فرمولی که زنجیره فولاد را به جان هم انداخت/ چرا پایین‌دست قربانی قیمت‌گذاری بورس کالاست؟

به گزارش نبض بورس، فرمول جدید قیمت‌گذاری محصولات زنجیره فولاد در بورس کالا قرار بود با فاصله گرفتن از ضرایب ثابت، کشف قیمت را شفاف‌تر و قیمت‌ها را به واقعیت بازار نزدیک‌تر کند اما کمتر از یک ماه پس از اجرای آن، فعالان زنجیره نسبت به نحوه توزیع ارزش میان حلقه‌های زنجیره معترض شدند.

در مدل جدید، تغییر در یک متغیر می‌تواند به سرعت در سراسر زنجیره منتقل شود. شمش بلوم همچنان لنگر اصلی قیمت‌گذاری است و قیمت کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی به آن متصل می‌شود. قیمت میلگرد نیز علاوه بر نسبت‌های صادراتی، به قیمت شمش و معاملات گذشته گره خورده است.

بالادست معتقد است کاهش قیمت مواد اولیه، سودآوری و سرمایه‌گذاری این بخش را تهدید می‌کند. فولادسازان نیز می‌گویند با وجود سرمایه‌گذاری سنگین، سهم آنها از سود زنجیره متناسب با سرمایه و ریسکشان نیست. اما فشار اصلی در شرایط فعلی متوجه پایین‌دست است چون قیمت مواد اولیه افزایش می‌یابد اما بازار نهایی در رکود است و امکان انتقال کامل این افزایش قیمت به مصرف‌کننده وجود ندارد.

دبیر انجمن نوردکاران فولادی می‌گوید در شرایط فعلی، فاصله قیمت شمش و میلگرد در برخی معاملات تنها هزینه حمل را پوشش می‌دهد. به گفته وی، هزینه‌های انرژی، مالی، ضایعات و حمل‌ونقل می‌تواند حدود ۲۰ درصد و در برخی واحدها تا ۲۷ درصد قیمت تمام‌شده را تشکیل دهد. یعنی نوردکار یا ناچار است محصول را با حاشیه سود ناچیز و زیان تولید کند، یا عرضه و تولید را کاهش دهد.

فعالان پایین‌دست همچنین نسبت به گره خوردن قیمت داخلی به دلار و قیمت‌های جهانی نیز انتقاد دارند. استدلال آنها این است که بسیاری از هزینه‌های تولید داخل ریالی است، اما قیمت ماده اولیه با متغیرهایی تعیین می‌شود که خارج از کنترل تولیدکننده پایین‌دستی قرار دارند.

پرواضح، فرمول قیمت‌گذاری نباید هزینه نوسانات را بر دوش یک حلقه قرار ‌دهد. اگر این روند اصلاح نشود، اول باید کاهش تولید محصولات نهایی را شاهد باشیم، بعد کاهش عرضه، سپس تعطیلی تدریجی واحدهای نوردی و در نهایت تضعیف کل زنجیره.

راه نجات پایین‌دست، لزوماً تزریق منابع و حمایت‌های دولتی نیست

یکی از نوردکاران بزرگ کشور در این باره معتقد است دولت پیش از هر چیز باید از تصمیم‌گیری‌های پشت درهای بسته فاصله بگیرد و در سیاست‌گذاری زنجیره فولاد، از تجربه فعالان باسابقه و بخش خصوصی استفاده کند.