نسل جدید از صندوق های بازنشستگی (بازنشستگی تکمیلی) رونمایی شد | هر آنچه که باید درباره آن بدانید

به گزارش نبض بورس، پویا احمدی | آیین رونمایی از صندوق‌های بازنشستگی تکمیلی در روز چهارشنبه ۸ شهریور ماه ۱۴۰۲ در ساختمان مطهری سازمان بورس برگزار گردید. این جلسه با حضور بسیاری از فعالان و مسئولین مالی و اقتصادی کشور آغاز شد. از حضار این جلسه می‌توان به آقای دکتر مجید عشقی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، آقای دکتر خاندوزی وزیر محترم اقتصاد، آقای مرتضوی وزیر محترم کار و رفاه اجتماعی و بسیاری دیگر از افراد برجسته و مدیران رده اول بازار سرمایه اشاره کرد.

سخنرانان این جلسه به ترتیب آقایان دکتر عشقی، دکتر ناصرپور (هیئت مدیره بورس تهران)، دکتر خاندوزی و دکتر مرتضوی بودند که درباره مباحث فنی، فرصت ها و مزایای این ابزار مالی صحبت کرند.

سرمایه گذاری غیر مستقیم و صندوق های سرمایه گذاری بازار سرمایه

دکتر عشقی اذعان داشتند که تاکنون ۸۶۵ همت دارایی (AUM) در صندوق‌های سرمایه گذاری کشور وجود دارد (اعم از همه نوع صندوق ها)؛ و در مجموع در بازار چیزی حدود ۴۰۶ صندوق سرمایه گذاری فعال موجود است. همچنین لازم به ذکر است که بالغ بر ۷۶% از صندوق‌ها روی هم رفته خصوصا صندوق‌های سهامی بازدهی بالاتر از بازار و همچنین سایر بازار‌های موازی را کسب کردند. چیزی در حدود ۲۱۵۰ همت مجموع تراکنش‌های (صدور و ابطال) این صندوق‌ها در بازار بوده است. تعداد سرمایه گذاران در این صندوق‌ها نیز هم اکنون چیزی حدود ۸ میلیون نفر است. بیش از ۶۰% سرمایه گذار‌های این صندوق‌ها را افراد خرد و حقیقی شکل می‌دهند.

از سوی دیگر این آمار و رشد آن در شرکت‌های سبدگردانی نیز چشم گیر بوده است؛ بطوری که از عدد ۴۵ همت در دو سال پیش، امسال به بالای ۱۰۰ همت رسیده است.

بطور کلی در سنوات اخیر شاهد پررنگ شدن نقش سرمایه گذاری غیر مستقیم در میان فعالین بازار سرمایه هستیم که بر رشد پایدار و گسترش عمق بازار سرمایه کمک شایانی می کند.

آقای دکتر عشقی در انتها اضافه کردند که داشتن دید بلند مدت در عملیات و به تبع بازدهی مناسب، این صندوق ها را برای زمان بازنشستگی بسیار جذاب می کند و مثل آن مانند درخت بلوطی است که بعدها و در سال های آینده تاثیر اصلی خود را خواهد گذاشت. همچنین عدم تصدی گری این صندوق ها پر رنگ ترین تفاوت با صندوق های بازنشستگی مرسوم است که از طرفی هم می تواند روابط بین کارمند و کارفرما را نیز تقویت کند.

ماهیت و کارکرد صندوق های بازنشستگی تکمیلی

موارد زیر خلاصه ای از نکات مربوطه و ناظر به این صندوقهاست:

• حداقل سرمایه مورد نیاز صندوق ۵۰۰۰ میلیارد ریال و حداقل تعداد سرمایه گذار بایستی ۵۰۰ نفر باشد.
• حداقل ارزش مجموع واحدهای سرمایه گذاری ممتاز ۱۰۰ میلیارد ریال است.
• ساختار صندوق مبتنی بر صدور و ابطال است.
• صندوق از نوع تیپ و کلاس دارایی در سه دسته سهامی، شاخصی و صندوق در صندوق است. (هرچند قرار است انعطاف بیشتری در نوع دارایی های سرمایه گذاری اتخاذ شود و کلاس دارایی هایی از جمله صندوق های طلا، املاک و مستغلات و زمین و ساختمان، از محتمل ترین دارایی هایی هستند که قرار است به موارد مذکور اضافه گردند.)
• در هر روز معاملاتی ارزش روز دارایی های صندوق محاسبه می گردد (بر خلاف طرح صندوق های آتیه برخی شرکت ها که ابهامات قابل توجهی در این زمینه داشتند.)
• صندوق دارای سه نوع واحد سرمایه گذاری است:
  • عادی نوع اول: واحدهایی است که طبق اعلام کارفرما، به نام کارفرما و با پرداخت معادل یا درصدی از مبلغ صدور واحدهای سرمایه گذاری عادی نوع دوم صادر می شود؛
  • عادی نوع دوم: واحدهایی است که طبق اعلام کارفرما بنام نیروی کار صادر می شود؛
  • عادی نوع سوم: واحدهایی است که سایر سرمایه گذاران می توانند بصورت خویش فرمان در آن سرمایه گذاری کنند و در پذیره نویسی شرکت نمایند.
• لازم به ذکر است که واحد های سرمایه گذاری اول و دوم تنها بر اساس درخواست کارفرما قابلیت ابطال دارد.
• ارزش مبنای واحد های سرمایه گذاری صندوق ۱۰۰۰۰ ریال است.
• به منظور پوشش ریسک نقدشنوگی صندوق در زمان ابطال واحد های سرمایه گذاری، ضریب نقدینگی صندوق بر اساس محاسبات اکچوئری و مطابقات شیوه ذکر شده در امیدنامه محاسبه می گردد و صندوق همواره باید درصد مذکور از منابع خود را در قالب اوراق بهادار با درآمد ثابت و سپرده بانکی، سرمایه گذاری کند. این ضریب باید در پایان هرسال محاسبه شود.
• در هر صندوق یک یا چند کارفرما می توانند مشارکت داشته باشند.

