اثر حذف حجم مبنا بر بورس از نگاه سه کارشناس

به گزارش نبض بورس، سه کارشناس بازار سرمایه تحلیلی از اثر تصمیم سازمان بورس مبنی بر اعمال حذف محدودیت جنجالی ۲۲ ساله حجم مبنا از معاملات از فردا به شرق اعلام کردند.

محمد علیزاده‌آرانی: حجم مبنا سال 82 و زمانی که حسین عبده‌تبریزی دبیر کل وقت سازمان کارگزاران بورس بود، وضع شد و با توجه به تغییرات ساختاری و رؤسای متعدد سازمان تا کنون نیز ادامه داشت. طی ۲۲ سال گذشته حجم مبنا توسط نهاد نظارتی دستخوش تغییرات شده و به‌عنوان ابزار کنترلی، شائبه شاخص‌سازی را برای سرمایه‌گذاران متبادر می‌‌کرد.

این فرایند برای سرمایه‌گذاران خوشایند نبود. زیرا چنانچه سهم تا میزان حجم مبنا، مورد معامله قرار نمی‌گرفت، تغییر قیمتی سهم برای معاملات بعدی انجام نمی‌شد و گاهی ارزش عادلانه و منصفانه سهم تا چندین روز تغییر نمی‌کرد. اعتقاد برخی سهامداران بر این بود حجم مبنا و استفاده ابزاری نهاد نظارتی بلای جان بازار شده و از شفافیت و کیفیت بازار می‌کاهد.

کارایی و اثربخشی حجم مبنا با توجه به پیشرفت ماشین‌های الکترونیکی، استفاده از سیستم‌ها و برنامه‌های مدرن، ایجاد زیرساخت‌ها، دسترسی اپلیکیشن‌های معاملاتی آنلاین، سایر ریزساختارها و سیستم‌های کنترلی و ابزارهای قابل اتکای کنترلی نزد نهادهای نظارتی طی سالیان گذشته از حیز انتفاع افتاده است.

تنها نگرانی کنونی و واهمه سرمایه‌گذاران در باره سهام شرکت‌های کوچک است که تحت تأثیر این تصمیم قرار گرفته و مجددا ظن دستکاری قیمت بین سهام‌داران ایجاد شود و دستگاه نظارتی دستورالعمل و بخشنامه برای کنترل مجدد صادر کند. از سوی دیگر برخی سرمایه‌گذاران حذف حجم مبنا را به بازار کار و با عمق مناسب نسبت می‌دهند و وجود صف‌های خرید و فروش را چالش‌برانگیز می‌دانند.

این به شرطی می‌تواند محقق شود که اعمال سلیقه در حذف معاملات و سفارشات روزانه و دستورالعمل‌های خلق‌الساعه و شبانه وجود نداشته باشد. البته برای روان‌سازی و کارایی بهتر بازار باید تغییرات مهم دیگری در تکمیل این رخداد شکل بگیرد.

محمد خبری‌ زاد: برداشتن حجم مبنا به‌تنهایی کافی نیست و سازمان بورس باید دامنه نوسان را هم حذف کند یا بازه بزرگ‌تری برای آن در نظر بگیرد. تصمیم حذف حجم مبنا از سوی سازمان بورس شجاعانه بود. چون فرمول محاسباتی حجم مبنا طوری بود که سهم‌های کوچک و متوسط تحت تأثیر قرار می گرفتند و در دو سه سال اخیر، یکی از دلایلی که به سهم شرکت‌های کوچک و متوسط اقبالی وجود نداشت، وجود همین حجم مبنا بود.

با وجود حجم مبنا، برای رشد روزانه یک درصدی سهم‌ها باید حجم زیادی از سهام شرکت مورد معامله قرار می‌گرفت که عملا امکان‌پذیر نبود و قدرت رقابت شرکت‌های کوچک و متوسط از بین رفته بود.

غلامرضا سلامی: گرفتاری اصلی بازار سرمایه عمق کم و ارزش پایین آن است و اختراعاتی مانند حجم مبنا و دامنه نوسان به‌دلیل همین کم‌عمقی بازار سرمایه بود. برداشتن حجم مبنا و دامنه نوسان اثر خاصی روی بورس ندارد و تا زمانی که اقتصاد دولتی و شبه‌دولتی اداره می‌شود، بورس تعمیق نیافته و صاحب ارزش بالا نمی شود. مالک عمده شرکت‌های بورسی، شرکت‌های دولتی یا خصولتی یا مؤسسات عمومی غیر دولتی هستند و عملا بورس به دست دولتی‌ها و شبه‌دولتی‌ها افتاده است و این چالش عمده بورس است.