اخبار فوری
رمزگشایی خریدهای عجولانه در دل تورم
«سیبزمینی داغ» در اقتصاد ایران؛ وقتی پول از جیب مردم فرار میکند
کد خبر: ۱۳۵۹۴۶
۲۰:۳۰
۱۴۰۵/۰۵/۲۷
اگر بدانید چیزی که امروز میخرید، ممکن است چند هفته دیگر گرانتر شود، احتمالاً ترجیح میدهید خریدتان را جلو بیندازید. حالا تصور کنید میلیونها نفر همزمان همین تصمیم را بگیرند؛ پول از دست مردم خارج میشود و به سمت کالا، طلا، ارز یا داراییهای دیگر میرود. اقتصاددانان برای توضیح این رفتار از استعاره «سیبزمینی داغ» استفاده میکنند؛ پولی که صاحب آن تمایل ندارد مدت زیادی نگهش دارد.
به گزارش نبض بورس، وقتی مردم احساس کنند ارزش پولشان در حال کاهش است، دیگر نگهداشتن پول برایشان جذابیت سابق را ندارد و ترجیح میدهند آن را سریعتر به کالا یا دارایی دیگری تبدیل کنند. این رفتار در اقتصاد با مفهوم «سیبزمینی داغ» توضیح داده میشود؛ پولی که صاحبش نمیخواهد مدت زیادی آن را در دست نگه دارد. اما وقتی این رفتار همزمان در میان تعداد زیادی از مردم شکل بگیرد، خریدهای زودهنگام میتواند فشار بیشتری بر بازار و قیمت کالاها وارد کند.
پولی که نمیشود نگه داشت
فرض کنید ۱۰ میلیون تومان دارید و احساس میکنید ارزش این پول در حال کاهش است. طبیعی است که به این فکر کنید که قبل از گرانتر شدن کالاها، پولتان را خرج کنید.
در این شرایط، پول شبیه یک سیبزمینی داغ میشود؛ چیزی که میخواهید هرچه سریعتر از دستتان خارج شود و به چیزی تبدیل شود که تصور میکنید ارزش خود را بهتر حفظ میکند.
وقتی همه میخواهند سیبزمینی را زمین بگذارند
مشکل از جایی شروع میشود که این رفتار فردی، به رفتار جمعی تبدیل شود. اگر تعداد زیادی از مردم تصمیم بگیرند امروز خرید کنند تا مجبور نباشند فردا گرانتر بخرند، تقاضا ناگهان بالا میرود. فروشنده هم افزایش تقاضا را میبیند و اگر عرضه به همان سرعت افزایش پیدا نکند، قیمت میتواند بالا برود. در نتیجه، چیزی که قرار بود راهی برای فرار از گرانی باشد، میتواند خودش به فشار بیشتر بر قیمتها کمک کند.
سیبزمینی داغ فقط کالا نیست
وقتی پول برای صاحبش جذابیت نگهداری نداشته باشد، الزاماً صرف خرید کالا نمیشود. یک نفر ممکن است طلا بخرد، دیگری ارز، فرد دیگری سهام یا حتی کالایی را که فکر میکند بعداً گرانتر خواهد شد.
پس «سیبزمینی داغ» درباره نوع خرید نیست؛ درباره یک رفتار است:
«پولم را نگه ندارم؛ تبدیلش کنم به چیزی که فکر میکنم ارزشش بهتر حفظ میشود.»
چرا خرید امروز، میتواند گرانی فردا را جلو بیندازد؟
تصور کنید یک خانوار معمولاً ماهانه یک بطری روغن میخرد، اما وقتی احتمال افزایش قیمت را میدهد، به جای یک بطری، چند بطری میخرد. اگر هزاران خانوار همین کار را انجام دهند، بخشی از تقاضای ماههای آینده وارد بازار امروز میشود.
به این ترتیب، ترس از گرانتر شدن میتواند خرید را جلو بیندازد و فشار بیشتری بر بازار ایجاد کند.
آیا هر گرانی، تقصیر «سیبزمینی داغ» است؟
این مفهوم قرار نیست توضیح همه گرانیها باشد. قیمت کالاها به عوامل زیادی مانند هزینه تولید، واردات، ارز و میزان عرضه بستگی دارد.
«سیبزمینی داغ» فقط توضیح میدهد که چرا در شرایطی که مردم نگران آینده قیمتها هستند، رفتار خرید آنها میتواند فشار موجود در بازار را بیشتر کند.
چطور سیبزمینی را خنک کنیم؟
اگر مردم مطمئن باشند که ارزش پولشان با سرعت زیادی کاهش پیدا نمیکند، انگیزه کمتری برای تبدیل فوری آن به کالا و دارایی خواهند داشت.
بنابراین «خنک کردن سیبزمینی» در اقتصاد یعنی ایجاد ثبات و اطمینان بیشتر نسبت به آینده؛ بهطوری که مردم مجبور نباشند برای حفظ قدرت خرید خود، دائماً دنبال راهی برای خرج کردن پولشان باشند.
سخن آخر
«سیبزمینی داغ» یک مفهوم ساده اما قابلتأمل است: وقتی مردم احساس کنند نگه داشتن پول به ضررشان است، تلاش میکنند سریعتر آن را به چیز دیگری تبدیل کنند.
اگر این رفتار گسترده شود، خریدهای آینده میتواند به امروز منتقل شود و فشار بیشتری به بازار وارد کند. به همین دلیل، گاهی پشت یک موج خرید، فقط نیاز به کالا نیست؛ ترس از گرانتر شدن هم وجود دارد.
ارسال نظر