در ادامه برنامه آقای دکتر ناصر پور از جزئیات بیشتر این صندوق ها سخن به میان آوردند. ایشان بیان داشتند که این صندوق ها می توانند ماهیت شرکتی یا عمومی داشته باشند. در ماهیت شرکتی یک شرکت خاص درخواست شکل گیری صندوق را می دهد اما در ماهیت عمومی صندوقی ابتدا به ساکن کار را شروع می کند و سپس سایر شرکت ها و کارفرمایان به آن می پیوندند.

در نظر است که دارایی انباشت شده در صندوق های آتیه فعلی نیز به این صندوق ها منتقل گردد و با این کار از شفافیت قابل قبول تری برخوردار شوند. مثلا NAV صندوق به ازای هر نفر موضوع مهمی است که این صندوق های تکمیلی از آن برخوردار خواهند بود.

ایشان خاطر نشان کردند که فعلا برنامه ای برای پرداخت مبلغ بصورت مستمری از محل دارایی های آن به دارندگان واحد صندوق ها وجود ندارد و فعلا پرداختی آن بصورت تجمیعی و یکجا (Lump-sum) است. همچنین تلاش شده است تا امیدنامه صندوق ها در منعطف ترین حالت خود دیده شوند تا بتواند از فرصت های سرمایه گذاری در سایر بازار ها (البته با مجوز رسمی سازمان) نیز استفاده کنند. انشاءالله این صندوق ها قادر خواهند بود تا با تزریق منابع پایدار و با ثبات به بازار سرمایه در بلند مدت، رونق آن را بیش از پیش زیاد کنند.

دغدغه ای جهانی برای دوران بازنشستگی

دکتر سید احسان خاندوزی وزیر محترم اقتصاد نیز به بیان نکاتی در این باره پرداختند. ایشان با اشاره به بغرنج بودن وضعیت صندوق های بازنشستگی در دنیا، بیان کردند که این صندوق ها می توانند تا حدود زیادی مشکل پرداختی به مستمری بگیران را جبران کنند.

با توجه به تغییرات قابل توجه در هرم جمعیتی ایران و اکثر کشور های حال حاضر دنیا، و همچنین سایر موارد دخیل، عملکرد صندوق های بازنشستگی مرسوم با مشکلات قابل توجهی رو به رو شده است بطوری که در بسیاری از موارد دولت به عنوان حامی باید از بودجه خود اعداد هنگفتی را برای پوشش کسری این صندوق ها تخصیص دهد.

امید است که با فعالیت و کسب بازدهی قابل قبول توسط این صندوق ها، مشکل پرداختی با بازنشستگان عزیز تا حدودی مرتفع شده و قدرت خرید آنها افزایش یابد.

امید به زندگی افزایش یافته است!

دکتر سید صولت مرتضوی وزیر محترم تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به اینکه یکی از خدمات بزرگ نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، افزایش نرخ امید به زندگی است، ادامه داد: متوسط نرخ امید به زندگی در اوایل انقلاب، بین ۵۰ تا ۵۵ سال بود اما با اقداماتی که نظام تاکنون انجام داده اکنون بر اساس گزارش ها به ۷۷ سال رسیده است.

وی با بیان اینکه صندوق‌های بازنشستگی یک صندوق بین نسلی هستند، افزود: این صندوق‌ها تدبیری را برای زندگی آبرومندانه فراهم کرده‌اند اما کافی نیستند، به سبب آن که در نظام جمهوری اسلامی ایران مراودات زیاد است و هزینه‌ها بالاست، می‌طلبد تا کار مناسبی را برای این امر انجام دهد.

تاکنون سه مجموعه صبا تامین، تامین سرمایه خلیج فارس و مفید موافقت نامه اصولی خود را در مورد این صندوق ها دریافت کردند.

دکتر عشقی در میان اصحاب رسانه

در انتها نیز آقای دکتر عشقی در بخش خبری برنامه در جایگاه پاسخ به سوالات قرار گرفتند و به پرسش های اصحاب رسانه پاسخ دادند. ایشان در پاسخ به سوال خبرنگار رسمی نبض بورس درمورد پیش بینی حدود منابع تزریقی توسط این صندوق ها به بازار سرمایه در میان مدت و بلند مدت فرمودند که هم اکنون پیش بینی دقیقی در این باره نداریم اما احتمال می دهیم که در مدت زمان کوتاهی دارایی های تحت مدیریت این صندوق ها از چند همت عبور کند.