سه متهم ردیف اول ناترازی گاز در کشور | چاره چیست؟

به گزارش نبض بورس، سید محمد علی خطیبی، کارشناس انرژی در رابطه با دلایل ناترازی گاز کشور در فصل زمستان و قطعی گاز برخی از صنایع بیان کرد: شرکت گاز برای این‌که گاز خانوار‌ها را قطع نکند میزان دریافتی گاز برخی از صنایع را تا حدی کاهش می‌دهد، ولی گاز آن‌ها را قطع نمی‌کند و دلیلش هم، کمبود گاز در زمستان است چراکه در فصل‌های دیگر مشکل گاز وجود ندارد و به خاطر مدیریت کمبود گاز و مصرف آن در فصل سرد کاهش گاز صنایع صورت می‌گیرد؛ به گونه‌ای که تا حدی، در نیروگاه‌ها سوخت مایع می‌سوزانند و میزان گاز دریافتی بعضی از صنایع را کم می‌کنند. 

عقب ماندگی تولید گاز از مصرف 

این کارشناس انرژی گفت: میزان مصرف گاز رشد بسیار فزاینده‌ای دارد و با توجه به این‌که همه صنایع، کارخانه‌ها، روستا‌ها و شهر‌ها به گاز نیاز دارند طبیعتاً تولید گاز نمی‌تواند خودش را به این حجم از مصرف برساند و در حقیقت، تولید؛ عقب مانده و مصرف؛ جلو افتاده است و این موضوع علت اصلی کمبود و قطعی گاز صنایع در فصل زمستان است و با وجود این‌که باید به این مسئله توجه کنیم. اما متأسفانه در بسیاری از زمینه‌ها به گاز وابسته شده‌ایم. این در حالی است که اگر در تأمین انرژی تنوع وجود داشت چنین مشکلی به وجود نمی‌آمد.

خطیبی با تأکید بر این که مصرف گاز کشور به شدت در حال افزایش است و تولید؛ جا ماندگی دارد و نتیجه آن، کمبود گاز در فصل زمستان است، تصریح کرد: نکته اصلی این است که ما در مصرف گاز کشور دقت لازم را نکرده‌ایم و در حال حاضر نیز، بهینه مصرف نمی‌کنیم. این در حالی است که همین مقدار مصرف با یک مدیریت بهینه و صرفه جویی انرژی بدون این‌که به رفاه کسی لطمه وارد شود، می‌تواند باعث کاهش حدود ۳۰-۲۰ درصدی مصرف گاز شود و درواقع، این‌ها مسائلی هستند که به مدیریت، توجه و حتی سرمایه‌گذاری نیاز دارند. 

این کارشناس انرژی ادامه داد: وسایل گازسوز ما با تکنولوژی‌های قدیمی کار می‌کنند در حالی‌که تکنولوژی‌های روز نه تنها باعث بهینه مصرف کردن می‌شوند بلکه همین انرژی را به ما می‌دهند. بنابراین، این موضوع می‌طلبد که در زمینه‌ی مدل‌های مدرن مصرف دستگاه‌های گازسوز مثل بخاری‌ها، پکیج‌ها، دستگاه‌ها و سیستم‌های حرارتی موجود در کارخانه‌ها و... کار کنیم. چون آن‌ها می‌توانند با مقدار دریافت گاز کمتر همین انرژی را به ما دهند و به بهینه سازی مصرف گاز کمک کنند. از اینرو، باید در این خصوص بیشتر کار شود. 

تأثیر مهم تحریم ها در کمبود و قطعی گاز 

خطیبی با اشاره به تأثیر نبود تعاملات ایران با کشور‌های دارای تکنولوژی و وجود تحریم‌ها تأکید کرد: نبود تعاملات و وجود تحریم‌ها از موارد موثر در کمبود و قطعی گاز کشور هستند، ولی از آن‌جایی که شرکت‌های دانش بنیان توانسته‌اند تکنولوژی را در زمینه‌های مختلف بومی کنند و در آن‌ها موفق عمل کرده ایم در نتیجه، در زمینه گاز هم می‌توانیم با به‌روز‌ کردن و بومی‌ کردن تکنولوژی عملکرد خوبی داشته باشیم. اما در این رابطه باید با شرکت‌های دانش بنیان همکاری بیشتری داشته باشیم. 

این کارشناس انرژی ادامه داد: اگر سرمایه‌گذاری‌ها در کشور به خوبی صورت می‌گرفتند، الان تحریم نبودیم و براحتی، تکنولوژی‌ها را در اختیار داشتیم و با مشکلات کمتری در زمینه تأمین و مصرف گاز روبرو بودیم، ولی واقعیت این است که در حال حاضر، کشور ما تحریم است و دسترسی به چنین تکنولوژی‌هایی نداریم. از اینرو، باید روی پای خود بایستیم و از ظرفیت نیرو‌های جوان و تحصیلکرده برای این منظور استفاده کنیم تا از طریق شرکت‌های دانش‌بنیان برای رفع مشکلات ناشی از کمبود و کاهش گاز کشور کمک بگیریم و تکنولوژی‌های روز را بدست بیاوریم و آن‌ها را بومی کنیم. 

