تبعات اوراق ۳۰ درصدی بر پیکر بورس هنوز ادامه دارد/ وزیر اقتصاد: بدون نظارت نرخ سود را بالا بردند

به گزارش نبض بورس؛ بهمن ماه سال گذشته، درست در میانه روند افزایشی نرخ ارز، بانک مرکزی تصمیم به انتشار اوراق سپرده با نرخ سود ۳۰ درصد گرفت. رویکردی که با مخالفت فعالان بازار سرمایه و بسیاری از کارشناسان اقتصادی مبنی بر اینکه تعیین کف نرخ سود بدون ریسک در سطح ۳۰ درصدی برای اقتصاد ایران، تبعات منفی برای بازار سرمایه به دنبال خواهد داشت، مواجه شد؛ اما سیاست گذار پولی ترجیح داد درب بر پاشنه‌ای بچرخد که مطلوب اوست!

بنابراین با ابلاغ بانک مرکزی به شبکه بانکی، بانک‌ها مجاز به فروش گواهی سپرده به مردم با سود قطعی علاوه بر سود علی‌الحساب ۳۰ درصدی شدند و در عرض چند روز با جابجایی منابع ریالی به سمت شبکه بانکی، بسته ۲۸۰ هزار میلیارد تومانی با نرخ سود بدون ریسک ۳۰ درصد فروخته شد.

اما چند روز بعد از پایان این سیاست پولی، وزیر اقتصاد اعلام کرد: سیاست اعطای نرخ سود ۳۰ درصد به اوراق گواهی سپرده‌های خاص، یک سیاست موقت است و ادامه‌دار نخواهد بود. ۲۳ بهمن ماه، خاندوزی وزیر امور اقتصادی و دارایی در گفتگو با ایرنا درباره اینکه آیا انتشار اوراق گواهی خاص با نرخ سود ۳۰ درصدی برای ماه‌های آینده هم ادامه می‌یابد، اظهار کرد: "قرار نیست این سیاست ادامه‌دار باشد. انتشار اوراق گواهی خاص با نرخ سود مذکور، سیاست موقت بانک مرکزی است و تا سقف مشخصی عرضه می‌شود. وزیر اقتصاد تصریح کرد: به محض پایان یافتن سقفی که بانک مرکزی برای عرضه این اوراق از سوی شبکه بانکی تعیین کرده، فروش اوراق دیگر قابلیت ادامه نخواهد داشت، چون این سیاست برای سپرده خاص پروژه‌های ویژه تعریف شده است."

این صحبت خاندوزی با استقبال بانک مرکزی روبرو نشد و فردای آن روز بانک مرکزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: "ضمن تاکید بر ادامه استفاده از ابزار‌های مختلف سیاست پولی از جمله اوراق گواهی سپرده خاص سرمایه‎ گذاری برای طرح‎های دارای بازدهی بالا و پیشران کشور تصریح می‎ کند، به عنوان سیاستگذار پولی در هر زمان که ضرورت داشته باشد و تشخیص دهد، از این ابزار پولی به منظور هدایت هدفمند نقدینگی در تامین مالی طرح‌های ملی و سرمایه در گردش بنگاه‌های تولیدی استفاده خواهد کرد."

اتفاقی که چند روز بعد از اجرایی شدندش، با صحبت‌های رئیس کل بانک مرکزی نیز همراه بود. جاییکه فرزین با اشاره به انتشار اوراق مذکور و به سرعت فروخته شدندش افزود: "این ابزار روش بسیار خوبی برای تامین مالی هدفمند تولید و سرمایه در گردش است و هر زمان تشخیص دهیم نیاز به استفاده از این ابزار وجود دارد، حتما اعلام می‌کنیم و این سیاست را ادامه خواهیم داد و آن را به کار خواهیم گرفت."

فرزین: این ابزار روش بسیار خوبی برای تامین مالی هدفمند تولید و سرمایه در گردش است و هر زمان تشخیص دهیم نیاز به استفاده از این ابزار وجود دارد، حتما اعلام می‌کنیم و این سیاست را ادامه خواهیم داد

اما در شرایطی که نرخ سود ۳۰ درصدی برای بورسی ها، سیگنال منفی تلقی می‌شد، وزیر اقتصاد در گفت‌وگویی اظهار کرد: انتشار گواهی اوراق سپرده خاص (با سود ۳۰ درصد) در ستاد اقتصادی دولت مطرح و تصمیم گرفته شده بود که انتشار محدود این اوراق برای پروژه‌های ویژه در دستور کار قرار بگیرد. خاندوزی افزود: بانک مرکزی هم همان موضوعی که در ستاد اقتصادی دولت تصمیم گرفته شده بود را اجرایی کرد و شایعاتی که در مورد اختلافات وجود دارد، علاقه‌های برخی افراد است که دنبال اختلاف آفرینی هستند و به این موضوع دامن می‌زنند.

