آتش و خشم در بازار نفت

به گزارش نبض بورس، بازار جهانی نفت در پنجمین هفته متوالی از آغاز حمله اسرائیل و آمریکا به ایران، در فضایی از التهاب، نااطمینانی و نوسانات شدید قیمتی سپری شد. هفته‌ای که از یک‌سو تشدید حملات پهپادی، اخلال در مسیرهای انتقال انرژی و گسترش دامنه درگیری در غرب آسیا ریسک‌های عرضه را افزایش داد و از سوی دیگر، سیگنال‌های متناقض سیاسی و اظهارات غیرقطعی رئیس‌جمهور آمریکا درباره آینده جنگ، بازار را در حالت تردید نگه داشت.

در این مدت، قیمت نفت در اکثر روزها با شوک‌های سمت عرضه و نگرانی از تداوم اختلال در تنگه هرمز روندی صعودی را ثبت کرد، هرچند برخی اخبار دیپلماتیک به شکل مقطعی موجب آرامش نسبی بازار شد. آنچه این هفته را برجسته کرد، حرکت قیمت‌ها تحت تاثیر مستقیم تحولات ژئوپلیتیک و آسیب زیرساخت‌های انرژی بود. این عوامل نه‌تنها باعث تغییر مسیرهای صادراتی شد، بلکه موازنه قیمتی در بازار جهانی را نیز دگرگون کرد.

دوشنبه ۱۰ فروردین؛ صعود قیمت‌ها و بازگشت ریسک به بازار

معاملات روز دوشنبه با افزایش قیمت‌ها آغاز شد. نفت برنت با رشد ۲.۱۶ درصدی به ۱۱۵ دلار در هر بشکه و نفت وست‌تگزاس اینترمدیت با ۱.۸۷ درصد افزایش به ۱۰۱.۵ دلار رسید. افزایشی که ناشی از نگرانی درباره گسترش دامنه درگیری‌ها و احتمال تداوم اختلال در عرضه بود. حملات حوثی‌های یمن به اسرائیل نگرانی جدیدی درباره امنیت خطوط کشتیرانی دریای سرخ ایجاد کرد و نشان داد آتش این جنگ تنها محدود به تنگه هرمز نیست و مساله تنگه باب‌المندب نیز مطرح است. این موضوع نگرانی بابت اختلال در عرضه نفت را دوچندان کرد.

بازار با وجود برخی اظهارات درباره مذاکرات، چشم‌انداز پایان درگیری را جدی نگرفته است. داده‌های ارائه‌شده از سوی شرکت کپلر نیز نشان می‌داد که عربستان صادرات خود را به مسیر دریای سرخ منتقل کرده و این جابه‌جایی سطح ریسک در منطقه را افزایش داده است. حمله پهپادی به خط لوله استراتژیک حبشان–فجیره امارات نیز نگرانی‌ها را تشدید کرد. این خط لوله امکان دورزدن تنگه هرمز را فراهم می‌کرد و هدف قرار گرفتن آن، فشار روانی بیشتری بر بازار وارد کرد. لازم به ذکر است که عربستان و امارات و عمان و ایران از ظرفیت های قابل توجهی برای صادرات نفت در خارج از تنگه هرمز برخوردارند. عراق به صورت محدود چنین امکانی دارد و کشورهایی مانند کویت و بحرین و قطر عملا فاقد مسیرهای صادراتی خارج از تنگه هرمز هستند.

گزارش‌هایی از آسیب به زیرساخت‌های انرژی در حیفا نیز منتشر شد. این موضوع ترس از تشدید حملات در حوزه انرژی را بالا برد و به رشد بیشتر قیمت‌ها انجامید. مجموع این عوامل، اولین روز هفته را به روزی با شوک سمت عرضه و صعود چشمگیر قیمت‌ها تبدیل کرد.

سه‌شنبه ۱۱ فروردین؛ نوسان محدود و انتظار برای نشانه‌های سیاسی

در روز سه‌شنبه قیمت نفت برنت با افزایش ۰.۱۶ درصدی به ۱۱۲.۹۶ دلار رسید و وست‌تگزاس اینترمدیت با کاهش ۰.۲۴ درصدی در ۱۰۲.۶۳ دلار معامله شد. این واکنش، در پی انتشار گزارشی از وال استریت ژورنال رخ داد که اعلام کرده بود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، به دستیارانش گفته است حاضر است عملیات نظامی را پایان دهد، حتی اگر تنگه هرمز همچنان محدود باقی بماند.

با این حال تحلیل‌گران تاکید داشتند که کاهش قیمت‌ها مقطعی است و تا زمان بازگشت کامل جریان نفت از تنگه هرمز، امکان کاهش قابل‌توجه قیمت‌ها وجود ندارد. حمله پهپادی به نفتکش کویتی «السالمی» در آب‌های دبی که حامل ۲۸۰ هزار تن نفت خام بود نیز در همین روز وقوع یافت و بار دیگر نگرانی بابت اختلال در زنجیره عرضه انرژی را برجسته کرد. این حمله نگرانی‌های بازار را افزایش داد و مانع از کاهش بیشتر قیمت‌ها شد. در مجموع، روز سه‌شنبه روز انتظار، نوسان محدود و واکنش محتاطانه به اخبار سیاسی بود.

