امسال گندم سربلند شد؛ از پرداخت مطالبات کشاورزان تا رکورد تولید

به گزارش نبض بورس، تولید گندم در ایران فقط یک فعالیت کشاورزی و اقتصادی نیست بلکه به دلیل نقش مستقیم آن در تامین نان به عنوان قوت غالب مردم، ذخایر راهبردی و امنیت غذایی یکی از مهمترین مولفه‌ های امنیت ملی کشور به شمار می‌ رود و یکی از محصولات محوری در سیاست‌ های کشاورزی کشور و اساس و پایه کشاورزی ایران محسوب می‌ شود.

نفت در آستانه ۱۰۰ دلاری شدن

در ادامه حتما بخوانید

سال زراعی جاری از این منظر شرایطی متفاوت و کم‌ سابقه‌ای داشته که از یک‌ سو کشور با خشکسالی، کاهش منابع آب، افت و بی‌ نظمی بارش‌ ها و محدودیت‌ های اقلیمی و از سوی دیگر شرایط جنگی روبرو بوده به طوری که اختلالات ناشی از جنگ ضرورت تامین مستمر کالاهای اساسی و حفظ ذخایر راهبردی را دو چندان کرده است.

بنابراین دولت چهاردهم با وجود مجموعه فشارهای ناشی از جنگ تحمیلی، استمرار خشکسالی، تغییرات اقلیمی و بحران آب با اجرای سیاست های حمایتی از کشاورزان همچون قیمت گذاری مناسب خرید تضمینی گندم، اجرای کشت قراردادی (ارائه کودهای پایه و بذر و سم)، جهش تولید در دیمزارها، تشویق کشاورزان به کشت گندم، پرداخت به موقع مطالبات گندمکاران، کاهش واردات و تداوم سیاست های افزایش بهره وری آب و تولید توانست تولید گندم را در سال دوم فعالیت خود به ۱۴.۱ میلیون تن و خرید تضمینی گندم را به بیش از ۸ میلیون تن برساند.

این درحالیست که همانند سالهای گذشته سطح زیرکشت گندم حدود ۶ میلیون هکتار است که بخش عمده آن را دیمزارها تشکیل می دهند؛ بنابراین اقداماتی همچون استفاده از ارقام مناسب‌ و مقاوم، توسعه دانش فنی، توسعه کشت ارقام اصلاح‌شده، افزایش بهره‌وری نهاده‌ها، مدیریت مزارع، استفاده موثر از منابع آبی، توسعه کشاورزی حفاظتی، کنترل بهتر علف‌ های هرز و آفات، افزایش سطح دانش فنی کشاورزان، توسعه مکانیزاسیون، برنامه‌ریزی برای تامین نهاده‌ ها و سیاست خرید تضمینی و قیمت‌گذاری مناسب محصول در جهش تولید و خرید تضمینی در افزایش تولید این کالای استراتژیک بی تاثیر نبوده است.

از این میزان تولید گندم کشور، الزاما همه وارد طرح خرید تضمینی دولت نمی‌ شود، بخشی از این محصول توسط کشاورزان برای خودمصرفی، بخشی برای مصرف بذری و بخشی صرف خوراک دام یا مصارف دیگر می شود.

اهتمام دولت به استمرار تولید گندم در کشور

بررسی ها نشان می دهد که با وجود جنگ تحمیلی در زمان کشت این محصول راهبردی، استمرار تولید، برداشت، تامین نهاده‌ ها، تامین سوخت، فعالیت مراکز خرید، انتقال محصول از مزارع، ذخیره‌ سازی، فعالیت سیلوها، تامین آرد، استمرار فعالیت نانوایی‌ ها، حفظ ذخایر استراتژیک تداوم داشته و اختلالی در حلقه تولید تا عرضه به بازار بوجود نیامده است.

در این شرایط دولت با تحریم های اقتصادی و محدودیت های منابع مالی نیز روبرو بوده اما توانسته بخش عمده مطالبات گندمکاران را پرداخت کند، درحالی که دولت های گذشته برای سال‌ های متمادی پول گندمکاران را به موقع پرداخت نمی کردند و این موضوع به یک معضل و نگرانی همیشگی برای کشاورزان تبدیل شده بود.

به طور قطع این میزان خریدتضمینی گندم در سال زراعی جاری با وجود اینکه به پایان فصل برداشت نرسیده، یکی از توفیقات وزارت جهاد کشاورزی در دولت چهاردهم به شمار می رود که شاید بخشی از آن به اصلاح قیمت ها باز گردد.