حال با گذشت چندین هفته از این صحبت‌ها و حواشی آن، سید احسان خاندوزی وزیر امور اقتصادی و دارایی، با حضور در برنامه شماره ۸۳ ارزیابی عملکرد و پاسخگویی برخط مرکز ارتباطات مردمی نهاد ریاست جمهوری،  پاسخگوی مشکلات برخی از مردم، اصناف، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی بود.

در این نشست، یکی از فعالان بازار سرمایه درباره انتشار اوراق گواهی خاص با سود ۳۰ درصد که نرخ بالایی است و باعث می‌شود تا سرمایه‌گذاران پول‌های خود را از بورس خارج کنند و به سمت این اوراق سوق داده شود، گلایه داشت. وی تاکید داشت: هیچ شرکتی توانایی پرداخت چنین سودی به سهامداران خود ندارد لذا مشارکت مردم با این موضوع کاهش می‌یابد.

گلایه و انتقادی که باعث شد تا دوباره خاندوزی همچون سال گذشته نسبت به تصمیم بانک مرکزی پاسخگو باشد. وزیر اقتصاد در این باره گفت: "هر تصمیمی که سبب شود شرکت‌های بورسی تحت تاثیر قرار بگیرند مثلا وزرات صمت درباره شرکت‌های فولادی یا نفت درباره پتروشیمیایی‌ها یا پالایشی‌ها داشته باشد سبب دلزدگی فعالان آن صنعت و زیان سهامداران می‌شود. دولت با اخذ تصمیماتی مانند بیمه برخی سهام عادی و نیز تصویب مقررات بلندمدت مانند تعیین نرخ خوراک پتروشیمی‌ها برای پنج سال با اینگونه تصمیمات مقابله کرده است؛ با موضوع انتقاد به اوراق گواهی خاص موافقیم و با بانک مرکزی در این خصوص مذاکره خواهیم کرد که کمک کننده خواهد تا گلایه‌های فعالان بازار سرمایه حل و فصل شود. پارسال که اوراق گواهی خاص با سود ۳۰ درصدی منتشر شد، درآمد آن در جیب دولت نرفت و در خدمت پروژه‌های خاص قرار گرفت، اما این وسط برخی پروژه‌های دیگر که ارتباطی به پروژه‌های تعریف شده نداشتند، نرخ سود را بالا بردند و مرجع مربوطه نظارت نکرد و این اتفاق رخ داد که باید در شورای پول و اعتبار بررسی شود. "

خاندوزی: پارسال که اوراق گواهی خاص با سود ۳۰ درصدی منتشر شد، درآمد آن در جیب دولت نرفت و در خدمت پروژه‌های خاص قرار گرفت، اما این وسط برخی پروژه‌های دیگر که ارتباطی به پروژه‌های تعریف شده نداشتند، نرخ سود را بالا بردند و مرجع مربوطه نظارت نکرد و این اتفاق رخ داد که باید در شورای پول و اعتبار بررسی شود.

همان طور که از صحبت‌های وزیر اقتصاد مشخص است؛ خاندوزی انتقاد سهامداران بورس به اوراق ۳۰ درصدی را قبول دارد. اما آنچه در این میان اهمیت دارد رویکرد سیاست گذار پولی است. جاییکه رئیس شورای پول و اعتبار معتقد است این سیاست را ادامه خواهد داد و آن را به کار خواهد گرفت!

این در شرایطی است که در کنار بورسی ها، فعالان بخش خصوصی و مولد اقتصاد نیز از این تغییر نرخ سود در شبکه بانکی گلایه‌مند هستند؛ به عنوان نمونه به تازگی رئیس اتاق بازرگانی ایران در نشست مشترک با استاندار همدان، هیات رئیسه اتاق همدان و برخی مدیران دولتی و فعالان اقتصادی این استان اظهار داشته است: "همه باید برای تحقق شعار سال تلاش کنیم. اما یادمان باشد که تحقق این شعار، نیازمند زیرساخت‌های اولیه است. یک واحد تولیدی با بهره بانکی ۴۰ درصد نمی‌تواند فعالیت اقتصادی داشته باشد. به گفته حسن‌زاده: بدون حل مشکل تامین نقدینگی واحد‌های تولیدی، جهش تولید محقق نخواهد شد. "

یا حتی عارف نوروزی مدیرعامل شستا در جلسه مدیران بازار سرمایه با رئیس سازمان برنامه و بودجه در این باره خطاب به معاون رئیس جمهور اظهار داشت: "اخیرا بانک مرکزی آمده و گفته است نرخ سپرده‌ها ۳۰ درصد. ببینید حضرتعالی به عنوان عضوی از دولت، چون هستیم خدمت شما عرض می‌کنم. نتیجه این است که پول از بازار سرمایه خارج می‌شود و می‌رود به سمت سپرده گذاری و افزایش هزینه مالی تا نرخ ۴۵ درصد را ما شاهد هستیم و واقعا این دارد واحد‌های تولیدی را از پا در می‌آورد. "