مسابقه بر سر فلزات آینده/ آمریکا و برزیل در مسیر کاهش وابستگی به چین

به گزارش نبض بورس، ایالات متحده و برزیل در حال تقویت همکاری‌های خود در حوزه عناصر نادر خاکی هستند؛ موادی حیاتی که نقش کلیدی در تولید تجهیزات الکترونیکی، باتری‌های پیشرفته، صنایع دفاعی و فناوری‌های انرژی پاک دارند. هدف اصلی این همکاری، کاهش وابستگی آمریکا به چین است؛ کشوری که در حال حاضر بخش عمده‌ای از زنجیره تأمین و فرآوری این مواد را در اختیار دارد.

دیدار اخیر میان رؤسای‌جمهور دو کشور نشان داد که رقابت بر سر منابع معدنی راهبردی، به یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. در شرایطی که گذار جهانی به سمت انرژی‌های پاک شتاب گرفته، دسترسی پایدار به مواد معدنی کمیاب، به یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده قدرت اقتصادی و فناوری کشورها تبدیل شده است.

برزیل در این میان جایگاهی ویژه دارد. این کشور با در اختیار داشتن دومین ذخایر بزرگ عناصر نادر خاکی در جهان، به یکی از بازیگران بالقوه مهم در بازار جهانی این مواد تبدیل شده است. دولت برزیل اعلام کرده آماده جذب سرمایه‌گذاری خارجی است، اما تأکید دارد که فرآوری مواد معدنی باید در داخل کشور انجام شود تا ارزش افزوده اقتصادی در مرزهای ملی باقی بماند.

با وجود این ظرفیت قابل توجه، مسیر تبدیل ذخایر معدنی برزیل به تولید پایدار و صنعتی گسترده، ساده نیست. کارشناسان به مجموعه‌ای از موانع ساختاری اشاره می‌کنند؛ از جمله فرآیندهای طولانی و پیچیده صدور مجوز، قوانین بوروکراتیک، حساسیت‌های زیست‌محیطی و مخالفت‌های اجتماعی در مناطق معدنی. در برخی پروژه‌ها، شرکت‌ها ناچارند بین پنج تا ده سال برای دریافت مجوزهای نهایی منتظر بمانند؛ موضوعی که جذابیت سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد.

در کنار این چالش‌ها، دولت برزیل تلاش دارد با ارائه مشوق‌های مالی و اعتباری، مسیر توسعه صنایع معدنی و به‌ویژه بخش فرآوری را هموارتر کند. سیاست‌گذاران برزیلی تأکید دارند که همکاری با شرکای خارجی، به‌ویژه ایالات متحده، باید به‌گونه‌ای طراحی شود که کنترل راهبردی کشور بر منابع طبیعی‌اش حفظ شود و برزیل صرفاً به صادرکننده مواد خام تبدیل نشود.

از سوی دیگر، آمریکا نیز به‌دنبال تنوع‌بخشی به زنجیره تأمین خود است. واشنگتن در سال‌های اخیر تلاش کرده وابستگی به چین را در حوزه موادی مانند عناصر نادر خاکی، لیتیوم، نیکل و گرافیت کاهش دهد؛ موادی که برای صنایع دفاعی، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته حیاتی هستند. در این چارچوب، برزیل می‌تواند یکی از گزینه‌های مهم برای ایجاد یک زنجیره تأمین جایگزین باشد.

با این حال، تحلیلگران معتقدند تحقق این هدف ساده نخواهد بود. از یک‌سو، زیرساخت‌های معدنی و صنعتی برزیل هنوز برای پاسخ‌گویی به تقاضای جهانی در مقیاس بزرگ آماده نیست و از سوی دیگر، رویکرد این کشور در حفظ کنترل بر منابع طبیعی، می‌تواند سرعت سرمایه‌گذاری خارجی را کاهش دهد.

در واقع، آنچه امروز در جریان است صرفاً یک همکاری اقتصادی نیست، بلکه بخشی از رقابت گسترده‌تر برای بازتعریف نقشه قدرت در اقتصاد جهانی است. رقابتی که در آن، مواد معدنی راهبردی به اندازه نفت در قرن گذشته، به ابزار نفوذ و قدرت ژئوپلیتیکی تبدیل شده‌اند.