یادآوری این نکته ضروری است که دولت چهاردهم در سال اول فعالیت خود قیمت هر کیلوگرم گندم را ۲۰ هزار و ۵۰۰ تا ۲۱ هزار تومان تعیین کرد و در سال دوم این نرخ را به ۴۷ هزار و ۵۰۰ تا ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان برحسب کیفیت و درجه بندی رساند؛ بنابراین میزان پرداخت دولت به گندمکاران نیز روند افزایشی چشمگیری پیدا کرد که این امر نشان‌ دهنده همت جدی و برنامه ریزی دقیق دولت چهاردهم در سیاست‌ گذاری و تامین منابع بودجه‌ ای اجرای این سیاست راهبردی در کشور است.

عواملی که به جهش تولید گندم کمک کرد

برخی کارشناسان بخش کشاورزی خودکفایی در تولید گندم کشور را متکی به عواملی همچون قیمت‌ گذاری مناسب، اعلام به موقع قیمت ها، اجرای کشت قراردادی، جهش تولید در دیمزارها، تغذیه مناسب گیاهی و تامین کود شیمیایی مورد نیاز کشاورزان می‌ دانند اما پرداخت به موقع مطالبات گندمکاران بیشترین تاثیر را داشته تا کشاورزان بتوانند برای کشت سال زراعی بعدی خود برنامه ریزی داشته باشند.

در واقع پرداخت مطالبات و حمایت مالی از کشاورزان، علاوه بر کاهش خطر خروج نیروی کار از بخش کشاورزی و مهاجرت از روستاها به حاشیه شهرها، از اشتغال زایی در این بخش حمایت کرده است.

یکی از مهمترین نکات این عملکرد در شرایط فعلی که منابع آب کشور تحت فشار جدی قرار دارد، منابع آب قابل استفاده بخش کشاورزی است که در این دوره از حدود ۷۷ میلیارد مترمکعب به حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب کاهش یافت اما با این حال تولید محصولات کشاورزی کشور به ۱۳۹ میلیون تن رسید.

البته جهش تولید گندم در شرایط کاهش منابع آبی بیانگر نقش بهره‌ وری، مدیریت مزرعه و فناوری در تولید است.

پیش از این مجید آنجفی معاون امور زراعی وزارت جهاد کشاورزی گفته بود که افزایش تولید گندم در شرایط محدود نتیجه اجرای طرح «جهش تولید در دیمزارها» بوده که طی پنج سال گذشته در کشور اجرایی شده است و برنامه وزارت جهاد کشاورزی در پنج سال آینده نیز این است که با توجه به محدودیت منابع آبی، پایه تولید گندم را از اراضی آبی به سمت اراضی دیم سوق دهد.

آنجفی یکی از عوامل مهم را تلاش حدود ۱۰ هزار کارشناس، محققان، مدیران و مسئولان در کنار کشاورزان دانست که حاصل این تلاش مشترک افزایش حدود ۷ میلیون تنی تولیدات محصولات زراعی و باغی کشور است.

خرید تضمینی گندم باید به ۱۲ میلیون تن برسد

عطالله هاشمی رئیس بنیاد ملی گندمکاران با اشاره به تولید مطلوب گندم در سال زراعی جاری که به دلایل مختلف بویژه بارندگی‌های مناسب رخ داد، اظهار داشت: دولت تاکنون بالغ بر ۸ میلیون تن گندم از کشاورزان خریداری کرده است در حالی که انتظار می رود این میزان حداقل به 12 میلیون تن افزایش یابد.

وی با بیان اینکه تاخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان از سوی دولت سبب شده تا آنان محصول خود را به بخش خصوصی بفروشند، خواستار تسریع در تسویه مطالبات گندمکاران شد.

وی درباره وضعیت تولید گندم در سال زراعی جاری اظهار داشت: بارش های خوبی از اواسط دی ماه 1404 تا اواسط خرداد امسال در کشور رخ داد که پراکنش و میزان بارندگی‌ ها چه در فصل زمستان و چه در بهار به گونه‌ ای بود که مزارع به بار نشست و نگرانی‌ ها درباره احتمال کاهش تولید را برطرف کرد.

هاشمی افزود: برآورد اولیه، تولیدی بالاتر از ۱۴ میلیون تن و نزدیک به ۱۵ میلیون تن بود و انتظار می رفت دولت ۱۲.۵ میلیون تن گندم را از کشاورزان خریداری کند اما به نظر می رسد دولت در خرید گندم کشاورزان عملکرد مطلوب و مورد انتظار را نداشته و احتمالا میزان خرید دولت در انتهای فصل برداشت به ۸.۵ میلیون تن برسد.

