شب یلدا یا شب چله یکی از کهنترین جشنهای ایرانی است که در آخرین شب پاییز، یعنی بلندترین شب سال، برگزار میشود. این شب همزمان با آغاز زمستان و کوتاه شدن تدریجی شبهاست. مردم از غروب ۳۰ آذر تا سپیدهدم اول دیماه دور هم جمع میشوند و با شادی، قصهگویی، حافظخوانی و خوردن میوه و خوراکیهای سنتی مانند انار، هندوانه و خشکبار، این شب را گرامی میدارند.
رنگ قرمز انار و هندوانه نماد طلوع خورشید و زندگی است و باور قدیمی میگوید خوردن هندوانه در این شب، سلامتی را برای ماههای آینده به همراه دارد. واژه «یلدا» از زبان سریانی گرفته شده و به معنای «تولد» است؛ اشارهای به زایش خورشید و آغاز روشنایی پس از تاریکی طولانی.
یلدا در فرهنگ ایرانی نمادی از پیوند خانوادهها، انتقال تجربه و حفظ سنتهای کهن است. این جشن در کشورهای همفرهنگ مانند افغانستان و تاجیکستان نیز برگزار میشود. یونسکو در سال ۲۰۲۲ شب یلدا را بهعنوان میراث فرهنگی ناملموس مشترک ایران و افغانستان ثبت کرد.
در سالهای اخیر، با وجود تغییرات فرهنگی و اجتماعی، مردم همچنان این شب را با نام اصیل «یلدا» جشن میگیرند و آن را فرصتی برای مهربانی، مهمانی و یادآوری ارزشهای خانوادگی میدانند.

