قدرت خریدار به فروشنده چیست؟ فرمول محاسبه قدرت خریدار حقیقی
به گزارش نبض بورس، قدرت خریدار به فروشنده یکی از شاخصهای پرکاربرد در تابلوخوانی بورس است که برای مقایسه میانگین ارزش خرید و فروش سرمایهگذاران حقیقی استفاده میشود. این شاخص به معاملهگران کمک میکند رفتار خریداران و فروشندگان را بهتر بررسی کنند؛ اما تفسیر آن بهتنهایی برای تشخیص ورود پول هوشمند یا پیشبینی روند قیمت سهم کافی نیست.
قدرت خریدار به فروشنده چیست؟
قدرت خریدار به فروشنده، نسبت سرانه خرید حقیقیها به سرانه فروش حقیقیهاست. این شاخص نشان میدهد میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی در مقایسه با میانگین ارزش فروش هر فروشنده حقیقی چقدر است.
اگر قدرت خریدار به فروشنده بیشتر از یک باشد، سرانه خرید حقیقیها از سرانه فروش آنها بیشتر است. اگر این نسبت کمتر از یک باشد، سرانه فروش حقیقیها بالاتر است.
این شاخص معمولاً برای بررسی رفتار حقیقیها استفاده میشود و نباید آن را با نسبت تعداد خریداران به فروشندگان یا نسبت حجم سفارشهای خرید به فروش اشتباه گرفت.
فرمول محاسبه قدرت خریدار به فروشنده
برای محاسبه این شاخص، ابتدا سرانه خرید و سرانه فروش حقیقیها را محاسبه میکنیم.
سرانه خرید حقیقی = ارزش خرید حقیقیها ÷ تعداد خریداران حقیقی
سرانه فروش حقیقی = ارزش فروش حقیقیها ÷ تعداد فروشندگان حقیقی
سپس:
قدرت خریدار به فروشنده = سرانه خرید حقیقی ÷ سرانه فروش حقیقی
با جایگذاری فرمولها میتوان نوشت:
قدرت خریدار به فروشنده = (ارزش خرید حقیقیها ÷ تعداد خریداران حقیقی) ÷ (ارزش فروش حقیقیها ÷ تعداد فروشندگان حقیقی)
برای معتبر بودن محاسبه، تمام اعداد باید مربوط به یک نماد، یک بازه زمانی و تعاریف آماری سازگار باشند.
مثال محاسبه قدرت خریدار به فروشنده
فرض کنید اطلاعات معاملات حقیقیهای یک نماد در یک روز به شکل زیر باشد:
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| ارزش خرید حقیقیها | ۱۲۰ میلیارد تومان |
| تعداد خریداران حقیقی | ۶۰۰ نفر |
| سرانه خرید حقیقی | ۲۰۰ میلیون تومان |
| ارزش فروش حقیقیها | ۹۰ میلیارد تومان |
| تعداد فروشندگان حقیقی | ۶۰۰ نفر |
| سرانه فروش حقیقی | ۱۵۰ میلیون تومان |
قدرت خریدار به فروشنده از تقسیم سرانه خرید بر سرانه فروش به دست میآید:
۲۰۰ میلیون تومان ÷ ۱۵۰ میلیون تومان = ۱٫۳۳
بنابراین، قدرت خریدار به فروشنده در این مثال حدود ۱٫۳۳ است. یعنی میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی حدود ۱٫۳۳ برابر میانگین ارزش فروش هر فروشنده حقیقی بوده است.
اعداد جدول فرضی و صرفاً برای آموزش هستند.
قدرت خریدار به فروشنده چه معنایی دارد؟
تفسیر این شاخص به مقدار آن بستگی دارد:
| مقدار شاخص | تفسیر |
|---|---|
| بیشتر از ۱ | سرانه خرید حقیقیها بیشتر از سرانه فروش آنهاست |
| برابر با ۱ | سرانه خرید و سرانه فروش حقیقیها برابر است |
| کمتر از ۱ | سرانه فروش حقیقیها بیشتر از سرانه خرید آنهاست |
برای مثال، قدرت خریدار ۲ به این معناست که سرانه خرید حقیقیها دو برابر سرانه فروش حقیقیهاست؛ نه اینکه تعداد خریداران دو برابر فروشندگان باشد.
همچنین، بالاتر بودن این نسبت بهتنهایی به معنای افزایش قیمت سهم یا ورود قطعی پول حقیقی نیست.
آیا قدرت خریدار به فروشنده بالاتر از یک نشانه خرید سهم است؟
خیر. قدرت خریدار به فروشنده بالاتر از یک فقط نشان میدهد میانگین ارزش خرید حقیقیها از میانگین ارزش فروش آنها بیشتر بوده است. این وضعیت میتواند یکی از نشانههای مورد بررسی در تحلیل تابلو باشد، اما سیگنال قطعی خرید نیست.
برای ارزیابی دقیقتر، موارد زیر را نیز بررسی کنید:
-
خالص خرید حقیقیها: آیا ارزش کل خرید حقیقیها از ارزش کل فروش آنها بیشتر است؟
-
روند قیمت: آیا قیمت آخرین معامله و قیمت پایانی با افزایش تقاضا سازگارند؟
-
حجم و ارزش معاملات: آیا افزایش نسبت با رشد معنادار معاملات همراه شده است؟
-
تعداد خریداران و فروشندگان: آیا تغییر نسبت ناشی از تغییر تعداد افراد معاملهکننده است؟
-
روند تاریخی شاخص: آیا قدرت خریدار نسبت به روزهای گذشته افزایش یافته یا فقط در یک مقطع بالا رفته است؟
ترکیب این اطلاعات میتواند تحلیل کاملتری ارائه دهد، اما همچنان عدم قطعیت بازار را از بین نمیبرد.
