صندوق ارزی با درآمد ثابت؛ جایگزینی برای نگهداری دلار یا فرصتی برای کسب بازدهی؟

به گزارش نبض بورس، در اقتصاد ایران، خرید و نگهداری ارز برای بسیاری از مردم راهی آشنا برای حفظ ارزش دارایی است. سال‌ها است که بخشی از سرمایه خانوارها به دلار و سایر ارزهای خارجی تبدیل می‌شود؛ با این امید که در گذر زمان، ارزش دارایی در برابر کاهش قدرت خرید ریال حفظ شود. اما آیا خرید ارز و نگهداری آن تنها راه مدیریت دارایی ارزی است؟ آیا می‌توان به‌جای نگهداری اسکناس، از ابزاری استفاده کرد که علاوه‌بر امکان کسب بازدهی، سازوکار مشخصی برای مدیریت و معاملات ارزی داشته باشد؟

حمید قادری، مدیر صندوق تأمین سرمایه کیمیا، در توضیح این سؤال که صندوق ارزی چه مسئله‌ای را برای سرمایه‌گذار حل می‌کند که نگهداری مستقیم ارز نمی‌توانست حل کند و چرا باید این صندوق‌ها را به‌عنوان یک فرصت سرمایه‌گذاری شناسایی کرد، به خبرنگار نبض بورس گفت:

برای پاسخ به این سؤال، باید از هدف اصلی سرمایه‌گذار شروع کنیم. کسی که دلار می‌خرد و در خانه نگه می‌دارد، معمولاً می‌خواهد ارزش پس‌اندازش را در برابر کاهش ارزش ریال حفظ کند. این روش منطق مشخصی دارد؛ اما یک محدودیت هم دارد؛ اسکناس ارزی، تا زمانی که صرفاً نگهداری می‌شود، به‌خودی‌خود درآمدی برای صاحبش ایجاد نمی‌کند. اما صندوق ارزی با درآمد ثابت می‌تواند به‌عنوان یک گزینه متفاوت مطرح شود.

مدیر صندوق تأمین سرمایه کیمیا افزود: در این صندوق، سرمایه‌گذار به‌جای نگهداری مستقیم اسکناس، واحدهای یک ابزار مالی را خریداری می‌کند که دارایی‌های آن طبق چارچوب و مقررات مشخصی مدیریت می‌شوند و می‌توانند از محل فعالیت‌های سرمایه‌گذاری، بازدهی ایجاد کنند. بنابراین، در یک روش، ارز را می‌خرید و منتظر تغییر قیمت آن می‌مانید؛ در روش دیگر، علاوه‌بر توجه به ارزش دارایی ارزی، امکان کسب بازدهی از محل سرمایه‌گذاری را نیز بررسی می‌کنید.

شفافیت و امنیت سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ارزی

مزیت دیگر سرمایه‌گذاری در صندوق ارزی را شفافیت و امنیت دانست. این صندوق‌ها از یک‌سو تحت نظارت اتاق شیشه‌ای اقتصاد ایران، یعنی سازمان بورس و اوراق بهادار، قرار دارند و از سوی دیگر تحت نظارت بانک مرکزی هستند که صیانت از دارایی سرمایه‌گذار را تضمین می‌کند؛ سرمایه‌گذاری در این نوع صندوق شبیه به نگهداری ارز در صندوق امانت خزانه بانک مرکزی به‌علاوه کسب سود است. بنابراین شفافیت و امنیت این صندوق‌ها تضمین شده است.

