به گزارش نبض بورس، به نقل از صندوق بین المللی پول، کاهش احتمالی قیمت نفت، نوسان تقاضای جهانی و تشدید شرایط مالی، مهم‌ترین متغیرهایی هستند که بنا بر هشدار IMF می‌توانند عملکرد اقتصادی کشورهای منطقه (از جمله ایران) را تحت فشار قرار دهند. 

چرا ۲۰۲۵ برای MENA نسبتاً امیدوارکننده بود

• در جدیدترین به‌روزرسانی، IMF رشد تولید ناخالص داخلی منطقه MENA در ۲۰۲۵ را به ۳.۳٪ افزایش داد (در مقایسه با ۲.۶٪ پیش‌بینی قبلی) به معنای نشانه‌ای از مقاومت نسبی منطقه در برابر شوک‌های جهانی.

• برآورد می‌شود صادرکنندگان نفت و کشورهای تولیدکننده با افزایش تولید نفت، سرمایه‌گذاری عمومی و اجرای مواردی از تنوع‌بخشی اقتصادی تا حدودی از شرایط بهره برده‌اند. 

• در کشورهای واردکننده نفت منطقه نیز عواملی مانند کاهش قیمت مواد اولیه جهانی، بازگشت گردشگری و حواله‌های ارزی نقش مثبتی در رشد اقتصادی داشته‌اند. 

افزایش ۸۵ میلیونی قیمت پژو پارس در بازار

در ادامه حتما بخوانید

 اما چرا چشم‌انداز ۲۰۲۶ و پس از آن نگران‌کننده است؟

• IMF تأکید کرده است که با وجود بهبود کوتاه‌مدت، «ریسک‌ها به سمت منفی» هستند. عوامل اصلی این هشدار: احتمال کاهش قیمت نفت، کندی تقاضای جهانی، افزایش تنش‌های تجاری، تورم جهانی و تشدید بی‌ثباتی اقتصادی و مالی. 

• دولت‌ها و بخش بانکی کشورهای منطقه که به درآمد نفت وابسته‌اند، در برابر شوک‌های نفتی و نوسانات قیمت آسیب‌پذیرند. محکم نبودن ساختار تنوع اقتصادی و بدهی‌های عمومی بالا ریسک را تشدید می‌کند. 

• اگر شرایط جهانی بدتر شود (کاهش تقاضا، رکود اقتصادی، تورم یا تشدید تنش سیاسی) اثرات منفی بر صادرات و درآمد نفتی منطقه و به تبع آن بر اقتصاد ایران ملموس خواهد بود. 

 

 

ارتباط مستقیم با ایران و بازار ایران

برای ایران  (با توجه به وابستگی قابل توجه به نفت، صادرات و روابط منطقه‌ای) این هشدارها چند پیام مهم دارند:

• کاهش احتمالی قیمت نفت و درآمد ارزی: اگر نفت ارزان شود یا تقاضا جهانی کاهش یابد، درآمد نفتی ایران کاهش می‌یابد؛ این امر بر بودجه دولت، سرمایه‌گذاری، نرخ ارز و نقدینگی تأثیر می‌گذارد.

• فشار بر صادرات و صنایع صادرات‑محور: شرکت‌های وابسته به نفت یا صادرات مواد خام ممکن است کاهش تقاضا یا قیمت را تجربه کنند. یعنی تأثیری منفی بر سودآوری و ارزش بازار سهام آن‌ها.

• افزایش ریسک سرمایه‌گذاری خارجی و بی‌ثباتی منطقه‌ای: کاهش جذابیت منطقه برای سرمایه‌گذاران خارجی و بی‌ثباتی، ریسک ورود سرمایه به بازار ایران را بالا می‌برد.

• ضرورت تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی نفتی: گزارش IMF تأکیدی است بر نیاز به اصلاح ساختاری و تنوع‌بخشی در اقتصاد؛ برای ایران این به معنی بازنگری در سیاست‌های ارزی، بودجه و توسعه صنایع غیرنفتی.

حرف آخر

گزارش اخیر IMF نمایانگر آن است که منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (علیرغم وضعیت نسبی بهتر در ۲۰۲۵) در برابر موجی از ریسک‌های ساختاری و جهانی قرار دارد. برای ایران، این به معنای زنگ خطر است: کاهش درآمد نفتی، فشار بر بودجه و صادرات، بی‌ثباتی مالی و افزایش ریسک سیاستی.

بنابراین لازم است سیاست‌گذاران، فعالان اقتصادی و بازار سرمایه ایران با این سناریوها آگاه باشند و سیاست‌هایی برای کاهش آسیب و افزایش انعطاف‎پذیری اقتصادی طراحی کنند.