زنگ خطر برای معیشت؛ این ۵ کالا رکورددار گرانی در خرداد شدند

به گزارش نبض بورس، شتاب بی‌سابقه افزایش قیمت‌ها در خرداد ۱۴۰۵ نشان‌دهنده شکست سیاست‌های کنترل بازار در مهار تورم کالاهای ضروری است. عبور نرخ تورم از مرز ۲۰۰ و حتی ۴۰۰ درصد در کالاهای استراتژیک، حاکی از آن است که فشارهای هزینه‌ای تولید به‌طور کامل به مصرف‌کننده نهایی منتقل شده است. این وضعیت علاوه بر کاهش قدرت خرید، به معنای بازتعریف الگوی مصرف خانوارها در جهت حذف کالاهای پروتئینی و باکیفیت از سفره‌هاست. تداوم این روند می‌تواند نه‌تنها چالش‌های اقتصادی، بلکه آسیب‌های اجتماعی ناشی از ناامنی غذایی را در میان دهک‌های آسیب‌پذیر تشدید کند. بازار در شرایط فعلی نه با قیمت‌های متعارف، بلکه با شوک‌های پی‌درپی ناشی از نرخ ارز و هزینه‌های زنجیره تأمین دست‌وپنج نرم می‌کند.

قیمت سکه پارسیان چگونه محاسبه می‌شود؟ از ارزش تا اختلاف قیمت خرید و فروش

در ادامه حتما بخوانید

رکوردشکنی در گرانی؛ ۵ کالای پیشتاز که سفره‌ها را به آتش کشیدند!

در صدر  فهرست گرانی، روغن نباتی جامد با رشد خیره‌کننده ۴۵۴.۹ درصدی قرار دارد که ریشه آن در وابستگی ۹۰ درصدی به واردات و تغییرات ناگهانی در تخصیص ارز نهفته است؛ اقدامی که تولیدکنندگان را به اعمال قیمت‌های مرحله‌ای برای جبران هزینه‌های سنگین سوق داد. به فاصله اندکی، روغن مایع نیز با جهش ۳۶۷.۶ درصدی، قربانیِ هم‌زمانِ اختلال در زنجیره تأمین و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های لجستیک و نوسانات ارزی شد.

در همین حال، مرغ به‌عنوان پروتئین کلیدی سفره‌ها، با رشد ۲۷۶.۸ درصدی مواجه شده که خروجیِ مستقیمِ آزادسازی نرخ ارز برای نهاده‌های دامی و شکاف عمیق میان قیمت‌های حمایتی و هزینه‌های واقعی تولید است؛ روندی که عملاً این کالای پرمصرف را به یک کالای لوکس تبدیل کرده است. در لایه‌های دیگر این بحران، سس مایونز با رشد ۲۴۰.۵ درصدی، هزینه‌های ناشی از واردات مواد اولیه و قیمت تمام‌شده بسته‌بندی را مستقیماً از جیب مصرف‌کننده تأمین کرده و در نهایت، برنج خارجی درجه یک با جهش ۲۳۶.۶ درصدی، تحت تأثیر محدودیت‌های ارزی و هم‌راستایی اجباری با نرخ‌های جهانی، از دسترس بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی خارج شده است.

 این زنجیره از افزایش قیمت‌ها، بیش از آنکه یک نوسان بازار باشد، نمادی از انتقال هزینه‌های ساختاری به سمت مصرف‌کننده نهایی است.

حمله دوم به بودجه خانوار؛ کالاهای ضروری در صف دوم تورم سه‌رقمی

بحران تورمی در خردادماه، فراتر از کالاهای اساسی، لایه‌های پروتئینی و لبنیاتی سبد غذایی را نیز به شکلی فراگیر درنوردیده است. تخم‌مرغ که همواره به‌عنوان ارزان‌ترین منبع پروتئین شناخته می‌شد، با جهشی ۲۳۰.۹ درصدی، قربانی افزایش قیمت خوراک دام و نوسانات شدید هزینه‌های تولید شده است. در کنار آن، گوشت گاو و گوساله با ثبت رشد ۱۵۹.۸ درصدی عامل اصلی حذف پروتئین از سبد غذایی دهک‌های پایین جامعه بوده است.

در بخش محصولات لبنی نیز، پنیر ایرانی پاستوریزه با رشد ۱۴۸.۵ درصدی، تحت فشار هزینه‌های بسته‌بندی و حمل‌ونقل قرار گرفته و در نهایت، شیر پاستوریزه با جهش ۱۴۴.۷ درصدی، شاهد پیامد مستقیم آزادسازی نرخ ارز برای نهاده‌های دامی و افزایش قیمت شیر خام در بازار بوده است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد هیچ بخش پایداری در زنجیره تأمین مواد غذایی باقی نمانده است.

فرسایش تقاضا در سایه تورم

داده‌های افشای شده در خرداد ۱۴۰۵، یک هشدار جدی برای اقتصاد کشور است. ما با یک «تورم ساختاری» روبرو هستیم؛ جایی که قیمت‌ها نه بر اساس نیاز بازار، بلکه بر اساس هزینه‌های پرشتابِ تأمین و نوسانات ارزی تعیین می‌شوند.

• شکست سیاست‌های مهار: وقتی کالاهای اساسی با رشد ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصدی مواجه می‌شوند، یعنی سیاست‌های کنونی دیگر توان کنترل بازار را ندارند.
• انتقال فشار به مصرف‌کننده: زنجیره تأمین به جای جذب هزینه‌ها، آن‌ها را به سمت پایین‌ترین لایه‌های جامعه پرتاب می‌کند.
• خطر رکود تقاضا: تداوم این روند، علاوه بر آسیب‌های اجتماعی، منجر به کاهش شدید تقاضا در بازار شده که می‌تواند به یک رکود اقتصادی عمیق منجر شود.

بدون بازنگری در ساختار واردات و اصلاح نظام تخصیص ارز برای نهاده‌های تولید، بازار کالاهای اساسی همچنان در معرض شوک‌های قیمتی ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی خواهد بود.