آیا واحدهای صندوق ارزی سریع‌تر از اسکناس نقد می‌شوند؟

قادری، در توضیح اینکه چه تضمینی برای نقدشوندگی واحد صندوق ارزی وجود دارد، آیا واحدهای صندوق واقعاً سریع‌تر و آسان‌تر از بازار نقد می‌شوند و چه اتفاقی می‌افتد اگر بخواهید همان دلاری را که دیروز خریده‌اید، فردا بفروشید، گفت:

این یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در شرایط بازار ایران باید به آن توجه کرد. برای پاسخ به این سؤال، بهتر است ابتدا به تجربه‌ای آشنا در بازار ایران توجه کنیم؛ داشتن ارز با امکان فروش آسان آن همیشه یکسان نیست. فرض کنید دلار می‌خرید و در خانه نگه می‌دارید. ممکن است مدتی بعد به پول نیاز پیدا کنید، اما فروش ارز در بازار به شرایط همان روز، دسترسی به خریدار، محدودیت‌های معاملاتی، موضوعات مالیاتی و شرایط بسیاری بستگی دارد و داشتن ارز لزوماً به معنای دسترسی فوری و بدون دردسر به نقدینگی نیست.

او افزود: در مقابل، اگر واحدهای صندوق در یک بستر فعال و طبق سازوکار مشخص قابل ابطال باشند، می‌توانید از طریق سامانه نرم‌افزاری برای ابطال واحدها اقدام کنید. این فرایند می‌تواند در مقایسه با پیدا کردن خریدار برای ارز فیزیکی، بسیار ساده‌تر و از حیث قیمت‌گذاری شفاف‌تر باشد.

مدیر صندوق تأمین سرمایه کیمیا تأکید کرد: در یک طرف، فروش اسکناس در بازار قرار دارد و در طرف دیگر، امکان معامله واحدهای یک ابزار مالی از طریق بستر فعال، امن و شفاف؛ دارایی‌ای که فقط ارزشمند باشد کافی نیست؛ باید دید در زمان نیاز، از چه مسیری و با چه شرایطی می‌توان آن را به پول تبدیل کرد. صندوق ارزی می‌تواند از طریق سازوکار خود، مسیر متفاوتی برای معامله دارایی در اختیار سرمایه‌گذار قرار دهد. به نظرم این مزیت‌ها نقطه شروع مناسبی برای آشنایی با صندوق‌های ارزی با درآمد ثابت است و برای سرمایه‌گذار حرفه‌ای، این موضوع اهمیت زیادی دارد.

بازدهی صندوق ارزی چگونه ایجاد می‌شود؟

این مدیر بورسی در توضیح این سؤال که بازدهی این صندوق‌ها چگونه ایجاد می‌شود و چه تفاوتی با سود ناشی از افزایش نرخ ارز دارد، گفت:

برای درک تفاوت این دو روش، باید میان افزایش قیمت ارز و درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری تمایز قائل شویم. وقتی دلار می‌خرید و نگه می‌دارید، افزایش و کاهش نرخ ارز در برابر ریال می‌تواند ارزش ریالی دارایی شما را بیشتر یا شاید کمتر کند. اما تا زمانی که صرفاً اسکناس را نگه داشته‌اید، درآمد دوره‌ای از محل خود آن دریافت نمی‌کنید.

او ادامه داد: اما در صندوق ارزی با درآمد ثابت، موضوع متفاوت است. هدف این است که دارایی‌های صندوق در چارچوب سیاست‌های تعریف‌شده به کار گرفته شوند و از این طریق بازدهی ایجاد کنند. در نتیجه، سرمایه‌گذار صرفاً به افزایش قیمت ارز متکی نیست و می‌تواند از سازوکار درآمدزایی دارایی‌های صندوق نیز بهره‌مند شود و به واسطه سود دریافتی تا حدی ریسک کاهش قیمت ارز را نیز پوشش دهد.

اما چه چیزی سود را تضمین می‌کند؟ سطح رویکرد حرفه‌ای و اعتبار مدیران و متولیان صندوق، بازدهی و سود را مشخص می‌کند؛ برای اینکه دقیقاً بدانیم این بازدهی از کجا می‌آید، باید ترکیب دارایی‌ها، قراردادهای سرمایه‌گذاری و نحوه محاسبه و پرداخت بازدهی در صندوق موردنظر را بررسی کنیم. همچنین باید مشخص باشد که سرمایه‌گذار چه هزینه‌هایی می‌پردازد و چه ریسک‌هایی را می‌پذیرد.

