بازار برنج در بحران؛ رشد قیمت داخلی و ناپدید شدن وارداتی‌ها

به گزارش نبض بورس، قیمت برنج هاشمی در اسفند سال ۱۴۰۳ به کیلویی ۱۸۵ هزار تومان رسید در حالی که پس از پنج ماه اکنون با نرخ کیلویی بیش از ۳۳۰ هزار فروخته می‌شود

با وجود اظهارات مقامات صنفی مبنی بر شفاف بودن روند واردات و توزیع برنج خارجی، آمار‌ها و تجربه بازار از افزایش چشمگیر و بی‌سابقه قیمت برنج ایرانی و خارجی حکایت دارد. این در حالی است که اختلافات آماری و نبود نظارت کافی، همچنان سرنوشت میلیون‌ها تن برنج وارداتی را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

امسال قیمت برنج افزایش زیادی داشت. با وجود فراوانی این محصول پرمصرف به ویژه وفور برنج ایرانی، افزایش قیمت در این بازار منطقی نیست.

هنوز موضوع «انحصار و قیمت بالای برنج ایرانی» حل نشده که مسئله «گم شدن یک میلیون تن برنج خارجی» مطرح شده است.

نایب‌رئیس شورای مرکزی مجمع ملی کشاورزی ایران در برنامه‌ای تلویزیونی گفت، سرنوشت یک میلیون تن برنج اضافه‌ای که سال ۱۴۰۱ وارد شد، هنوز مشخص نشده است. بهزاد محمودی اظهار کرد، سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ هم به اندازه نیاز سالانه، برنج وارد شد. در نتیجه مشخص نیست آن یک میلیون تن برنج خارجی که سال ۱۴۰۱ مازاد نیاز داخل وارد شده بود آیا از کشور خارج شده است؟

به این ترتیب توپ از زمین برنج ایرانی و انحصار آن و نیز قیمت بالا به زمین برنج خارجی و گم شدن بخشی از واردات و نیز قاچاق آن پاس داده شد. کارشناسان بازار عنوان می‌کنند یک میلیون تن برنج، بار ۵۰ کشتی می‌شود. حال چگونه این حجم بار می‌تواند ناپدید شود؟

کریم اخوان اکبری، رئیس انجمن واردکنندگان برنج در این خصوص به خبرنگار مهر گفت: یک میلیون برنج عدد بزرگی است و گم شدن این حجم بار مفهومی ندارد. وی اظهار کرد: واردات کالا از زمان ثبت سفارش تا ترخیص از گمرک و توزیع در شبکه فروش، شفاف و مشخص است.

این مسئول صنفی ادامه داد: تخصیص ارز به برنج وارداتی از دولت یازدهم تغییر کرده و پس از ثبت سفارش و ورود کالا به گمرکات کشور این ارز تخصیص داده می‌شود.

این مسئول صنفی در توضیح بیشتر عنوان کرد: نخست ثبت سفارش کالا انجام شده و سپس محموله از کشور مبدا به گمرکات ایران بارگیری می‌شود. پس از ورود به گمرک، اسناد به بانک مرکزی ارائه و به اصطلاح معمول بار اظهار می‌شود.

به این ترتیب مجوز ترخیص صادر و محموله در سامانه جامع توسعه تجارت، سامانه جامع انبار‌ها و… ثبت می‌گردد. این روند مشخص می‌کند هر کامیون بار برای کدام شهر بارگیری و حمل شده است.

اخوان اکبری با اشاره به رفع تعهد ارزی در واردات برنج خارجی و عدم گم شدن محموله‌ها، اضافه کرد: پس از ارائه مدارک به بانک مرکزی نیز ۸ تا ۱۰ ماه زمان می‌برد تا ارز آن تخصیص داده شود؛ بنابراین تا زمان تخصیص ارز حتی ممکن است بار‌ها به فروش رسیده باشد.

جهش قیمت برنج در ۶ ماه

سال ۱۴۰۱ بود که قیمت برنج ایرانی افزایش زیادی داشت و بیش از ۶۰ درصد از تولیدات داخلی به فروش نرسید. در این مقطع زمانی برای ایجاد تعادل در بازار، واردات انجام شد.

ایران سالانه حدود یک میلیون تن برنج وارد می‌کند. سال ۱۴۰۱ با ورود شرکت بازرگانی دولتی به موضوع واردات برنج برای ذخایر استراتژیک این عدد به حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن رسید. این میزان بیش از نیاز بازار بود.

بر اساس گزارش‌ها، حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن برنج توسط بخش خصوصی و حدود ۴۰۰ هزار تن نیز از سوی شرکت بازرگانی دولتی وارد شد. این امر منجر به اعمال محدودیت در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ شد.

اگر نگاهی به قیمت برنج ایرانی و خارجی طی این دو سال داشته باشیم، هر کیلو گرم برنج ایرانی در بازه زمانی شهریور ۱۴۰۲ بین ۹۵ تا ۱۲۳ هزار تومان و نوع خارجی حدود ۴۰ هزار تومان بود.

در نیمه نخست سال ۱۴۰۳ قیمت برنج ایرانی نه تنها افزایش نداشت که در مقاطعی هم کاهش یافت. به عنوان مثال، در شهریور ۱۴۰۳ هر کیلو گرم برنج هاشمی حدود ۱۱۵ هزار تومان شد.

اما این رویه در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ تغییر کرد و آذر ماه، هر کیلو گرم برنج هاشمی ۱۲۵ هزار تومان و این عدد در اسفند همان سال به ۱۸۵ هزار تومان رسید. در ادامه این عدد در تیر ماه امسال از ۳۳۰ هزار تومان هم گذشت؛ به طوری که دولت ناگزیر به ورود شد.

بر اساس سنت هر ساله در بازه زمانی اول مرداد با شروع برداشت برنج ایرانی تا پایان آبان و پایان فصل برداشت، واردات برنج ممنوع است. امسال به دلیل شرایط خاص و جنگ تحمیلی ۱۲ روزه رژیم صهیونی علیه ایران، این ممنوعیت اعمال نشد. اما برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به دنبال تجدیدنظر در این خصوص هستند.

حال باید دید دولت در این پاس‌کاری توپ از زمین برنج ایرانی به زمین برنج خارجی و برعکس با چه اهرمی قرار است بازار برنج را مدیریت کند. آیا ترمز افزایش قیمت این کالای مصرفی کشیده می‌شود؟ | اقتصاد 24