سرانجام فعالیت بیت کوین‌ها در ایران به کجا می‌رسد؟

سهیل نیکزاد، عضو هیات مدیره انجمن فناوران زنجیره بلوک در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اینکه در کشورهای دنیا قانون‌گذاری‌های متنوعی در زمینه بیت‌کوین انجام شده اما عمده کشورها آن را به عنوان پول، کالا و سهام و چیزی از جنس دارایی پذیرفتند، اظهار کرد: در 10 سال گذشته که این پدیده متولد شد، تلاش کردند تا در خصوص آن قانون‌گذاری کنند یا با قوانین موجود خود به عنوان پول، کالا و یا دارایی تطبیق دهند.

وی افزود: برخی کشورها مانند آمریکا، روسیه، چین و ... در ابتدا ممنوعیت‌هایی برای آن اعمال کردند اما به تدریج زمانی که متوجه شدند معماری این نرم‌افزار و شبکه به گونه‌ای است که این ممنوعیت‌ها روی آن اثر ندارد، سیاست‌های خود را تغییر دادند و با ملاطفت با آن رفتار کردند. برخی کشورها مانند سوئیس و کشورهای کوچک اروپایی از ابتدا رویکرد مثبتی به آن داشتند. آمریکا نیز در برگیرنده تعداد زیادی از فعالان این حوزه بود، هرچند این فناوری توزیع شده‌تر از فناوری‌های قبلی است.

نیکزاد با بیان اینکه متاسفانه در ایران دیدگاه ثابتی در خصوص بیت‌کوین اعلام نشده است، عنوان کرد: ما در کشور با بیش از 30 سازمان مواجه هستیم که تاکنون در خصوص آن اظهارنظر کردند و این اظهار نظرها مداخله‌جویانه بوده است. این پدیده تکنولوژیک اقتصادی در حال حاضر حجم بسیار کوچکی در اقتصاد دنیا دارد و یک درصد پول‌های دنیا و حتی کمتر متعلق به بیت‌کوین است. این همه سال در یک پدیده علمی و تکنولوژیک مداخله کردند، طبعا با انسداد مواجه می‌شود و هر سازمانی می‌تواند ایرادی پیدا کرده و کار را متوقف کند.

عضو هیات مدیره انجمن فناوران زنجیره بلوک ادامه داد: هیات دولت در مصوبه خود ماینینگ بیت‌کوین را به رسمیت شناخته یعنی طبق قانون باید مصوبه اجرا شود و ماینرها مانند همه صنایع دیگر مجوز زمین، زیرساخت، برق و انشعابات دیگر را دریافت کنند.

وی اضافه کرد: این اتفاقی است که متاسفانه در وزارت نیرو استنکاف می‌شود، اما و اگر می‌آورند و بیان می‌کنند که برق زیاد مصرف می‌شود، در حالی که آلومینیوم و فولاد از بیت‎کوین بیشتر برق مصرف می‌کنند و زمانی که از آن‌ها در این زمینه سوال می‌شود، سکوت می‎کنند زیرا صنایع بزرگی هستند که رانت‌های بزرگی در این سازمان‌ها است، بنابراین معمولا کسی با آن‌ها مخالفت نمی‌کند، با وجود اینکه صنعت آلومینیوم ایران آلاینده و از استاندارد خارج است.

عضو هیات مدیره انجمن فناوران زنجیره بلوک بیان کرد: به جای اینکه این صنعت متمرکز شده و کانون سرمایه‌گذاری شود، در ایران کانون سرمایه‌گذاری خرد می‌شود، یعنی افراد زیادی ماینر در خانه دارند که قابل کنترل نیست و فشارهای نامیزان به شبکه می‌آورد.

وی اضافه کرد: بانک مرکزی دو بیانیه یکی دو سال پیش و یکی امسال داد که در آن دادوستد بیت‌کوین و معامله با آن را ممنوع اعلام کرده بود. دو سال پیش معامله با بیت‌کوین برای همه نهادهای مالی ممنوع اعلام شد اما امسال برای همه ممنوع کردند که این اتفاق عجیبی است، زیرا آن زمان برای نهادهای مالی ممنوع اعلام کرده بودند که در واقع نهادهای مالی را از این فرصت دور می‌کرد.

نیکزاد خاطرنشان کرد: سازمان‌های مالی رو به ورشکستگی ایران امیدوار بودند که با چنگ زدن به این فناوری و رشد خوب اقتصادی آن بتوانند وضع بد خود را خوب کنند. بانک مرکزی آن‌ها را از نظام بانکی محروم کرد که به بیانیه از سمت شورای مبارزه با پولشویی استناد کرده بود.

وی با اشاره به اینکه در متن ممنوعیت اعلام شده چند ایراد و تضاد با بخش‌هایی از قانون اساسی وجود دارد، تصریح کرد: گروه‌هایی در حال پیگیری آن هستند تا این ایراد را برطرف کنند. این صحبت وزارت نیرو که بیت‎کوین 7 درصد برق کشور را مصرف می‌کند جای بازنگری دارد اما امیدواریم از روال قانونی پیش رود و به این نینجامد که ماینرهای غیر قابل کنترل داشته باشیم.

وی با بیان اینکه رمزارزها در ابعاد بین المللی می‌توانند برای ایران فایده داشته باشد، عنوان کرد: راه علاج ایران برای پرداخت‌های برون‌مرزی در ابعاد خرد و کسب و کارهای کوچک، بیت‌کوین است. باید از بانک مرکزی سوال کرد که چرا این موقعیت را از مردم سلب می‌کند؟

نیکزاد گفت: بیت‌کوین در زمان تحریم‎ها کمک زیادی به معاملات می‌کند. تقریبا کشوری وجود ندارد که در آن استفاده از بیت‌کوین ممنوع باشد، به ندرت می‌توان این مورد را دید، موضوع این بوده که ممنوعیت در چه ابعادی است؟ ممنوعیت در جایی وارد شده که از حدود اختیارات قانون اساسی خودش فراتر رفته و جای شکایت و پیگیری دارد.