خطیبی با اشاره به تبلیغات مداوم شرکت گاز مبنی بر کاهش مصرف گاز تصریح کرد: شرکت گاز بنگاه اقتصادی نیست. چون هیچ بنگاه اقتصادی یارانه نمی‌دهد و در حال حاضر، مشکل ما این است که از بنگاه‌های این چنینی می‌خواهیم محصول خود را با قیمت یارانه‌ای ارائه دهند. این در حالی است که بنگاه‌های اقتصادی، تولید و محصول خود را با حاشیه سود عرضه می‌کنند و کمتر از هزینه تمام شده ارائه نمی‌کنند. اما از آن‌جایی که دولت تلاش می‌کند تا مردم تحت فشار قرار نگیرند و انرژی با نرخ مناسب در اختیار آن‌ها قرار بگیرد انرژی را به قیمت یارانه‌ای در اختیار مردم قرار می‌دهد و این قیمت‌ها باعث می‌شوند که این شرکت‌ها از بنگاه‌های اقتصادی خارج شوند و به دلیل این‌که آن‌ها برای بدست آوردن سود خود تبلیغ می‌کنند انرژی‌هایی مثل بنزین، گازوئیل، گاز، برق و... به قیمت‌های پایین و یارانه‌ای عرضه می‌شوند که این یارانه‌ای بودن نرخ انرژی باعث شده است تا این بنگاه‌ها از شکل اقتصادی خود خارج شوند.

از اتلاف گاز صنایع تا رشد مصرف گاز شهری خانوارها 

این کارشناس انرژی در پاسخ به این پرسش که «دلیل عمده ناترازی گاز ناشی از افزایش روند مصرفی گاز شهری خانوار‌ها یا اتلاف گاز در صنایع است؟» گفت: هر دو. هم به دلیل این‌که یارانه می‌دهیم مصرف انرژی ما بی‌رویه است و هم تکنولوژی‌هایی که در وسایل گاز‌سوز به کار می‌بریم به‌روز نیستند و به همین دلیل، مصرف بهینه‌ای در زمینه انرژی نداریم و نمونه آن را می‌توان در خودرو‌ها مشاهده کرد. چون خودرو‌هایی که در دنیا تولید می‌شوند عمدتاً با مصرف ۵-۴ درصد در حال کار کردن هستند. اما خودرو‌هایی که ما تولید می‌کنیم با مصرف ۱۵ درصد و یا حتی بالاتر کار می‌کنند و طبیعتاً همه این موارد روی مصرف انرژی از جمله گاز موثر هستند. یعنی وسایلی که با انرژی سر و کار دارند و گازسوز هستند بهینه مصرف نمی‌کنند. این در حالی است که چنان‌چه سرمایه گذاری لازم روی این موضوع صورت بگیرد و از تکنولوژی روز استفاده شود همین انرژی با گاز کمتری در اختیار مردم قرار می‌گیرد. در نتیجه، لازمه‌اش این است که باید تکنولوژی‌های روز مورد استفاده قرار بگیرند تا وسایلی که انرژی‌بر هستند باعث ناترازی گازی نشوند. 

او با اشاره به تأثیر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در مصرف بهینه گاز افزود: انرژی‌های تجدیدپذیر مثل باتری‌های لیتیومی، دمای رفاه، فرهنگ‌سازی و... در جای خود موثر هستند و به‌طور کلی، چنانچه ما منبع تأمین انرژی را متنوع کنیم و فقط مصرف گاز صورت نگیرد و انرژی‌های دیگر نیز، مورد استفاده قرار بگیرند و به جای این که همه مردم، گاز مصرف کرده عده‌ای با در اختیار داشتن انرژی‌های دیگر از آن‌ها استفاده کنند این تنوع عرضه و مصرف انرژی باعث می‌شود تا فشار از روی انرژی‌هایی مثل گاز برداشته شود. زیرا مصارف خانگی، صنایع، خوراک پتروشیمی‌ها و سوخت برخی از خودرو‌ها از طریق گاز است و همین باعث شده است تا وابستگی زیادی به گاز داشته باشیم و فشار بیشتری روی آن باشد. بنابراین، اگر منابع متنوع باشند بار از روی دوش گاز برداشته خواهد شد و می‌تواند روند طبیعی خود را طی کند. 

آیا تا پایان دولت سیزدهم ۱۰ هزار مگاوات انرژی تجدیدپذیر تولید می شود؟

خطیبی با اشاره به اعلام خبر وزارت نیرو مبنی بر هدف‌گذاری برای تولید ۱۰ هزار مگاوات انرژی تجدیدپذیر تا پایان دولت سیزدهم تصریح کرد: بنده فکر می‌کنم این قولی که داده شده است برای برنامه هفتم است. یعنی در برنامه پنج ساله آینده پیش بینی شده است تا دولت این مقدار انرژی تجدیدپذیر را عرضه کند. اما همان‌طور که تأکید کردم باید منابع انرژی کشور را متنوع کنیم و با توجه به این‌که انرژی‌های تجدیدپذیر بسیار خوب هستند و تمام شدنی نیستند. چرا نباید روی این نوع انرژی‌ها سرمایه گذاری کنیم؟ 

به نظر می‌آید هرچه بیشتر به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر مثل باد، زمین گرمایی، برقابی و... برویم آن‌ها می‌توانند به ما کمک کنند. چون این‌که مردم را فقط به یک منبع انرژی وابسته کنیم کار درست و به نفع مردم نیست. 

این کارشناس انرژی درمورد راهکار‌های جهانی برای جبران کمبود گاز صنایع خاطرنشان کرد: صنایع به دلیل این‌که دارای امکاناتی هستند، می‌توانند از سوخت مایع و یا انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده کنند. بنابراین، دورانی که صنایع منتظر باشند تا عده‌ای به آن‌ها انرژی دهند گذشته است و صنایع بزرگ باید به دنبال تولید انرژی و سرمایه گذاری روی زمینه‌های مختلف انرژی باشند و به دلیل امکاناتی که دارند، می‌توانند این کار را انجام دهند و اگر گاز کمتری دریافت می‌کنند، می‌توانند از سوخت مایع استفاده کنند. به همین دلیل، صنایع ما باید دید خود را تغییر دهند و خودشان روی منابع انرژی سرمایه گذاری کنند تا بتوانند کمبود گاز را برطرف کنند.