هشدار در صورت‌های مالی بانک پارسیان؛ سود کمتر، بدهی بیشتر

به گزارش خبرنگار نبض بورس؛ صورت‌های مالی حسابرسی شده بانک پارسیان در دوره منتهی به پایان سال قبل، بیش از آنکه روایت یک بانک در مسیر بهبود پایدار باشد، تصویری را نشان می‌دهد که همزمان با بزرگ‌تر شدن ترازنامه، با افت سودآوری، رشد هزینه‌ها و فشار فزاینده ذخایر روبه‌روست. آقای یحیی فروتن در بانک پارسیان چه خبر است؟

افت سود خالص بانک پارسیان

به گونه ای که عدد نهایی شاید در نگاه اول هنوز جذاب به نظر برسد: بانک در دوره منتهی به ۲۹ اسفند۱۴۰۴ بیش از ۳۳۳ هزار و ۷۷۹ میلیارد ریال سود خالص ساخته است. اما مسئله از جایی شروع می‌شود که همین سود نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۲۰ درصد کاهش یافته است.

به بیان ساده‌تر، بانک پارسیان هنوز سودده است، اما سودش کوچک‌تر شده؛ و این برای بانکی در این ابعاد، علامتی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت. سود خالص بانک از ۴۱۵ هزار و ۴۴۱ میلیارد ریال در دوره مشابه سال قبل به ۳۳۳ هزار و ۷۷۹ میلیارد ریال رسیده؛ یعنی بیش از ۸۱ هزار و ۶۶۲ میلیارد ریال افت سود. این کاهش وقتی معنادارتر می‌شود که به ترکیب درآمدها و هزینه‌ها نگاه کنیم؛ جایی که ردپای فشار مدیریتی و ضعف کنترل هزینه‌ها آشکارتر است.

پارسیان و هزینه هایی که قد کشیدند!

یکی از مهم‌ترین نقاط تامل، جهش هزینه‌های اداری و عمومی بانک پارسیان است. این هزینه‌ها از ۸۶ هزار و ۷۷۱ میلیارد ریال به ۱۴۹ هزار و ۶۰۵ میلیارد ریال رسیده‌اند؛ یعنی رشدی حدود ۷۳ درصد. به بیان دیگر و به گفته بسیاری از کارشناسان بانکی، در اقتصادی که بانک‌ها مدام از فشارهای بیرونی، نرخ پول و محدودیت‌های درآمدی سخن می‌گویند، رشد چنین هزینه‌هایی این پرسش را پیش می‌کشد که مدیریت بانک تا چه اندازه در کنترل هزینه‌های جاری موفق بوده است؟ وقتی هزینه‌های اداری با چنین سرعتی بالا می‌روند، بخشی از سود بانک پارسیان پیش از رسیدن به سهامدار، در ساختار پرهزینه خود بانک مصرف می‌شود.

در کنار آن، هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول در بانک پارسیان نیز به‌شدت بالا رفته است. این ردیف از ۱۴۶ هزار و ۳۶ میلیارد ریال به ۲۰۰ هزار و ۵۶۷ میلیارد ریال رسیده؛ یعنی افزایشی حدود ۳۷ درصد. برای یک بانک، این فقط یک عدد حسابداری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از کیفیت تسهیلات، اعتبارسنجی مشتریان، قدرت وصول مطالبات و سلامت پرتفوی اعتباری است. رشد ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول یعنی بانک ناچار شده برای وام‌هایی که وصول آن‌ها با تردید روبه‌روست، هزینه بیشتری شناسایی کند. در نتیجه مدیریت ریسک اعتباری در بانک پارسیان زیر سؤال است.

کاهش درآمد ارزی بانک پارسیان

درآمد ارزی بانک نیز افت کرده است. سود مبادلات و معاملات ارزی بانک پارسیان از ۵ هزار و ۲۹۰ میلیارد ریال به ۱ هزار و ۸۱۴ میلیارد ریال رسیده؛ یعنی کاهش ۶۶ درصدی. این عدد شاید در برابر حجم کل سود بانک بزرگ‌ترین ردیف نباشد، اما روند آن نشان می‌دهد یکی از مسیرهای درآمدی بانک در این دوره تضعیف شده و نتوانسته نقش جبرانی در برابر رشد هزینه‌ها بازی کند.

از سوی دیگر، سود سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با فعالیت‌های غیربانکی تقریباً حذف شده است. سال قبل این ردیف بیش از ۵۵۱ هزار و ۷۴۷ میلیارد ریال سود ایجاد کرده بود، اما امسال عدد آن به حدود ۱ هزار و ۸۲۳ میلیارد ریال رسیده است. این سقوط تقریباً کامل نشان می‌دهد بانک پارسیان دیگر از پشتوانه سود غیرعملیاتی سال قبل برخوردار نیست.

این در شرایطی است که در سالی که گذشت، سود خالص هر سهم وپارس از ۲,۶۵۷ ریال به ۱,۰۷۱ ریال رسیده؛ یعنی افتی حدود ۶۰ درصد. برای سهامدار، این عدد شاید از همه ارقام دیگر ملموس‌تر باشد. بانکی که سود کلان اعلام می‌کند اما سود هر سهمش چنین افتی دارد، در واقع به سهامداران خود می‌گوید بازدهی سهم نسبت به دوره مشابه به‌شدت کاهش یافته است.

بدهی های بانک پارسیان بیشتر شدند

در بخش ترازنامه نیز تصویر چندان آرام نیست. جمع بدهی‌های بانک به بیش از ۱۰,۳۷۳ هزار میلیارد ریال رسیده و نسبت به دوره مقایسه‌ای رشد چشمگیری داشته است. سپرده‌های مشتریان افزایش یافته و این می‌تواند در ظاهر نکته مثبتی باشد؛ زیرا نشان می‌دهد بانک همچنان توان جذب منابع دارد. اما رشد سپرده وقتی ارزشمند است که با هزینه تجهیز قابل کنترل و تخصیص منابع به دارایی‌های مولد همراه باشد. در غیر این صورت، رشد سپرده می‌تواند فقط به معنای بزرگ‌تر شدن تعهدات بانک باشد.

بدهی به بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی نیز به حدود ۱,۷۸۷ هزار میلیارد ریال رسیده است. این سطح از بدهی، پرسش‌هایی درباره فشار نقدینگی و اتکای بانک به منابع شبکه بانکی ایجاد می‌کند.

بنابراین جمع‌بندی روشن است؛ بانک پارسیان همچنان سودده بوده، منابع جذب کرده و حقوق مالکانه آن رشد کرده است؛ اما زیر این ظاهر، نشانه‌های جدی فشار دیده می‌شود. افت سود خالص، سقوط سود هر سهم، رشد سنگین هزینه‌های اداری، افزایش هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول، کاهش درآمد ارزی، حذف سود سرمایه‌گذاری‌های غیربانکی و بزرگ‌تر شدن بدهی‌ها، همگی تصویری از مدیریتی می‌سازند که باید درباره کیفیت سود، کنترل هزینه‌ها و مدیریت ریسک اعتباری پاسخگو باشد.

مسئله اصلی بانک پارسیان این نیست که سود ساخته یا نه؛ مسئله این است که این سود چقدر پایدار، شفاف و قابل اتکاست. صورت‌های مالی می‌گویند بانک هنوز روی پا ایستاده، اما با هزینه‌ای سنگین‌تر، ریسکی بالاتر و سودی کم‌جان‌تر از قبل.