تفاوت قدرت خریدار به فروشنده با ورود پول حقیقی چیست؟
قدرت خریدار به فروشنده نسبت میانگین ارزش خرید و فروش هر خریدار و فروشنده حقیقی است؛ اما ورود یا خروج پول حقیقی معمولاً با مقایسه ارزش کل خرید و فروش حقیقیها بررسی میشود.
فرمول خالص خرید حقیقیها:
خالص خرید حقیقیها = ارزش خرید حقیقیها − ارزش فروش حقیقیها
اگر ارزش خرید حقیقیها بیشتر باشد، خالص خرید مثبت است؛ اگر ارزش فروش بیشتر باشد، خالص خرید منفی خواهد بود.
بنابراین، ممکن است قدرت خریدار به فروشنده بیشتر از یک باشد، اما خالص خرید حقیقیها منفی باشد؛ زیرا تعداد فروشندگان و خریداران نیز در ارزش کل خرید و فروش نقش دارد.
تفاوت قدرت خریدار به فروشنده با نسبت تعداد خریداران به فروشندگان چیست؟
این دو شاخص مفهوم متفاوتی دارند:
-
قدرت خریدار به فروشنده: نسبت سرانه خرید حقیقیها به سرانه فروش حقیقیهاست.
-
نسبت تعداد خریداران به فروشندگان: تعداد خریداران ثبتشده را با تعداد فروشندگان ثبتشده مقایسه میکند.
برای مثال، ممکن است تعداد خریداران بیشتر از فروشندگان باشد، اما سرانه فروش بالا باشد و قدرت خریدار به فروشنده کمتر از یک محاسبه شود. بنابراین، تعداد افراد بهتنهایی نشاندهنده قدرت ریالی خرید یا فروش نیست.
قدرت خریدار به فروشنده حقیقی را از کجا ببینیم؟
برای بررسی این شاخص میتوان اطلاعات خرید و فروش حقیقیها را در سامانه مدیریت فناوری بورس تهران، یعنی TSETMC، یا ابزارهای تحلیل تابلوخوانی بررسی کرد.
اگر نسبت بهصورت مستقیم نمایش داده نشود، با داشتن ارزش خرید و فروش حقیقیها و تعداد خریداران و فروشندگان حقیقی میتوان آن را محاسبه کرد.
در محاسبه دستی، حتماً بررسی کنید که دادهها مربوط به یک بازه زمانی واحد باشند و تعریف خریدار و فروشنده در هر دو بخش یکسان باشد.
اشتباهات رایج در تحلیل قدرت خریدار به فروشنده
-
تلقی نسبت بالاتر از یک بهعنوان سیگنال قطعی خرید.
-
یکسان دانستن قدرت خریدار با ورود پول حقیقی.
-
نادیده گرفتن تعداد خریداران و فروشندگان در تفسیر نسبت.
-
محاسبه نسبت با اطلاعات مربوط به بازههای زمانی متفاوت.
-
تصمیمگیری درباره خرید یا فروش سهم فقط براساس یک عدد در تابلو.
پرسشهای متداول
۱. قدرت خریدار به فروشنده چند باشد خوب است؟
عدد مشخصی وجود ندارد که در همه نمادها و شرایط بازار نشانه خرید مناسب باشد. مقدار این شاخص باید در کنار روند تاریخی سهم، خالص خرید حقیقیها، حجم معاملات و وضعیت قیمت بررسی شود.
۲. قدرت خریدار به فروشنده ۲ یعنی چه؟
یعنی سرانه خرید حقیقیها دو برابر سرانه فروش حقیقیهاست. این عدد درباره نسبت میانگین ارزش خرید و فروش اطلاعات میدهد، نه نسبت تعداد خریداران به فروشندگان.
۳. آیا قدرت خریدار به فروشنده منفی میشود؟
در تعریف معمول این شاخص، خیر؛ زیرا ارزش خرید و فروش و سرانههای حاصل از آنها مقادیر غیرمنفی هستند. اگر دادههای لازم موجود نباشند یا مخرج کسر صفر باشد، محاسبه ممکن است تعریفنشده شود.
۴. آیا قدرت خریدار به فروشنده برای همه نمادها یکسان تفسیر میشود؟
فرمول پایه یکسان است، اما تفسیر شاخص باید با توجه به شرایط معاملاتی، نقدشوندگی، بازه زمانی و سایر اطلاعات هر نماد انجام شود.
جمعبندی
قدرت خریدار به فروشنده شاخصی در تابلوخوانی است که سرانه خرید حقیقیها را با سرانه فروش حقیقیها مقایسه میکند. نسبت بالاتر از یک نشاندهنده بیشتر بودن میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی است؛ اما بهتنهایی ورود پول حقیقی، رشد قیمت یا مناسب بودن خرید سهم را اثبات نمیکند. برای تحلیل دقیقتر، خالص خرید حقیقیها، حجم معاملات، تعداد خریداران و فروشندگان و روند قیمت را نیز بررسی کنید.