مالیات از جیب حقوق‌بگیران بیشتر شد؛ چرا مشاغل کمتر مالیات دادند؟

به گزارش نبض بورس، بررسی ارقام درآمدهای مالیاتی در چهار ماهه نخست سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مالیات حقوق یکی از پایه‌های مهم رشد درآمدهای مالیاتی دولت در سال جاری بوده است.

مالیات کارمندان دولت ۶۲ درصد جهش کرد

بیشترین نرخ رشد در میان دو گروه حقوق‌بگیر مربوط به کارکنان بخش عمومی بوده است.

مالیات حقوق کارکنان بخش عمومی در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴ حدود ۱۳۵.۲ هزار میلیارد ریال بود که در چهار ماهه نخست امسال به ۲۱۸.۵ هزار میلیارد ریال رسید.

به این ترتیب، دولت در این دوره حدود ۸۳ هزار و ۲۷۰ میلیارد ریال بیشتر از حقوق کارکنان بخش عمومی مالیات وصول کرده است؛ رشدی معادل ۶۱.۶ درصد.

این رشد قابل توجه است؛ چراکه نرخ افزایش مالیات حقوق کارکنان بخش عمومی از رشد ۳۴.۳ درصدی کل مالیات بر درآمدها نیز بالاتر بوده است.

البته این افزایش را نمی‌توان صرفاً به افزایش حقوق کارکنان نسبت داد. تغییر سطح دستمزدهای اسمی، تعداد و ترکیب کارکنان، تغییرات معافیت‌های مالیاتی و نحوه وصول مالیات نیز می‌تواند در تغییر این رقم مؤثر باشد.

بنزین ۸۷۲۰۰ تومانی در این استان | سهمیه‌های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ تومانی چه می‌شوند؟

در ادامه حتما بخوانید

بخش خصوصی ۱۴۵ هزار میلیارد ریال بیشتر مالیات داد

در بخش خصوصی نیز روند مالیات حقوق صعودی بوده است، هرچند سرعت رشد آن از بخش عمومی کمتر بوده است.

مالیات حقوق کارکنان بخش خصوصی از ۳۳۲ هزار و ۴۵۶ میلیارد ریال در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴ به ۴۷۷ هزار و ۴۱۵ میلیارد ریال در چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده است.

به بیان ساده‌تر، دولت در چهار ماهه نخست امسال حدود ۱۴۵ هزار میلیارد ریال بیشتر از حقوق کارکنان بخش خصوصی مالیات دریافت کرده است.

• رشد ۴۳.۶ درصدی مالیات حقوق بخش خصوصی در یک سال است.

از نظر مبلغ افزایش نیز بخش خصوصی سهم بزرگ‌تری در رشد درآمد مالیات حقوق داشته است؛ افزایش وصولی این بخش حدود ۱۴۵ هزار میلیارد ریال بوده، در حالی که افزایش مالیات حقوق بخش عمومی حدود ۸۳ هزار میلیارد ریال بوده است.

حقوق‌بگیران جلو زدند؛ مالیات مشاغل کاهش یافت

مقایسه مالیات حقوق با مالیات مشاغل، تصویر مهم‌تری از ساختار درآمدهای مالیاتی ارائه می‌دهد.

مجموع مالیات حقوق کارکنان بخش عمومی و خصوصی از ۴۶۷ هزار و ۶۷۵ میلیارد ریال در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴ به ۶۹۵ هزار و ۹۰۴ میلیارد ریال در چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی دولت در مجموع حدود ۲۲۸ هزار میلیارد ریال بیشتر از محل مالیات حقوق درآمد داشته است.

اما در همین دوره، مالیات مشاغل برخلاف مالیات حقوق حرکت کرده است. مالیات مشاغل از حدود ۱۹۰ هزار و ۹۵۹ میلیارد ریال به ۱۸۰ هزار و ۱۵۸ میلیارد ریال کاهش یافته و ۵.۷ درصد افت کرده است.

این تفاوت یک پیام مهم در خود دارد: رشد درآمد مالیاتی در بخش حقوق‌بگیران به‌مراتب سریع‌تر از مشاغل بوده است. دلیل آن را باید در ویژگی متفاوت این دو پایه جست‌وجو کرد؛ مالیات حقوق معمولاً از درآمدی دریافت می‌شود که برای دولت و سازمان امور مالیاتی قابل شناسایی و ردیابی است، در حالی که شناسایی درآمد واقعی بسیاری از فعالیت‌های شغلی دشوارتر است.

البته کاهش مالیات مشاغل به‌تنهایی به معنای افزایش فرار مالیاتی یا کاهش درآمد صاحبان کسب‌وکار نیست و برای چنین نتیجه‌ای به اطلاعات بیشتری درباره تعداد مؤدیان، اظهارنامه‌ها، مالیات تشخیصی و قطعی‌شده و میزان وصول نیاز است.

دولت کدام درامد را بهتر رصد می کند؟

اعدام چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مالیات حقوق به یکی از موتورهای اصلی افزایش درآمد مالیاتی دولت تبدیل شده است. مالیات حقوق کارکنان بخش عمومی ۶۱.۶ درصد و بخش خصوصی ۴۳.۶ درصد رشد کرده، در حالی که مالیات مشاغل ۵.۷ درصد کاهش داشته است.

در واقع، از افزایش حدود ۲۲۸ هزار میلیارد ریالی مالیات حقوق، نزدیک به دو سوم آن از بخش خصوصی و حدود یک‌سوم از بخش عمومی حاصل شده است.

این ارقام یک نکته مهم برای سیاست مالیاتی کشور دارد: هرچه درآمدها شفاف‌تر و قابل ردیابی‌تر باشند، وصول مالیات نیز برای دولت آسان‌تر است. بنابراین افزایش مالیات حقوق در کنار کاهش مالیات مشاغل، ضرورت حرکت به سمت شفافیت بیشتر درآمد مشاغل و گسترش پایه‌های مالیاتی را پررنگ می‌کند.