به گزارش ایسنا، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در خصوص امکان قانونی شدن بیت کوین در کشور 2 مرداد در حاشیه جلسه دولت گفته بود، هنوز در هیئت وزیران در خصوص امکان قانونی شدن بیت کوین در کشور به نتیجه نرسیدیم. در دولت در این خصوص صحبت کردیم تا تصمیم در این خصوص اتخاذ شود که البته در این جلسه به نتیجه نرسیدیم.

سعید زرندی، معاون طرح و برنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز یک مرداد گفته بود: به جای تقابل و مقابله با فعالیت‌های جدیدی مثل رمز ارزها، باید برای آن برنامه‌ریزی کنیم.

سعید زرندی اظهار کرده بود: نگاه وزارت صنعت،معدن و تجارت به اینگونه فعالیت‌های جدید مثبت است و معتقدیم باید برای آن تعیین تکلیف و چارچوب مشخص کرد، چرا که در غیر این صورت، بصورت زیرزمینی و غیرقانونی فعالیت خواهند کرد.

ساز و کار تولید رمزارز قرار است هفته آینده در دولت بررسی شود، حال آن‌که با توجه به قانون انحصار تولید پول برای بانک مرکزی، برخی شرکت‌های خصوصی منتظر هستند که شاید بتوانند از طریق این مصوبه، رمزارز مورد نظر خود را به مرحله تولید برسانند.

ارزهای دیجیتال چند سالی می‌شود که در ایران شناخته‌ شده‌اند، اما از سال گذشته ورود به عرصه تولید و استخراج این رمزارزها رواج بیشتری یافت، به طوریکه آیین‌نامه‌ای نیز از سوی بانک مرکزی به صورت اولیه برای آن‌ها منتشر شد.

اما این موضوع در حد همان آیین‌نامه باقی ماند، تا اینکه در ماه‌های اخیر توجه دولت و سایر نهادهای مسئول به استخراج این رمزارزها به ویژه بیت‌کوین جلب شد، چراکه واردات دستگاه‌های ماینر و استفاده از آن‌ها برای کسب درآمد توسط مردم با افزایش چشم گیری روبرو شد.

با توجه به اینکه هنوز ساز وکار مشخصی برای صنعت ماینینگ وجود نداشت و این دستگاه‌ها برق بسیار زیادی را مصرف می‌کند و در عین حال برخی از افراد نیز از برق‌های صنعتی و کشاورزی برای استخراج بیت‌کوین استفاده می‌کردند، نهادهای مسئول به ماجرا ورود کرده و اقدام به توقیف تعدادی از این دستگاه‌ها کردند.

بنا بر اطلاعات ارائه شده، استخراج رمزارزها در کمیسیون اقتصادی دولت به عنوان یک صنعت شناخته و پیشنهاد شده است که برق مصرفی آن با تعرفه متوسط صادراتی محاسبه شود، البته محدودیت‌هایی برای استفاده از این دستگاه‌ها در زمان اوج مصرف برق نیز پیش‌بینی شده است که گمان می‌رود این ساز و کار در این هفته نهایی شود.

قرار است برای این امر مجوزهای مربوطه از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر شود و این درحالی است که اکنون استفاده از این رمزارزها در بسیاری از کشورها ممنوع است.

البته چندی پیش نیز گمرک ایران، تعرفه واردات ماینرها را اعلام کرد و بنا بر آن، ردیف تعرفه آن‌ها ذیل ردیف ۸۴۷۱۹۰۹۰ گمرکی قرار می‌گیرد که عمدتا دستگاه‌های کارت‌خوان، پین‌ پد یا رمزخوان‌ها و برخی دیگر از ابزارهای بانکی قرار دارند.

حال باید دید که  ساز و کار ایجاد رمزارزهای جدید توسط شرکت‌های خصوصی در ایران نیز مصوب خواهد شد یا خیر؟ چراکه در طول یک سال اخیر، شرکت‌هایی بودند که تقاضای تولید رمزارز در کشور را داشته‌اند، اما تاکنون مجوزی برای تولید آن‌ها صادر نشده است.

یکی از مهم‌ترین رمزارزهای تولید شده، رمزارز پیمان است که به مشارکت چهار بانک ایرانی و یک شرکت خصوصی به مرحله تولید رسیده، اما با توجه به اینکه بانک مرکزی بر اساس قانون، تولید و انتشار هرگونه پول را در حیطه انحصار خود می‌داند، باید دیدکه این رمزارزها مجوز فعالیت خواهندگرفت یا خیر؟

در واقع اکنون متقاضیان تولید رمزارز باید مصوبه دولت هستند و امیدوارند شرایط برای آغاز فعالیت‌شان در حوزه تولید رمزارز فراهم شود.

بیت‌کوین (به انگلیسی: Bitcoin) یک رمزارز و نظام پرداخت جهانی با کارکردهای مشابه پول بی‌پشتوانه است، ولی از نظر حقوقی هیچ کشوری آن را به عنوان پول قانونی به رسمیت نشناخته‌است. از نظر فنی بیت‌کوین نخستین پول دیجیتال غیرمتمرکز است، چرا که بدون بانک مرکزی یا مسئول مرکزی کار می‌کند. این شبکه همتابه‌همتا است و تراکنش‌ها، مستقیماً و بدون واسطه بین کاربران انجام می‌شود.