شوک عرضه سنگ‌آهن به بازار/ آیا ریزش قیمت مواد اولیه، تقاضای محصولات فولادی را تکان می‌دهد؟

به گزارش نبض بورس، تجارت جهانی سنگ‌آهن و گندله در نیمه نخست سال مالی ۲۰۲۶ (H1 FY26) با وجود تداوم تقاضای کشورهای آسیایی، به‌ویژه چین، و ثبات نسبی صادرات از سوی تولیدکنندگان بزرگ، روندی متفاوت را تجربه کرد؛ وضعیتی که با تحریک بخش تقاضا و اثرگذاری بر قیمت نهایی، مستقیماً زنجیرۀ مصرف محصولات فولادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در حالی که استرالیا و هند افزایش صادرات را ثبت کردند، برزیل و آفریقای جنوبی با کاهش عرضه مواجه شدند. همزمان، افزایش تولید معادن بزرگ و ورود تدریجی محموله‌های پروژه «سیماندو» در گینه، فشار بر قیمت‌های جهانی سنگ‌آهن را حفظ کرده است؛ امری که می‌تواند با کاهش هزینۀ تولید شمش و سنگ‌آهن، تقاضای مصرف‌کنندگان نهایی بازار فولاد را وارد فاز جدیدی کند.

بر اساس این گزارش، صادرات سنگ‌آهن استرالیا در نیمه نخست سال مالی ۲۰۲۶ به ۴۵۱.۷ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷.۸ درصد افزایش نشان می‌دهد. صادرات گندله این کشور نیز با رشد ۱۰ درصدی به ۱.۱ میلیون تن رسید. چین همچنان بزرگ‌ترین مقصد صادراتی سنگ‌آهن استرالیا با واردات ۳۷۵.۱ میلیون تن بود و پس از آن ژاپن قرار گرفت. همچنین شرکت‌های ریوتینتو، بی‌اچ‌پی و فورتسکیو بزرگ‌ترین صادرکنندگان این کشور بودند. این حجم از تزریق قطب‌های معدنی استرالیا، مادۀ اولیه ارزان‌تری را در اختیار غول‌های فولادسازی آسیا قرار می‌دهد تا محرکی برای افزایش حجم تولید و مصرف محصولات فولادی در صنایع پایین‌دستی منطقه باشد.

در مقابل، صادرات سنگ‌آهن برزیل با کاهش ۳.۸ درصدی نسبت به سال گذشته به ۱۸۱.۸۲ میلیون تن رسید، هرچند صادرات ماه ژوئن این کشور نسبت به ماه قبل بیش از ۱۰ درصد افزایش داشت. چین با واردات ۱۲۶.۷۵ میلیون تن، همچنان مهم‌ترین خریدار سنگ‌آهن برزیل باقی ماند و تقاضا برای سنگ‌آهن با عیار متوسط و بالا در این کشور همچنان در سطح مطلوبی قرار داشت. این سطح از تقاضای پایدار نشان می‌دهد کارخانه‌های فولادی با وجود نوسانات عرضه، همچنان به دنبال حفظ سطح تولید خود برای پاسخگویی به بازار مصرف محصولات فولادی هستند.

آفریقای جنوبی نیز در این دوره با افت ۵.۵ درصدی صادرات، مجموعاً ۲.۹۳ میلیون تن سنگ‌آهن صادر کرد. مشکلات مزمن حمل‌ونقل ریلی، محدودیت‌های لجستیکی و رقابت شدید با محموله‌های استرالیا و برزیل از مهم‌ترین دلایل کاهش صادرات این کشور عنوان شده است. چین همچنان بزرگ‌ترین واردکننده سنگ‌آهن آفریقای جنوبی بود؛ کشوری که حجم خرید مواد اولیۀ آن، مهم‌ترین دماسنج تعیین‌کنندۀ جهت تقاضا و قیمت‌ها در بازار فولاد جهان به شمار می‌رود.

از سوی دیگر، صادرات سنگ‌آهن هند با رشد ۲۳.۹ درصدی به ۱۳.۲۸ میلیون تن رسید، اما صادرات گندله این کشور با افت ۳۲.۸ درصدی به ۲.۱۷ میلیون تن کاهش یافت. تضعیف ارزش روپیه، افزایش رقابت‌پذیری صادرات هند و تداوم تقاضای چین از عوامل رشد صادرات سنگ‌آهن این کشور ارزیابی شده، در حالی که کاهش تقاضای جهانی برای گندله و تمایل بیشتر بازار به خرید مستقیم سنگ‌آهن، صادرات گندله را محدود کرده است. این چرخش تمایل خریداران، نشان‌دهندۀ تغییر استراتژی کارخانه‌ها برای بهینه‌سازی هزینه‌های ذوب و تقویت حاشیه سود در بازار رقابتی محصولات فولادی است.

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند تجارت جهانی سنگ‌آهن و گندله در کوتاه‌مدت با حمایت تقاضای پایدار آسیا در سطح باثباتی باقی بماند، اما افزایش عرضۀ دریایی و ورود ظرفیت‌های جدید پروژه سیماندو، همچنان مانع رشد قیمت‌های جهانی این ماده اولیه فولاد خواهد شد؛ پدیده‌ای که با ثبات یا کاهش قیمت ماده اولیه، دست تولیدکنندگان را برای انعطاف قیمتی بیشتر باز می‌گذارد و می‌تواند رکود بخش مصرف محصولات فولادی را در بازارهای هدف تعدیل کند.