چرا میوه گران شد؟ همه چیز درباره تورم ۲۶۰ درصدی سیب!

به گزارش نبض بورس، بررسی داده‌های تولید محصولات کشاورزی در بهار ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تورم در بازار میوه وارد فاز جدیدی شده است. پیشتاز این رشدِ بی‌سابقه، «سیب‌درختی» با افزایش ۲۵۸ درصدی قیمت نسبت به سال گذشته است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند این اعداد صرفاً قیمتِ بازار نیستند، بلکه بازتابی مستقیم از جهش هزینه‌های تولید، نهاده‌ها و خدمات ماشینی در باغداری ایران هستند که به‌ناچار تا آخرین حلقه زنجیره، یعنی سفره مصرف‌کننده نهایی منتقل شده است.

تغییر طبقاتی در ایران؛ ۸۴ درصد مردم یارانه‌ می گیرند!

در ادامه حتما بخوانید

چرا میوه‌ها گران شدند؟ 

در اقتصاد کشاورزی، قیمت نهایی محصول تابعی از هزینه‌های تولیدکننده (شامل دستمزد کارگر، هزینه‌های حمل‌ونقل و نهاده‌های دامی و باغی) است. وقتی کشاورز با رشد چندبرابری قیمت کود، سم و هزینه‌های ماشینی روبرو می‌شود، برای حفظ توان تولید، این هزینه‌ها را در قیمت فروش محصول لحاظ می‌کند که همان تعریف «تورم فشار هزینه» است.

جدول زیر، نرخ رشد قیمت محصولات باغی و جالیزی در بهار ۱۴۰۵ را نسبت به بهار ۱۴۰۴ نشان می‌دهد:

سیب‌درختی با رشد خیره‌کننده ۲۵۸.۷ درصدی، در صدر جدول تورم قرار گرفته است. این یعنی هزینه‌های تولید این محصول در مقایسه با سایر میوه‌ها، رشد بسیار تندتری داشته است. بخش عمده‌ای از این هزینه به «خدمات نگهداری» و «انبارداری» برمی‌گردد که به دلیل تورم بخش خدمات، افزایش چشمگیری را تجربه کرده‌اند.

هندوانه و خربزه که به عنوان میوه‌های فصلی و ارزان‌قیمت شناخته می‌شدند، با رشد بالای ۱۳۵ درصدی مواجه شدند. بخش بزرگی از قیمت این اقلام در بازار، وابسته به هزینه «حمل‌ونقل» و «دستمزد کارگر» برای چیدن و بارگیری است. 

همچنین در گروه میوه های هسته دار، اگرچه «هلو» با رشد ۶۸.۶ درصدی، کمترین نرخ رشد را در میان گروه میوه‌ها ثبت کرده است، اما نباید فریب ظاهرِ نسبتاً «آرام» آن را خورد. رشدِ بیش از ۶۰ درصدی برای کالایی که فسادپذیری بالایی دارد، نشان‌دهنده آن است که تولیدکنندگان برای جلوگیری از ضرر، قیمت را در مبدأ به قدری بالا برده‌اند که ریسک توزیع پوشش داده شود.

 موتور محرک تورم میوه چیست؟

در بررسی ساختار هزینه‌های کشاورزی، بخش «نیروی کار انسانی» یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل در قیمت تمام‌شده محصول نهایی است. همان‌طور که در جدول مشاهده می‌شود، رشد خیره‌کننده دستمزد میوه‌چینان (تا ۸۸ درصد) نشان‌دهنده فشار مضاعف بر مرحله‌ی برداشت محصولات باغی است. این هزینه در کنار دستمزد وجین و تنک‌کاری، نه تنها هزینه‌های جاری باغداران را افزایش داده، بلکه به عنوان یک “تکانه‌ی تورمی” مستقیماً به قیمت نهایی میوه‌ها در بازار منتقل شده است. این هزینه‌ها عملاً حاشیه سود تولیدکننده را محدود کرده و منجر به قیمت‌های استثنایی در بهار ۱۴۰۵ شده است.

 دو فعالیت «وجین‌کاری» و «تنک‌کاری»، اگرچه هر دو مشمول دستمزدهای روزانه هستند، اما در دو بازوی متفاوتِ اقتصاد کشاورزی قرار دارند که هر یک به شکلی متفاوت بر بازار اثر می‌گذارند:

• وجین‌کاری (مربوط به محصولات جالیزی و زراعی): این فعالیت شامل حذف علف‌های هرز در مزارعی مانند خیار، گوجه، هندوانه و خربزه است. از آنجا که این محصولات (جالیزی) چرخه‌ی عمر کوتاهی دارند، وابستگی شدیدی به نیروی کار در اوایل فصل رشد دارند. افزایش ۵۶ درصدی دستمزد وجین‌کاران، مستقیماً «هزینه تولید صیفی‌جات» را بالا برده و منجر به جهش قیمت آن‌ها در بازار تره‌بار شده است.
• تنک‌کاری (مربوط به باغات و محصولات درختی): این فرآیند که در باغات میوه (مانند سیب، هلو و زردآلو) انجام می‌شود، شامل حذف میوه‌های نارس یا گل‌های اضافی برای افزایش کیفیت میوه‌های باقی‌مانده است. این کار یک فعالیت «ارزش‌افزا» است؛ هزینه‌ی بالای تنک‌کاری در بهار ۱۴۰۵ مستقیماً بر قیمت نهایی میوه‌های لوکس و صادراتی اثر می‌گذارد.

در نهایت، باید منتظر ماند و دید که آیا بازار می‌تواند فشار این هزینه‌های تولید را جذب کند یا اینکه با ورود موج جدیدی از تورم به سبد کالای خانواده‌ها مواجه خواهیم بود. آیا به نظر شما قیمت میوه‌ها در ماه‌های آینده روند نزولی به خود خواهد گرفت یا با یک جهش قیمتی دیگر روبرو خواهیم بود؟ نظرات و تجربه خودتان از خرید میوه را با نبض بورس در میان بگذارید.