رئیس بنیاد ملی گندمکاران خاطر نشان کرد: ارزش خرید تضمینی گندم در سال زراعی جاری تاکنون حدود ۴۲۰ هزار میلیارد تومان (همت) بوده است که از این میزان ۲۱۸ همت یعنی نزدیک ۵۳ درصد آن به کشاورزان پرداخت شده است.

به گفته وی، بخشی از گندمی را که دولت نتوانسته خریداری کند، کارخانجات تولید خوراک دام و مقداری را نیز دلالان و واسطه‌ ها خریده‌ اند که با داشتن انتظارات تورمی به دنبال فروش آن با قیمت بالا به دولت، صنف و صنعت یا سایر بخش‌ ها در ماههای آینده هستند.

هاشمی با بیان اینکه دلالان این گندم را به قیمت بسیار پایینی از کشاورزان خریدند اما از آنجایی که وجه آن را به صورت نقد پرداخت شده، کشاورزان ترجیح دادند پول خود را به موقع دریافت کنند.

وی خواستار تسریع در پرداخت مطالبات گندمکاران از سوی دولت شد تا بتوانند با خیالی آسوده برای کشت در سال زراعی جدید آماده شوند.

رئیس بنیاد ملی گندمکاران اجرای طرح جهش تولید در دیمزارها را از عوامل موثر در افزایش تولید گندم دانست و گفت: اجرای این طرح برای بازسازی مزارع دیم، ساماندهی کشت، تامین نهاده ها، فراهم سازی نقدینگی، آموزش های ترویجی به کشاورزان بسیار موثر بود و انتظار می رود اجرای آن در استان هایی که دارای مزارع دیم هستند، استمرار یابد.

۱۰۰ همت از مطالبات گندمکاران تا پایان شهریور پرداخت می شود

در تازه ترین اقدامات دولت برای پرداخت مطالبات گندمکاران، اکبر فتحی معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهادکشاورزی از تاکید رئیس جمهور برای پرداخت به موقع مطالبات کشاورزان خبر داد و گفت: بر اساس قول سازمان هدفمندی یارانه‌ ها ۱۰۰ همت دیگر تا پایان شهریورماه کارسازی خواهد شد.

وی گفت: برنامه نخست ما بر این پیش‌ بینی استوار بود که بتوانیم ۱۰ میلیون تن گندم خریداری کنیم، اما با توجه به اینکه ۱۴ میلیون تن تولید گندم اتفاق افتاده، برای این میزان تولید نیز تحلیل و بررسی انجام داده‌ ایم.

فتحی تصریح کرد: از حدود ۱۴ میلیون تن تولید گندم ۱.۵ میلیون تن معمولا برای مصرف به‌ صورت خود مصرفی، بذر تولیدشده، از جمله بذر اصلاح‌ شده، و همچنین بخشی برای مصرف دام و طیور اختصاص پیدا می‌ کند و بخشی نیز توسط برخی کشاورزان در روستاها برای خودمصرفی نگهداری می‌ شود.

وی گفت: امسال اتفاق خوب دیگری افتاد و آن حاصل قیمت‌ گذاری جدید به اضافه نرخ ارزی است که آزاد شد، به نظر می‌ رسد میزان گندمی که در بخش دام و طیور مصرف می‌ شود، افزایش یافته است.

معاون امور برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی افزود: بر اساس رصد میدانی که همکاران ما در معاونت‌ های تخصصی انجام داده‌ اند، میزان دیگری از گندم نیز در انبارهای خود کشاورزان موجود است و آنها این محصول را نگهداری کرده‌ اند تا در صورت مساعد شدن شرایط آن را تحویل دهند.

وی اظهارداشت: مطمئن هستم با پرداخت‌ هایی که صورت می‌ گیرد، اگر بتوانیم به‌ موقع به تعهدات خود عمل کنیم این میزان گندم نگهداری‌ شده نیز تحویل خواهد شد.

فتحی درباره میزان نیاز گندم کشور تصریح کرد: نیاز کل کشور حدود ۱۲ میلیون تن است، اما امسال اتفاقی خوبی که افتاد ۲ میلیون تن از خرید تضمینی گندم توسط دولت منفک شد که این میزان مربوط به گندم صنف و صنعت است که خود آنها وارد کنند و گندم مورد نیازشان را از طریق تامین از داخل یا به صورت وارداتی تامین کنند.

وی اضافه کرد: ثبت سفارش این واردات توسط همکاران ما در معاونت توسعه بازرگانی و همچنین بازرگانان آغاز شده تا واردات گندم مورد نیاز انجام شود.

معاون امور برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی افزود: البته بخشی از این گندم وارد شده، اما از تولید داخل نیز خرید کرده اند.

منبع: ایرنا