اخبار فوری
دلار چرا مهارنشدنی شد؟ راز جهش تاریخی ارز در سه فشار همزمان
کد خبر: ۱۲۰۱۷۰
۰۹:۰۵
۱۴۰۴/۰۹/۲۶
در حالی که قیمت دلار به سقف تاریخی جدیدی رسیده، بررسیها نشان میدهد رشد افسارگسیخته نقدینگی، تشدید تحریمها و شکلگیری انتظارات تورمی، سه عامل اصلی هستند که دست به دست هم دادهاند تا بازار ارز ایران وارد مرحلهای تازه از التهاب شود.
به گزارش نبض بورس، در روزهایی که دلار از مرزهای قیمتیِ پیشین عبور کرده و به حوالی ۱۳۱ هزار تومان رسیده، بازار ارز ایران بیش از هر زمان دیگری درگیر یک پرسش کلیدی است:
ریشه واقعی این جهش کجاست؟
بررسیها نشان میدهد برخلاف روایتهای سادهانگارانه، افزایش قیمت دلار نتیجه یک عامل واحد نیست؛ بلکه حاصل همزمانی سه فشار سنگین اقتصادی و سیاسی است که بازار ارز را در تنگنای بیسابقهای قرار دادهاند.
🟠 ضلع اول: نقدینگیِ فربه؛ موتور خاموشنشدنی تورم
نقدینگی در اقتصاد ایران به محدوده ۱۲ میلیون میلیارد تومان رسیده و با شتابی نگرانکننده به سمت کانالهای بالاتر حرکت میکند.
این حجم عظیم پول، وقتی مسیر تولید را پیدا نمیکند، مستقیم وارد بازارهایی میشود که سریع، سیال و امن تلقی میشوند؛ یعنی ارز و طلا.
نکته مهمتر، تغییر ترکیب نقدینگی است:
افزایش سهم «پول» نسبت به «شبهپول» باعث شده نقدینگی قدرت حرکت سریعتری بگیرد و اثر خود را بیواسطه در قیمت دلار نشان دهد.
🟡 ضلع دوم: تحریمهای هوشمند؛ بستن گلوگاههای ارزی
تحریمها دیگر صرفاً محدودیتهای کلی نیستند.
اکنون با شناسایی مسیرهای دور زدن تحریم، ناوگانهای پنهان و تراستیهای مالی، دسترسی دولت به دلارهای نفتی سختتر از گذشته شده است.
کنترل شدیدتر شریانهای نفتی، افزایش ریسک نقلوانتقال پول و فشار بر شبکههای مالی منطقهای، توان بازارساز برای تزریق مؤثر ارز را به شکل محسوسی کاهش داده است.
🟢 ضلع سوم: انتظارات تورمی؛ ترسِ ماندگار مردم
شاید مهمترین عامل، نه در آمارها، بلکه در ذهن مردم شکل گرفته باشد.
انتظارات تورمی، حاصل ترکیب نااطمینانی سیاسی، تجربههای تلخ گذشته و بیاعتمادی به ثبات اقتصادی است.
نتیجه؟
سرمایههای خرد و کلان، دیگر سراغ مسکن یا تولید نمیروند.
دلار و طلا به پناهگاه اول و آخر سرمایهگذاری تبدیل شدهاند.
🔵 حذف تدریجی بازارهای رقیب
بازارهایی مثل مسکن، بورس یا حتی خودرو، عملاً از معادله سرمایهگذاری کوتاهمدت کنار رفتهاند.
سرمایهگذار امروز بهدنبال نقدشوندگی بالا و پوشش ریسک تورم است؛ دو ویژگیای که فعلاً فقط در بازار ارز و طلا دیده میشود.
⚠️ آیا میتوان دلار را از این مسیر برگرداند؟
واقعیت این است که کنترل قیمت دلار بدون مهار نقدینگی، کاهش فشار تحریم و ترمیم انتظارات تورمی ممکن نیست.
تزریق مقطعی ارز، تنها میتواند نوسان را عقب بیندازد، نه متوقف کند.
📌 جمعبندی کوتاه
دلارِ ۱۳۰ هزار تومانی، نه یک شوک ناگهانی، بلکه نتیجه یک زنجیره طولانی از تصمیمات اقتصادی، فشارهای خارجی و رفتارهای اجتماعی است.
تا زمانی که این سه ضلع همزمان اصلاح نشوند، بازار ارز همچنان ملتهب خواهد ماند.
ارسال نظر
