پرمصرف‌ها روی لبه تیغ

به گزارش ایسنا، بر اساس بند "ی" تبصره ۸ قانون بودجه سال ۱۴۰۰، آیین نامه جدید تعرفه برق مشترکان خانگی با هدف اصلاح مصرف به تصویب هیئت وزیران رسید، بر اساس آن  الگوی مصرف در مناطق جغرافیایی مختلف هیچ تغییری نکرده و برای کسانی که مصرف ماهیانه برق آنها پایین‌تر از الگو باشد، هیچ افزایش تعرفه‌ای درنظر گرفته نشده است.

بر این اساس الگوی مصرف در ماه‌های غیر گرم سال ۲۰۰ کیلووات ساعت تعریف شده که مصرف بیش از ۷۵ درصد از مردم کشور پایین‌تر از این الگو قرار دارد. این عدد برای ماه‌های گرم سال که خردادماه تا شهریورماه است، در مناطق گرمسیر ۳۰۰۰ کیلووات ساعت در ماه و برای مناطق عادی ۳۰۰ کیلووات ساعت است که نسبت به گذشته هیچ تغییری نکرده است.

با این اوصاف الگوی مصرف نسبت به گذشته تغییر نکرده است، مشترکانی که زیر الگوی مصرف تعیین شده برای هر منطقه برق مصرف می‌کنند، مشمول هیچ افزایش قیمتی نمی‌شوند و کماکان نظام تعرفه‌گذاری مصوب سال ۱۳۹۷ برای این مشترکان لحاظ خواهد شد. در این آیین نامه همچنین پیش‌بینی شده که اگر مشترکی بتواند در چهارماه گرم سال مصرف خود را به کم‌تر از الگوی مصرف کاهش دهد، می‌تواند متناسب با میزان کاهش، پاداشی متناسب با هزینه‌هایی که برابر تامین برق برای وزارت نیروست را دریافت کند و در شرایطی حتی مشترکان خانگی بستانکار نیز خواهند شد.

اگر مشترکی در فصل گرم ۲۰۰ کیلووات ساعت برق مصرف کرده و به دنبال آن ۱۰۰ کیلووات ساعت زیر الگوی از برق استفاده کند، از یک پاداش کم مصرفی، بهره‌مند خواهد شد. مشترکانی که برخلاف تشویق‌های تعیین شده همچنان به مصرف بالای خود ادامه دهند، تعرفه برق آنها افزایش خواهد یافت. میزان مصرف مازاد بر الگو متناسب با افزایش مصرف به صورت پلکانی و بر اساس هزینه‌های تامین انرژی اضافه می‌شود. 

آنطور که رجبی مشهدی - سخنگوی صنعت برق گفته است ۷۵ درصد مشترکان زیر الگوی مصرف منطقه قرار دارند و تنها ۲۵ درصد که حدود هفت میلیون مشترک را شامل می‌شود، جزو مشترکان پرمصرف هستند، البته در مناطق مختلف پراکندگی‌ها متفاوت است، در مجموع این دسته از مشترکان که بیش از  حد مصرف منطقه مصرف دارند، شامل حال این طرح خواهند شد.

وی با تاکید بر اینکه قطعا تلاش وزارت نیرو این است که با ایجاد سیاست‌های تشویقی این دسته از مشترکان را به سمت کاهش و مدیریت مصرف سوق دهد، افزود: تعدادی از مشترکان نیز در مرزهای بیش از الگو قرار دارند که می‌توانند با یکسری اقدامات ساده به سرعت میزان مصرف خود را کاهش دهند و به زیر الگوی مصرف منطقه بروند و مشمول این افزایش قیمت نشوند.

سخنگوی صنعت برق با بیان اینکه برای مشترکانی که میزان مصرف آن‌ها بیش از الگو بوده، تعرفه برق به صورت تساعدی و پلکانی است و متناسب با مصرف آن‌ها این تعرفه‌ها افزایش می‌یابد، گفت: هدف این است تا توزیع عادلانه یارانه انجام شود، علاوه بر این کسانی که مصرف بیشتری دارند هزینه‌های نزدیک به قیمت واقعی و یا غیر یارانه‌ای را پرداخت کنند.

