اخبار اقتصادی

بازار پروتئین در مرداد ۱۴۰۵، با وجود کاهش جزئی قیمت برخی حبوبات مثل لوبیا چیتی، همچنان تحت فشار شدید تورم سالانه قرار دارد. در حالی که قیمت میانگین گوشت گوسفند و گوساله به مرز ۱۶ میلیون ریال رسیده است، اما آنچه بیش از همه توجه را جلب می‌کند، جهش بی‌سابقه در بخش تخم‌مرغ با رشد ۲۹۳.۸ درصدی است. این روند، در کنار افزایش قیمت ماهی قزل‌آلا و کنسرو ماهی تن، نشان می‌دهد که حتی جایگزین‌های پروتئینی نیز از تورم عمومی مصون نمانده‌اند و قدرت خرید خانواده‌ها را به شدت تحت فشار قرار داده‌اند

در حالی که شاخص قیمت‌ها در مرداد ۱۴۰۵ از قله ۷۰۰ واحد عبور کرده، تورم ۸۹ درصدی همچون تندبادی سفره‌های مردم را نشانه گرفته است. این ماه، فصل رکوردشکنی‌های تلخ بود؛ جایی که ۱۰ خوراکی اساسی با سبقت از تورم عمومی، قدرت مانور مالی خانواده‌ها را به شدت تحلیل بردند. در این گزارش، نقاب از چهره گرانی‌سازترین اقلام بازار برمی‌داریم تا بدانید کدام اقلام، اصلی‌ترین عاملِ خالی‌شدنِ جیب‌تان در خرید ماهانه هستند.

افزایش نرخ سوم بنزین اعلام شد. مسعود پزشکیان، رئیس‌ جمهور، با تأیید افزایش قیمت بنزین مازاد بر سهمیه، گفت نرخ فعلی ۵ هزار تومانی به ۱۰ هزار تومان می‌رسد.

خانه در ابتدا برای زندگی ساخته می‌شود؛ اما وقتی تورم و نااطمینانی اقتصادی بالا می‌رود، مسکن می‌تواند برای بخشی از مردم به چیزی فراتر از یک سرپناه تبدیل شود: راهی برای حفظ ارزش دارایی. در چنین شرایطی، خانه به‌جای آنکه فقط محل مصرف باشد، نقش یک «گاوصندوق» را هم پیدا می‌کند؛ دارایی بزرگی که ممکن است صاحب آن ترجیح دهد آن را نگه دارد تا اینکه در شرایط نامطمئن اقتصادی بفروشد. نتیجه می‌تواند بازاری باشد که در آن، قیمت‌ها بالا می‌مانند اما معاملات لزوماً رونق ندارند.

اگر طی چهار ماه اخیر، هنگام خرید تخم‌مرغ حس کرده‌اید که قیمت‌ها در حال یک بازی نامنظم هستند، اشتباه نکرده‌اید. بازار محصولات پروتئینی در این مدت، شاهد یک رقص اعداد بین کاهش‌های دستوری و جهش‌های قیمتی بوده است؛ اما واقعیت پشت این نوسانات ۵ مرحله‌ای چیست و چرا هزینه‌های تولید اجازه ثبات را نمی‌دهد؟

در اقتصادهای متعارف، واحد پول ملی (در اینجا ریال) نقش «قطب‌نمای ارزش» را ایفا می‌کند. مردم با ریال می‌اندیشند، قیمت‌گذاری می‌کنند و برای آینده برنامه‌ریزی می‌کنند. اما در اقتصاد ایران، طی سال‌های اخیر شاهد پدیده‌ای هستیم که اقتصاددانان به آن «دلارازاسیون ذهنی» (Psychological Dollarization) می‌گویند. این یعنی دلار از یک «ارزِ مبادلاتی» به «زبانِ مشترکِ شمارش ارزش» تبدیل شده است.

بازار مرغ و تخم‌مرغ در نخستین روزهای شهریور ۱۴۰۵ در دو مسیر متفاوت حرکت می‌کند؛ مرغ گرم در محدوده ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان معامله می‌شود، در حالی که بازار تخم‌مرغ با وجود قیمت‌های بالای خرده‌فروشی، از نظر عرضه با کمبود مواجه نیست و حتی افزایش تولید در شهریور، احتمال فشار کاهشی بر قیمت را مطرح کرده است.

هزینه‌های زندگی هر روز رکورد تازه‌ای ثبت می‌کند؛ اما تورم حالا به آخرین مرحله زندگی یعنی مرگ رسیده است. این روز‌ها یک خانواده برای کف و دفن ساده، برگزاری در تهران مراسم عزاداری، بسته به نوع قبر و سطح مراسم، ممکن است با هزینه‌ای چند صد میلیون تا بیش از یک میلیارد تومان روبه‌رو شوند. 

فرض کنید یک کالا را می‌توان با قیمت ۱۰۰ هزار تومان خرید و به دلیل یک محدودیت یا دسترسی خاص، همان کالا را با قیمت ۱۵۰ هزار تومان فروخت. این ۵۰ هزار تومان اختلاف از کجا آمده است؟ آیا نتیجه تولید بیشتر، نوآوری یا افزایش بهره‌وری بوده یا حاصل دسترسی به یک موقعیت خاص؟ پاسخ به این سؤال ما را به یکی از مفاهیم مهم علم اقتصاد یعنی «رانت» می‌رساند؛ مفهومی که برخلاف تصور عمومی، همیشه به معنای فساد یا درآمد غیرقانونی نیست.

بازار میوه در مرداد ۱۴۰۵ تصویری دوگانه از سفره خانوار نشان می‌دهد؛ در یک سوی بازار، هندوانه با قیمت حدود ۳۲ تا ۳۴ هزار تومان قرار دارد و در سوی دیگر، شاه‌توت با قیمت ۳۹۹ هزار تومان به ازای هر کیلو، فاصله‌ای نزدیک به ۱۲ برابر را ثبت کرده است. این شکاف قیمتی نشان می‌دهد که انتخاب میوه برای خانوار، بیش از گذشته به قدرت خرید و بودجه مصرف‌کننده وابسته شده است.