تحریم‌ها و رکود داخلی دست به دست هم دادند

به گزارش نبض بورس، صنعت فولاد روسیه در سال ۲۰۲۵ یکی از ضعیف‌ترین عملکردهای خود در یک‌ونیم دهه اخیر را ثبت کرد. تولید فولاد خام این کشور با افت ۴ درصدی نسبت به سال قبل به ۶۷.۸ میلیون تن رسید که پایین‌ترین میزان تولید سالانه روسیه در ۱۵ سال گذشته محسوب می‌شود.

این روند ادامه رکودی است که پس از ثبت رکورد ۷۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۱ آغاز شد. اگرچه صنعت فولاد روسیه در سال ۲۰۲۳ با تولید ۷۶ میلیون تن نشانه‌هایی از بهبود را بروز داد، اما این روند پایدار نماند و تولید بار دیگر وارد مسیر نزولی شد.

کارشناسان مهم‌ترین عامل این افت را کاهش تقاضا در بخش‌های اصلی مصرف‌کننده فولاد می‌دانند. صنعت فولاد روسیه به‌طور سنتی به ساخت‌وساز، ماشین‌سازی، نفت و گاز، کشتی‌سازی، تجهیزات کشاورزی و تولید واگن وابسته بوده است، اما رکود در بسیاری از این صنایع باعث افت محسوس مصرف فولاد شده است.

بر اساس آمارها، مصرف داخلی فولاد در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴ درصد کاهش یافت و در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نیز ۱۵ درصد دیگر افت کرد. در این میان تنها سفارش‌های مرتبط با صنایع دفاعی تا حدودی از بازار حمایت کرده‌اند.

همزمان، نرخ‌های بالای بهره نیز با افزایش هزینه تأمین مالی، کاهش سرمایه‌گذاری صنعتی و افت فعالیت‌های ساختمانی، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان فولاد وارد کرده است.

در جبهه خارجی نیز تحریم‌های اعمال‌شده از سوی کشورهای غربی، دسترسی فولادسازان روس به بسیاری از بازارهای سنتی صادراتی را محدود کرده است. هرچند بخشی از صادرات به بازارهایی مانند ترکیه، چین و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع منتقل شده، اما حجم صادرات هنوز فاصله قابل توجهی با دوران پیش از تحریم‌ها دارد.

صادرات فولاد روسیه از حدود ۳۳.۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۱ به ۲۰.۲ میلیون تن در سال ۲۰۲۴ کاهش یافت؛ افتی نزدیک به ۴۰ درصد. اگرچه در سال ۲۰۲۵ بخشی از این کاهش جبران شد، اما رشد حدود ۲۰ درصدی صادرات نتوانست صنعت فولاد را به مسیر رونق بازگرداند.

از سوی دیگر، تقویت ارزش روبل نیز رقابت‌پذیری محصولات فولادی روسیه را در بازارهای جهانی کاهش داده و بخشی از مزیت صادراتی این کشور را از بین برده است. پیامد این شرایط در صورت‌های مالی شرکت‌های بزرگ فولادی نیز نمایان شده و بسیاری از تولیدکنندگان ناچار به کاهش هزینه‌ها، محدود کردن سرمایه‌گذاری‌ها و تعویق پروژه‌های توسعه‌ای شده‌اند.

چشم‌انداز مبهم

به نظر می‌رسد صنعت فولاد روسیه از شوک اولیه تحریم‌ها عبور کرده اما اکنون وارد مرحله‌ای طولانی‌تر از تعدیل و انقباض شده است. استمرار تحریم‌ها، ضعف تقاضای داخلی و تقویت روبل، بازگشت تولید به سطوح پیش از سال ۲۰۲۲ را دشوار کرده است.

با این حال، کاهش احتمالی نرخ بهره و احیای فعالیت‌های ساختمانی می‌تواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد. در کوتاه‌مدت اما انتظار می‌رود فولادسازان روس بیش از هر چیز بر کنترل هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و حفظ سودآوری تمرکز کنند.