اطلاعات کسب شده از توانیر گویای این است که در حال حاضر تعرفه‌ها بر اساس مصرف مازاد نسبت به الگوی مصرف محاسبه می‌شود که در نتیجه، میانگین تعرفه را کاهش می‌دهد. این در حالی است که برای پله‌های آخر تعرفه‌ها، می‌توان در اصلاحات آتی قوانین، کل مصرف را براساس تعرفه پله آخر برای مشترکین پرمصرف لحاظ کرد. تا پیش از آنکه دولت مصوبه مجلس را درباره تعرفه افزایشی - پلکانی برق اجرایی کند، شیب افزایش تعرفه برای پله‌های بالاتر کمتر از پله‌های پایین بود و مجموعا میزان افزایش‌ها روند کاهشی داشت اما نکته مهم  این است که باید با رشد مصرف برق در پله‌های بالاتر نیز روند افزایشی شود.

 مدل افزایش تعرفه برق که در دولت اجرا می‌شود، براساس الگوی IBT است، با استناد به حکم قانون و بند "ی" تبصره ۸ قانون بودجه سال جاری، برای مصارف تا میزان الگوی مصرف، هزینه برق یارانه‌ای محاسبه می‌شود ولی از محل تعرفه‌های بالاتر از الگوی مصرف، تعرفه برق یک بخشی از طبقات‌ محروم شامل کمیته امداد و بهزیستی به شرط کم مصرف بودن به صورت رایگان محاسبه خواهد شد.

برخی از کارشناسان معتقدند آیین‌نامه اجرایی دولت درباره تنظیم‌گری تعرفه‌های برق رویکرد کلی خوبی دارد و در راستای بند "ی" تبصره ۸ قانون بودجه بوده اما جا داشت که هم پله های بیشتری برای مشترکان‌ پرمصرف در نظر گرفته شود و هم تعرفه‌های سنگین‌تری برای مصارف نجومی وضع شود. سقف منابع درآمدی دولت از محل فروش برق  ۳.۵ برابر نرخ ECA است که این عدد می‌توانست برای مصارف نجومی بالاتر از ۵ برابر هم باشد.

از سوی دیگر، درآمد دولت از محل مصرف برق نجومی باید در سقف میزان درآمدی دولت مشخص و اخذ شود تا دولت از این محل متضرر نشود. هرچند تعداد پرمصرفها زیاد نیست و ۷۵ درصد از مشترکین پایین‌تر از الگوی مصرف هستند اما مردم در مواجهه با این افراد که ۳۰ برابر بیشتر از الگوی مصرف یارانه انرژی می‌گیرند، احساس می‌کنند مورد تبعیض واقع شده‌اند.

همچنین وضع تعرفه‌های پایین برق باعث شده بود تا بسیاری از صنایع انرژی‌بر، انگیزه‌ای برای اصلاح فناوری خطوط تولید خود نداشته باشند که در این بین انعقاد تفاهم‌نامه وزارت صمت با وزارت نیرو برای احداث نیروگاه در صنایع پالایشی، پتروشیمی، فولادی و سایر صنایع انرژی بر اقدامی مثبت بوده است. قیمت بسیار پایین انرژی، انگیزه‌ای برای ارتقاء سطح فن آوری در این صنایع ایجاد نمی‌کرد. در حالی این صنایع انرژی بر نقش بسیار مخربی در افزایش شدت انرژی کشور دارند و مطابق قانون برنامه پنجم توسعه باید طی ۱۰ سال، شدت انرژی کشور به یک دوم ابتدای سال اجرای برنامه پنجم توسعه می‌رسید.

اصلاح تعرفه‌های برق باعث شد تا این صنایع متقاعد شوند که برق مصرفی‌شان را به صورت داخلی تامین کنند و تاکنون برای تامین ۱۰ هزار و ۵۰۰ مگاوات برق در نیروگاه‌های این صنایع تفاهم نامه منعقد شده، اصل این ماجرا اتفاق خوب و مثبتی بوده و اینکه صنایع انرژی‌بر، برق مصرفی خود را از برق شبکه سراسری  تفکیک و برقشان را با هزینه تمام شده محاسبه کنند، اتفاق فرخنده‌ای است.

علاوه بر این برخی شنیده‌ها حاکی است به زودی طرح‌ مانع‌زدایی از صنعت برق در ۲۰ ماده بررسی خواهد شد و موضوعاتی مانند افزایش پلکانی تعرفه‌ها، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، اصلاح برق مصرفی صنایع از جمله موضوعاتی است که در طرح‌ مانع‌زدایی از صنعت برق مورد بررسی قرار خواهد گرفت.