به گزارش نبض بورس، حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران تنها یک درگیری نظامی معمولی نبود؛ بلکه نمونه‌ای از تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن با کمک هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها محسوب می‌شود. گزارش‌ها نشان می‌دهد در ۱۲ ساعت نخست این عملیات نزدیک به ۹۰۰ حمله انجام شده؛ سرعتی که در جنگ‌های گذشته رسیدن به آن روزها یا حتی هفته‌ها زمان می‌برد.

ناوشکن دنا هدف قرار گرفت و غرق شد

در ادامه حتما بخوانید

حمله مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران چیزی بیش از تشدید یک درگیری منطقه‌ای ناپایدار را به همراه داشته است. این حمله نشان داد هدف‌گیری مبتنی بر الگوریتم و داده چگونه می‌تواند سازوکار جنگ را تغییر دهد.

به نقل از آی‌ای، طبق گزارش‌ها نیروهای ایالات متحده و اسرائیل در ۱۲ ساعت آغازین جنگ نزدیک به ۹۰۰ حمله به اهداف ایرانی انجام دادند. این در حالی است که در درگیری‌های گذشته رسیدن به چنین سرعت عملیاتی روزها یا حتی هفته‌ها زمان می‌برد.

فراتر از مقیاس حملات که شامل صدها مأموریت با استفاده از بمب‌افکن‌های رادارگریز، موشک‌های کروز و پهپادهای انتحاری بود، آنچه بیش از همه توجه تحلیلگران نظامی را جلب کرده، نقش فزاینده هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی، تحلیل و اجرای عملیات نظامی است.

منتقدان هشدار می‌دهند این روند می‌تواند زمان تصمیم‌گیری در جنگ را به‌شدت کاهش دهد؛ تا جایی که قضاوت انسانی به حاشیه رانده شود و جنگ‌ها با سرعتی انجام شوند که از آن با عنوان «سریع‌تر از سرعت فکر» یاد می‌شود.

در اصطلاحات نظامی، «کوتاه شدن زنجیره کشتار» به فشرده شدن فرآیند شناسایی هدف، اعتبارسنجی اطلاعات، اخذ مجوز قانونی و شلیک سلاح در یک چرخه عملیاتی بسیار سریع‌تر اشاره دارد.

این کاهش فاصله زمانی نگرانی‌هایی ایجاد کرده است مبنی بر اینکه متخصصان انسانی تنها توصیه‌های تولیدشده توسط الگوریتم‌ها را تأیید کنند و عملاً نقش تصمیم‌گیرنده اصلی را سیستم‌های هوش مصنوعی بر عهده بگیرند.

هوش مصنوعی و زنجیره کشتار؛ آنچه در جنگ‌های مدرن تغییر کرده است

سیستم‌های هوش مصنوعی قادرند جریان عظیمی از داده‌ها را از منابعی مانند پهپادها، تصاویر ماهواره‌ای و رهگیری‌های مخابراتی با سرعتی پردازش کنند که هیچ تیم انسانی قادر به رقابت با آن نیست.

به گفته روزنامه The Guardian، این ابزارها در حملات آمریکا و اسرائیل برای تولید پیشنهادهای هدف‌گیری و فشرده‌سازی چرخه‌های برنامه‌ریزی که پیش‌تر روزها طول می‌کشید، به چند ساعت یا حتی چند دقیقه کاهش داده‌اند.

Craig Jones، مدرس ارشد جغرافیای سیاسی در Newcastle University می‌گوید سیستم‌های هوش مصنوعی اکنون با سرعتی فراتر از پردازش شناختی انسان توصیه‌های هدف‌گیری ارائه می‌کنند.

او توضیح می‌دهد نتیجه این روند اجرای همزمان عملیات در مقیاس بزرگ است؛ به‌طوری‌که حملات به رهبری، زیرساخت‌ها و سامانه‌های موشکی به‌صورت موازی انجام می‌شوند نه مرحله‌به‌مرحله.

در همین حال David Leslie، استاد اخلاق فناوری در Queen Mary University of London هشدار داده است که این سیستم‌ها زمان بررسی انسانی را به بازه‌ای بسیار محدود تبدیل می‌کنند.