چهارشنبه ۱۲ فروردین؛ کاهش قیمت‌ها در انتظار سخنرانی ترامپ

چهارشنبه با کاهش نسبی قیمت‌ها همراه شد. بهای نفت وست‌تگزاس به ۱۰۲.۵۷ دلار و نفت برنت به ۱۰۴.۶۷ دلار رسید و حتی در مقاطعی نفت برنت تا ۹۹ دلار نیز پایین آمد. دلیل اصلی این عقب‌نشینی، نبود حادثه جدید در حوزه انرژی و انتظار بازار برای سخنرانی مهم ترامپ در روز پنج‌شنبه بود.

در این روز رسانه‌ها گزارش‌های جدیدی منتشر کردند. پولتیکو خبر داد که ترامپ قصد دارد اعلام کند جنگ در حال پایان است. این خبر فضای انتظاری بازار را تقویت کرد. هم‌زمان بلومبرگ گزارشی منتشر کرد مبنی بر اینکه ایران در تنگه هرمز سازوکاری مشابه ایستگاه عوارض ایجاد کرده و کشتی‌ها برای عبور باید هزینه بپردازند و فرایندهای امنیتی را طی کنند. این گزارش وضعیت پیچیده‌ تردد کشتی‌ها و افزایش هزینه‌های تجارت انرژی را برجسته کرد.

مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی نیز عنوان کرد که به دلیل جنگ، بیش از ۱۲ میلیون بشکه نفت در روز از عرضه کاهش یافته است.

اکونومیست نیز اعلام کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل بسته‌بودن مسیرهای صادراتی، تولید خود را کاهش داده‌اند. این درحالی‌ است که درآمد نفتی ایران افزایش یافته است. ایران اکنون تقریبا دو برابر روزهای پیش از شروع حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، از فروش نفت درآمد دارد.

همچنین عنوان شد که هند در آستانه واردات نخستین محموله نفت ایران با قیمتی حدود 100 دلار به ازای هر بشکه قرار دارد. ترکیه نیز در حال مذاکره با ایران برای اجازه عبور ۱۱ کشتی متعلق به ترکیه از تنگه هرمز است. در حال حاضر 14 کشتی ترکیه‌ای در این تنگه حضور دارند که سه کشتی برای عملیات جاری باقی مانده و بقیه در حال درخواست مجوز عبور هستند.

اختلال عرضه همچنان جدی است، اما بازار تا سخنرانی ترامپ در حالت انتظار و ارزیابی ریسک قرار گرفت و قیمت‌ها کاهش یافتند.

همچنین ترامپ به رویترز گفت: «امشب در سخنرانی‌ام نارضایتی خود را از ناتو بیان خواهم کرد و به‌طور جدی در حال بررسی خروجمان از این ائتلاف هستم. به زودی از ایران خارج خواهیم شد اما جدول زمانی مشخصی برای آن تعیین نمی‌کنم. به مواد هسته‌ای در ایران اهمیت نمی‌دهیم و از طریق ماهواره‌ها آن‌ها را زیر نظر خواهیم داشت. ایران به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت و همان‌طور که خودشان می‌گویند، آنها این سلاح را نمی‌خواهند.»

پنج‌شنبه ۱۳ فروردین؛ بازگشت نوسانات صعودی پس از سخنرانی ترامپ

در روز پنج‌شنبه با انتشار سخنان ترامپ، بازار دوباره وارد مدار صعودی شد. نفت وست‌تگزاس با ۴.۶۲ درصد رشد به ۱۰۴.۷۵ دلار رسید و نفت برنت با ۵.۷۸ درصد جهش در ۱۰۷.۰۱ دلار معامله شد.

بازار پیش از سخنرانی در مسیر نزولی حرکت می‌کرد، اما اظهارات ترامپ مبنی بر فقدان جدول زمانی برای پایان جنگ، طرح تهدیدهای جدید و واگذاری مسئولیت بازگشایی تنگه هرمز به کشورهای اروپایی و دیگر کشورهای منطقه باعث شد سرمایه‌گذاران ریسک بالاتری را ارزیابی کنند. تاکید او بر اینکه تنگه هرمز مشکل آمریکا نیست نگرانی‌ها درباره طولانی‌شدن بسته‌بودن این آبراه را افزایش داد.

این اظهارات این نگرانی را در بازار نفت به وجود آورد که ترامپ بدون توجه به روند تنگه هرمز و تحولات اقتصاد جهانی، به جنگ ادامه می‌دهد تا تنگه هرمز به صورت طبیعی باز شود. این موضوع نگرانی بابت طولانی شدن اختلال عرضه نفت را تشدید کرد.