چه عواملی می‌تواند نگاه مردم را از خرید دلار به سرمایه‌گذاری ارزی تغییر دهد؟

قادری، در پاسخ به این سؤال که در شرایطی که بسیاری از ایرانیان به خرید و نگهداری فیزیکی ارز به‌عنوان راهی برای حفظ دارایی تمایل دارند، چه چیزی می‌تواند نگاه آن‌ها را از خرید ارز به سرمایه‌گذاری ارزی تغییر دهد، گفت:

به نظرم تغییر این نگاه، پیش از هر چیز به تغییر یک پرسش ذهنی بستگی دارد؛ برای بسیاری از ایرانیان، خرید دلار و نگهداری آن روشی آشنا برای محافظت از دارایی است. این عادت در بستر تجربه‌های اقتصادی شکل گرفته و طبیعی است که تغییر آن به زمان، اطلاعات و اعتماد نیاز داشته باشد. این در حالی است که آشنایی با ابزارهای مالی جدید می‌تواند دامنه انتخاب سرمایه‌گذار را گسترده‌تر کند. صندوق ارزی با درآمد ثابت این امکان را مطرح می‌کند که فرد، به‌جای نگهداری مستقیم اسکناس، شیوه دیگری برای سرمایه‌گذاری ارزی را بررسی کند؛ شیوه‌ای که در آن مدیریت دارایی، امکان کسب بازدهی و سازوکار معامله نیز اهمیت دارند.

این مدیر بازار سرمایه افزود: به نظرم نکته اصلی این است که سرمایه‌گذار احساس نکند مجبور است روش قدیمی خود را کنار بگذارد؛ بلکه باید بداند می‌تواند گزینه‌های دیگری را هم بشناسد و متناسب با نیازها و شرایط خود درباره آن‌ها تصمیم بگیرد و شناخت ابزارهای مختلف به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک می‌کند.

چرا سرمایه‌گذاران باید صندوق‌های ارزی با درآمد ثابت را بررسی کنند؟

او تأکید کرد: در مجموع چند عامل می‌تواند سرمایه‌گذار را به بررسی این صندوق‌ها ترغیب کند؛ صندوقی که سازوکار درآمدزایی مشخصی دارد، می‌تواند امکان کسب بازدهی از محل سرمایه‌گذاری دارایی‌ها را فراهم کند. این موضوع برای سرمایه‌گذاری که به سودآوری دارایی ارزی فکر می‌کند، قابل‌توجه است.

این مدیر بورسی افزود: نگهداری ارز فیزیکی با مسئولیت حفظ اسکناس و دشواری‌های احتمالی خریدوفروش همراه است. در مقابل، واحدهای صندوق می‌توانند مسیر متفاوتی برای مدیریت و فروش دارایی در اختیار سرمایه‌گذار قرار دهند.

موضوع بعدی شفافیت اطلاعات است. مطالعه اساسنامه و امیدنامه، گزارش‌های صندوق، ترکیب دارایی‌ها و نحوه محاسبه بازدهی می‌تواند به سرمایه‌گذار کمک کند شناخت دقیق‌تری از محل سرمایه‌گذاری و ریسک‌های آن به دست آورد و شاید سؤال اصلی دیگر این نباشد که دلار بخرم یا نه؟ بلکه این باشد که چطور می‌توانم دارایی ارزی‌ام را آگاهانه‌تر مدیریت کنم؟

پیشنهاد من این است که اگر تا امروز فقط به خرید و نگهداری مستقیم ارز فکر کرده‌اید، پیش از تصمیم بعدی، صندوق‌های ارزی با درآمد ثابت را هم بشناسید، سازوکارشان را بررسی کنید و بعد تصمیم بگیرید.