به گفته او، اگرچه فرماندهان از نظر فنی «در حلقه تصمیم‌گیری» باقی می‌مانند، اما فرصت مشورت واقعی و بررسی دقیق تصمیم‌ها به‌شدت کاهش می‌یابد.

چالش‌های اخلاقی جنگ با هوش مصنوعی

کارشناسان اخلاق فناوری هشدار می‌دهند افزایش نقش هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی نظامی می‌تواند به پدیده‌ای به نام «تخلیه شناختی» منجر شود؛ وضعیتی که در آن تصمیم‌گیرندگان به‌طور ناخودآگاه به توصیه‌های الگوریتمی اعتماد می‌کنند و مسئولیت انسانی کاهش می‌یابد.

این موضوع به‌ویژه زمانی حساس می‌شود که تلفات غیرنظامیان در میان باشد. در یک حمله اخیر در جنوب ایران، حداقل ۱۵۰ نفر کشته شدند که بسیاری از آن‌ها دانش‌آموزان دختر بودند؛ حادثه‌ای که سازمان ملل آن را «نقض شدید حقوق بشر» توصیف کرد.

بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، تصمیم‌گیری درباره حملات باید بر پایه قضاوت انسانی در مورد تناسب و تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی انجام شود. اما فشرده شدن زمان تصمیم‌گیری توسط هوش مصنوعی ممکن است این بررسی‌های حقوقی را به حاشیه ببرد.

ورود شرکت‌های فناوری به جنگ‌های مدرن

در سال‌های اخیر، شرکت‌های فناوری نیز در توسعه ابزارهای هوش مصنوعی نظامی نقش داشته‌اند.

مدل Claude که توسط شرکت Anthropic ساخته شده، در همکاری با Palantir Technologies برای تحلیل اطلاعات و برنامه‌ریزی امنیت ملی آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است.

با این حال، شرکت آنتروپیک اعلام کرده از استفاده از سیستم‌های خود برای سلاح‌های کاملاً خودمختار یا نظارت داخلی حمایت نمی‌کند.

در مقابل، شرکت OpenAI نیز اخیراً توافق‌نامه‌ای با United States Department of Defense برای استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی در کاربردهای نظامی امضا کرده است.

تجربه‌های قبلی؛ از غزه تا پروژه‌های نظامی آمریکا

استفاده از هوش مصنوعی در میدان جنگ موضوع جدیدی نیست. در Gaza Strip ارتش اسرائیل از سیستم‌هایی مانند The Gospel و Lavender برای تحلیل داده‌های نظارتی و تولید فهرست اهداف حمله استفاده کرده است.

همچنین برنامه معروف Project Maven که در سال ۲۰۱۷ توسط پنتاگون راه‌اندازی شد، از یادگیری ماشین برای تحلیل تصاویر پهپادها و کمک به تصمیمات هدف‌گیری در درگیری‌هایی مانند عراق، سوریه و اوکراین استفاده می‌کند.

رقابت جهانی برای سلاح‌های هوش مصنوعی

در سطح جهانی نیز رقابت برای توسعه سلاح‌های مجهز به هوش مصنوعی در حال افزایش است.

برای مثال در ترکیه، موشک کروز Baykar Bayraktar Kemankeş 1 از هدایت نوری مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی اهداف در شرایط دشوار استفاده می‌کند.

در هند نیز پروژه‌های تحقیقاتی دفاعی مانند Project Anumaan و Trinetra به دنبال استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل شبکه‌های اطلاعاتی و شناسایی زودهنگام تهدیدها هستند.

در نهایت، آنچه عملیات اخیر علیه ایران را متمایز می‌کند مقیاس حملات و عادی‌سازی استفاده از هوش مصنوعی در هدف‌گیری نظامی است. از تولید خودکار فهرست اهداف تا فشرده‌سازی بررسی‌های حقوقی و عملیاتی، الگوریتم‌ها اکنون نقشی بی‌سابقه در جنگ‌های مدرن ایفا می‌کنند.

منبع: ایسنا