لازم به ذکر است که ترامپ ادعا کرده بود که آمریکا دارای مقادیر زیادی نفت برای صادرات به جهان است. این در حالی است که گزارش‌های اداره اطلاعات انرژی نشان می‌دهد که ایالات متحده در حال حاضر روزانه بیش از ۳ میلیون بشکه نفت خام وارد می‌کند.

همچنین وزیر خارجه بریتانیا اعلام کرد که بیش از ۴۰ کشور برای بررسی راه‌های افزایش فشار دیپلماتیک و اقتصادی بر ایران جهت بازگشایی تنگه نشستی برگزار کرده‌اند. این اظهارات، اهمیت جهانی موضوع و تاثیر آن بر اقتصادهای مختلف را برجسته کرد.

در همین روز خاویر بلاس، ستون نویس بلومبرگ، گزارش داد که قیمت «Dated Brent» یا همان قیمت محموله‌های نفت برنت که در یک بازه زمانی مشخص بارگیری می‌شوند، به ۱۴۱ دلار رسیده است. این رقم بالاترین سطح از سال ۲۰۰۸ محسوب می‌شود.

در مجموع پنج‌شنبه روز بازگشت صعودی قیمتها تحت تأثیر افزایش ریسک ژئوپلیتیک بود.

جمعه ۱۴ فروردین؛ رکوردزنی قیمت و افزایش تقاضا برای نفت ایران

روز جمعه یکی از مهم‌ترین تحولات هفته رقم خورد. نفت ایران برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ با قیمتی بالاتر از نفت برنت معامله شد. علت این اتفاق، تقاضای بالا از سوی مشتریان آسیایی بود که به دلیل محدودیت صادرات عربستان و امارات حاضر هستند نفت تحریمی ایران را خریداری کنند.

در همین روز قیمت نفت برنت با ۷ درصد افزایش به ۱۰۹ دلار و قیمت نفت خام آمریکا با ۱۱.۴۱ درصد رشد به ۱۱۲ دلار رسید که بالاترین سطح چهار سال گذشته را نشان می‌دهد. بازار همچنان نسبت به بسته‌بودن تنگه هرمز نگران بود و سخنان ترامپ نیز آرامشی ایجاد نکرد.

بازار همچنان بابت تحولات در تنگه هرمز نگران است چراکه ترامپ با اظهارات خود نتوانست بازار را آرام کند و ایران نیز همچنان اقدام به بازگشایی این تنگه نکرده است. هرچه بیشتر از بسته ماندن این تنگه می گذرد، روند تحولات در اقتصاد جهانی پیچیده‌تر و عمیق‌تر می‌شود.

شنبه ۱۵ فروردین؛ تثبیت قیمت‌ها و ورود اوپک پلاس به میدان

در پایان هفته قیمت نفت در سطوح بالا تثبیت شد. وست‌تگزاس به ۱۱۱.۵۴ دلار و نفت برنت به ۱۰۹.۰۳ دلار رسید و نفت برنت هم با افزایش 7.78 درصدی روی 109.03 دلار باقی ماند. اوپک پلاس اعلام کرد که با وجود مشکلات عرضه، افزایش تولید ۲۰۶ هزار بشکه در روز برای ماه مه را بررسی می‌کند. این اقدام می‌تواند علامتی از تلاش برای کنترل بازار باشد.

اروپا نیز پس از سخنان ترامپ که بازگشایی تنگه را بر عهده کشورهای منطقه گذاشته بود، تلاش‌های گسترده‌تری برای یافتن راهکارهای بازگشایی این گذرگاه حیاتی آغاز کرد. این روز، روز تثبیت قیمت‌ها و افزایش تحرکات سیاستی برای مدیریت بحران بود.

نوسانات قیمت نفت در هفته گذشته صعودی بود و ریشه اصلی آن، اختلال گسترده در عرضه، حملات به زیرساخت‌های انرژی، بسته‌ماندن تنگه هرمز و اظهارات غیرقطعی سیاسی بود. هرچند در میانه هفته و پیش از سخنرانی ترامپ قیمت‌ها به طور مقطعی کاهش یافت، اما این عقب‌نشینی کوتاه‌مدت بود و بازار با نخستین نشانه‌های تشدید ریسک دوباره به سمت افزایش حرکت کرد.

حملات پهپادی به خطوط لوله و نفتکش‌ها، تغییر مسیرهای صادراتی عربستان و امارات، کاهش عرضه جهانی تا سطح ۱۲ میلیون بشکه در روز، تداوم بسته‌بودن تنگه هرمز و افزایش هزینه عبور کشتی‌ها، اظهارات متناقض ترامپ و نبود جدول زمانی برای پایان جنگ و سیگنال‌های مبهم سیاسی از مهم‌ترین دلایل افزایش قیمت نفت در هفته گذشته بودند.

در مجموع، هفته گذشته یکی از پرتلاطم‌ترین هفته‌های بازار نفت در سال‌های اخیر بود. هفته‌ای که در آن ریسک ژئوپلیتیک بر تمام عوامل بنیادین سایه انداخت. | تجارت نیوز