیری مدیریت، گزارش فعالیت هیئت‌مدیره و وب‌سایت شرکت افشا می‌شود.
گزارش همچنین تصریح می‌کند که در مجامع عمومی عادی سالیانه شستا و هلدینگ‌های تابعه، مبالغی به‌طور مستقل برای مسئولیت اجتماعی تصویب نمی‌شود.
این توضیح، ساختار اعلام‌شده شرکت برای مدیریت موضوع پایداری را روشن می‌کند؛ اما برای ارزیابی اثربخشی اقدامات، اطلاعاتی مانند هزینه‌های اجراشده در سطح گروه، شاخص‌های کمی کاهش مصرف انرژی، نتایج قابل سنجش اقدامات محیط‌زیستی و میزان تحقق اهداف سال قبل اهمیت دارد.
پرسش قابل طرح در مجمع این است که شستا با چه سازوکاری نتایج فعالیت‌های پایداری شرکت‌های تابعه را تجمیع می‌کند و چه شاخص‌های قابل سنجشی برای ارزیابی هزینه و اثربخشی این اقدامات در اختیار سهامداران قرار می‌دهد؟
۱۴. وعده‌های سال گذشته شستا چه شد؟
مقایسه گزارش‌های سال مالی ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان می‌دهد برخی برنامه‌های شستا همچنان در چارچوب راهبردهای شرکت مطرح‌اند. با این حال، باید میان ادامه یک برنامه، اجرای آن و تحقق نتیجه نهایی تفاوت قائل شد.
سند راهبردی با افق ۱۴۱۰: در گزارش سال مالی ۱۴۰۴، تدوین سند راهبردی شستا با افق ۱۴۱۰ مطرح شده بود. این سند در گزارش سال مالی ۱۴۰۵ نیز مورد اشاره قرار گرفته است. اطلاعات بررسی‌شده برای تعیین میزان پیشرفت کمی یا تحقق کامل اهداف سند کافی نیست.
اصلاح ساختار وصول مطالبات: این موضوع در گزارش سال قبل در زمره برنامه‌های اصلاح ساختار مالی مطرح بود و در گزارش سال جاری نیز تکرار شده است. در عین حال، وصول بخش قابل‌توجهی از مطالبات پرونده سدید در سال ۱۴۰۵ یک نتیجه مشخص گزارش‌شده است؛ اما این نمونه به‌تنهایی برای ارزیابی عملکرد کل برنامه وصول مطالبات کافی نیست.
مدیریت ریسک و اصلاح ساختار مالی: گزارش سال قبل به استقرار نظام مدیریت ریسک، تأمین مالی بهینه و اصلاح ساختار مالی اشاره داشت. گزارش سال جاری نیز این موضوعات را در زمره برنامه‌های شرکت قرار داده است. با اطلاعات موجود نمی‌توان میزان پیشرفت همه این برنامه‌ها را به‌صورت کمی مشخص کرد.
مولدسازی دارایی‌ها و اصلاح پرتفوی: بازسازی پرتفوی سرمایه‌گذاری، افزایش سهم دارایی‌های مالی و حرکت از بنگاهداری به سهامداری از محورهای راهبردی گزارش سال قبل بود. گزارش سال جاری نیز به فروش دارایی‌های مازاد و غیرمولد و الزامات اصلاح نظام بنگاهداری اشاره دارد. با این حال، برای سنجش نتیجه این سیاست‌ها، اطلاعات تفصیلی درباره دارایی‌های واگذارشده، مبالغ فروش و تغییر ترکیب پرتفوی لازم است.
مسئولیت اجتماعی و پایداری: در گزارش سال قبل، اقدامات مرتبط با پایداری و مسئولیت اجتماعی عمدتاً در سطح شرکت‌های تابعه توصیف شده بود. در گزارش سال جاری نیز همین چارچوب کلی دیده می‌شود. اطلاعات موجود برای مقایسه کمی هزینه‌ها و نتایج زیست‌محیطی دو دوره کافی نیست.
در مجموع، تکرار این برنامه‌ها به معنای عدم تحقق آن‌ها نیست؛ اما گزارش‌های بررسی‌شده نیز برای همه موارد، شاخص‌های کمی و زمان‌بندی مشخصی ارائه نمی‌کنند که بتوان با اتکا به آن‌ها درباره میزان تحقق وعده‌های سال قبل قضاوت قطعی کرد.
