فرار بزرگ سرمایه‌ها؛ چرا دنیا به آغوش طلا پناه برد؟

به گزارش نبض بورس، صعود تاریخی قیمت طلا در بازار‌های جهانی، فراتر از یک نوسان کالایی، به نشانه‌ای جدی از نگرانی نسبت به آینده اقتصاد جهان، بی‌ثباتی مالی و تشدید ریسک‌های سیاسی و پولی تبدیل شده است؛ روندی که توجه بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران بزرگ را بیش از هر زمان دیگری به این فلز گران‌بها جلب کرده است.

رکوردشکنی بی‌سابقه؛ طلا از مرز‌های تاریخی عبور کرد

بازار جهانی طلا طی سال‌های اخیر شاهد یکی از کم‌سابقه‌ترین دوره‌های صعودی خود بوده است. پس از عبور تدریجی قیمت‌ها از محدوده ۱۸۰۰ دلار در سال‌های پساکرونا، طلا در سال ۲۰۲۴ با رشدی چشمگیر، به یکی از پربازده‌ترین دارایی‌های جهان تبدیل شد.
این روند صعودی در سال ۲۰۲۵ شتاب بیشتری گرفت و قیمت هر اونس طلا در مقاطعی به محدوده ۴۴۵۰ دلار رسید؛ سطحی که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون سابقه نداشته است. تثبیت قیمت‌ها در کانال ۴۴۰۰ تا ۴۵۰۰ دلار در ابتدای ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد بازار هنوز نشانه‌ای از کاهش تقاضا بروز نداده است.

چرا طلا گران شد؟ ترس، نااطمینانی و سیاست

تحلیلگران بین‌المللی معتقدند جهش قیمت طلا بیش از آنکه ریشه در عوامل کوتاه‌مدت داشته باشد، بازتابی از نگرانی‌های عمیق اقتصادی است.
بی‌ثباتی در سیاست‌های پولی، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، نوسانات ارزی و نگرانی از رکود یا بحران‌های مالی، سرمایه‌ها را از بازار‌های پرریسک به سمت دارایی‌های امن سوق داده است. در این میان، طلا بار دیگر نقش تاریخی خود را به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه ایفا می‌کند.

سیاست‌های تجاری آمریکا و نقش ترامپ در جهش طلا

یکی از محرک‌های مهم رشد اخیر طلا، تشدید نااطمینانی ناشی از سیاست‌های تجاری ایالات متحده بوده است. تهدید‌ها و تصمیم‌های تعرفه‌ای، به‌ویژه در دوره بازگشت دونالد ترامپ به کانون سیاست آمریکا، فضای تجارت جهانی را با عدم قطعیت مواجه کرده است.
افزایش تعرفه‌ها بر واردات خودرو و کالا‌های صنعتی، نگرانی از جنگ‌های تجاری تازه و تأثیر آن بر رشد اقتصاد جهانی، موجب شده سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به بازار طلا پناه ببرند؛ روندی که رابطه معکوس طلا با دلار را بار دیگر پررنگ کرده است.

فدرال رزرو و بازی نرخ بهره؛ سوخت جدید بازار طلا

انتظارات فزاینده درباره کاهش نرخ بهره آمریکا یکی دیگر از عوامل کلیدی حمایت‌کننده از قیمت طلاست.
کاهش نرخ بهره معمولاً جذابیت دارایی‌های بدون بازده مانند طلا را افزایش می‌دهد، زیرا بازده اوراق قرضه و ارز‌های فیات کاهش می‌یابد. تحلیلگران معتقدند حتی گمانه‌زنی درباره فشار‌های سیاسی بر سیاست‌گذاری پولی نیز برای تقویت انتظارات تورمی و رشد تقاضای طلا کافی بوده است.

بانک‌های مرکزی در صف خرید طلا

در کنار سرمایه‌گذاران، بانک‌های مرکزی جهان نیز نقش پررنگی در رشد تقاضای طلا ایفا کرده‌اند.
افزایش ذخایر طلای کشور‌ها طی سال‌های اخیر نشانه‌ای از کاهش اعتماد به ارز‌های فیات و تلاش برای مقاوم‌سازی ترازنامه‌ها در برابر شوک‌های اقتصادی است. بسیاری از تحلیلگران این روند را «تغییر استراتژیک در مدیریت ذخایر ارزی جهان» توصیف می‌کنند.

پیامد‌های جهانی؛ طلا چگونه اقتصاد‌ها را تحت‌تأثیر قرار داد؟

افزایش قیمت طلا تنها یک اتفاق مالی نیست و پیامد‌های واقعی اقتصادی به همراه دارد.
در اقتصاد‌های پیشرفته، هجوم سرمایه‌ها به طلا به معنای افزایش ریسک‌گریزی و کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری در بازار‌های مولد است. در اقتصاد‌های نوظهور نیز رشد قیمت طلا فشار مضاعفی بر مصرف‌کنندگان و بازار‌های داخلی وارد کرده و حتی در برخی کشور‌ها باعث ایجاد فاصله قیمتی میان بازار داخلی و قیمت جهانی شده است.

طلا؛ شاخص سنجش ترس جهانی

مجموع این تحولات باعث شده طلا بیش از گذشته به‌عنوان شاخص ریسک اقتصاد جهانی شناخته شود.
رکوردشکنی‌های پی‌درپی این فلز گران‌بها، هشداری است از تداوم نااطمینانی در سیاست، اقتصاد و نظام مالی جهان؛ پیامی که نشان می‌دهد بازار‌ها هنوز به آینده‌ای باثبات اطمینان ندارند.