۱۵. ده سؤال کلیدی از هیئت‌مدیره شستا
با توجه به ارقام و توضیحات گزارش‌های سالانه، پرسش‌های زیر می‌توانند محور بررسی گزارش هیئت‌مدیره در مجمع باشند:
1. علت رشد ۹۹ درصدی سود خالص تلفیقی چه بوده است؟ چه میزان از افزایش سود به عملکرد عملیاتی شرکت‌های گروه و چه میزان به افزایش سهم شستا از سود شرکت‌های وابسته مربوط می‌شود؟
2. چرا نسبت سود خالص به درآمد عملیاتی شرکت اصلی کاهش یافته است؟ این نسبت براساس ارقام گزارش از حدود ۹۱٫۳۵ درصد به حدود ۸۷٫۰۱ درصد رسیده؛ عوامل مؤثر بر این تغییر چه بوده‌اند؟
3. چرا رشد سود خالص تلفیقی از رشد جریان نقد عملیاتی بیشتر بوده است؟ سود خالص تلفیقی ۹۹ درصد افزایش یافته، اما رشد جریان نقد عملیاتی ۳۰ درصد بوده است. اجزای اصلی این تفاوت کدام‌اند؟
4. افزایش ۶۵ درصدی بدهی‌های تلفیقی از کدام بخش‌های گروه ناشی شده است؟ چه سهمی از این افزایش به شرکت‌های زیرمجموعه و چه سهمی به تأمین مالی فعالیت‌ها مربوط است؟
5. برنامه اصلاح ساختار وصول مطالبات چه میزان پیشرفت کرده است؟ با توجه به اعلام وصول بخش قابل‌توجهی از مطالبات سدید، وضعیت سایر مطالبات سنواتی و مطالبات مشکوک‌الوصول چگونه است؟
6. تأمین مالی اشخاص وابسته با چه شرایطی انجام شده است؟ مبالغ درج‌شده برای شرکت‌هایی مانند سرمایه‌گذاری صدر تأمین و رایتل، از نظر نرخ، سررسید، تضمین و نحوه تسویه چه شرایطی داشته‌اند؟
7. سند راهبردی شستا با افق ۱۴۱۰ در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ کدام اهداف آن به شاخص‌های کمی و زمان‌بندی مشخص تبدیل شده‌اند و نتایج اجرای برنامه‌ها چگونه ارزیابی می‌شود؟
8. وضعیت پرونده‌های حقوقی سنواتی به کجا رسیده است؟ پرونده انتقال سهام هتل آستوریا اهواز و اختلاف مربوط به تسهیلات ارزی شرکت تولید نیروی برق خلیج فارس چه آثار احتمالی بر وضعیت مالی گروه دارند؟
9. افزایش ۳۵۷ درصدی پرداخت‌های مالیاتی چه اثری بر هزینه‌های مالیاتی و تعهدات باقی‌مانده داشته است؟ چه تعداد از پرونده‌های سنواتی تعیین تکلیف شده و چه مواردی همچنان باز است؟
10. اقدامات مسئولیت اجتماعی و پایداری با چه میزان هزینه اجرا شده‌اند؟ چه شاخص‌های قابل سنجشی برای ارزیابی نتایج زیست‌محیطی، بهینه‌سازی مصرف انرژی و میزان تحقق تعهدات سال قبل در اختیار سهامداران قرار دارد؟
جمع‌بندی؛ گزارش هیئت‌مدیره شستا چه سؤالاتی ایجاد می‌کند؟
گزارش سال مالی ۱۴۰۵ شستا از رشد قابل‌توجه سودآوری گروه خبر می‌دهد؛ سود خالص تلفیقی ۹۹ درصد و درآمد عملیاتی تلفیقی ۴۳ درصد افزایش یافته‌اند. شرکت همچنین رشد سود ناشی از سهم گروه از سود شرکت‌های وابسته را از عوامل اصلی افزایش سود خالص تلفیقی معرفی کرده است.
در مقابل، افزایش ۶۵ درصدی بدهی‌های تلفیقی، رشد کمتر جریان نقد عملیاتی نسبت به سود خالص و تفاوت روند سودآوری شرکت اصلی و گروه، اهمیت بررسی جزئیات صورت‌های مالی و عملکرد زیرمجموعه‌ها را بیشتر می‌کند.
در حوزه برنامه‌های راهبردی نیز شستا همچنان بر اصلاح پرتفوی، وصول مطالبات، مدیریت ریسک، تأمین مالی و مولدسازی دارایی‌ها تأکید دارد. با این حال، برای ارزیابی میزان تحقق برنامه‌های سال قبل، اطلاعات کمی درباره پیشرفت پروژه‌ها، واگذاری‌ها و نتایج اقدامات پایداری لازم است.
مهم‌ترین محورهای پرسش از هیئت‌مدیره، منشأ رشد سود تلفیقی، علت افزایش بدهی‌ها، میزان تبدیل سود به وجه نقد و ارائه شاخص‌های قابل سنجش برای ارزیابی تحقق برنامه‌های راهبردی است. این موارد می‌توانند به سهامداران کمک کنند تا علاوه بر ارقام سودآوری، درباره کیفیت عملکرد مالی و میزان پیشرفت برنامه‌های شستا نیز ارزیابی دقیق‌تری داشته باشند.
ارسال نظر
نیازمندی‌ها
