خودرو به لیدری بورس برمی‌گردد؟

راجع به عملکرد یک ساله ی ایران‌خودرو باید به کمی عقب‌تر برگردیم و بررسی کنیم که بر صنعت خودرو در سال‌های اخیر چه گذشته و صنعتی که دهه هشتاد جزء صنایع پرپتانسیل و بنیادین بازار سرمایه بود چه وضعیتی دارد. در دهه ۸۰ سهامداران خودرو از رشد این صنعت منتفع می‌شدند، اما با اعمال تحریم‌های شدید در دهه ۹۰ ورق کاملا برگشت و خودرو لیدری خود را در بازار سرمایه از دست داد. 
اعمال قیمت‌گذاری دستوری در دهه ۹۰ سرآغاز زیان‌دهی‌های سنگین در صنعت خودرو بود که به یکباره زیان انباشته خودروسازان را به مرز هشدار رساند. اگر از ساختار اقتصاد سیاسی و آسیب آن بر صنعت خودرو عبور کنیم به طور کلی سیاست‌گذاری در صنعت خودرو در ۲دهه اخیر دستاوردی جز افزایش زیان انباشته نداشته است. 
به طور کلی کارنامه‌ای که قیمت‌گذاری دستوری در صنعت خودرو برجای گذاشته حذف این صنعت از لیدری بازار سرمایه و کاهش ارزش آن در بازار بوده است. درحالی که این صنعت در دهه ۸۰سودسازی‌های کلانی داشته و سهامداران بسیاری را جذب می‌کرد. در یکسال اخیر بخش خصوصی سکانداری ایران‌خودرو به عنوان بزرگترین خودروساز کشور را برعهده گرفته است. یکی از نقاط روشن کارنامه عملکرد بخش خصوصی در ایران‌خودرو کاهش زیان است. درحالی که طی سال‌های اخیر زیان به صورت لحظه‌ای افزایش پیدا می‌کرد. در سال ۱۴۰۴ و در صورت‌های مالی ایران‌خودرو نه تنها زیان خالص شناسایی نشده است؛ بلکه زیان عملیاتی نیز با کاهش ۶۲درصدی همراه بوده است. 
نکته دیگر در صورت‌های مالی منتشر شده در کدال شناسایی سود ۱۵۸میلیاردی است که عبور از زیان و رسیدن به مرحله سودسازی را نشان می‌دهد. سود ایران‌خودرو در سال ۱۴۰۴ باتوجه به ظرفیت‌های این خودروساز شاید چندان بزرگ به نظر نرسد، اما بر یک موضوع تاکید ویژه دارد و آن هم اهمیت حضور بخش خصوصی در صنعت خودرو و کاهش محدودیت‌ها برای فعالیت بخش خصوصی در این صنعت است. 
با وجود اینکه طبق استانداردهای بازار سرمایه مدیریت ایران‌خودرو در سال ۱۴۰۴ نمره قبولی دریافت کرده و سهامداران می‌توانند بر آینده خودرو امید بیشتری داشته باشند، اما همچنان چالش‌های و محدودیت‌های دولتی در صنعت خودرو پابرجاست که این موضوع برای سهامداران چندان قابل قبول نیست. 
در بازه یکساله مدیریت بخش خصوصی، در صورت‌های مالی ایران‌خودرو سهم زیان خالص به صفر رسیده است. درحالی که همچنان قیمت‌گذاری دستوری پابرجاست ، اما ایران‌خودرو از زیاندهی به سمت  سوددهی حرکت کرده که این موضوع از نظر بنیادی در بازار سرمایه می‌تواند برای سهامداران آینده‌ای روشن را ترسیم کند. 
سودسازی‌های کوچکی که ایران‌خودرو در دوره کوتاه مدیریت بخش خصوصی به آن دست یافته است می‌تواند پتانسیل جذب سرمایه‌های حقیقی را افزایش داده و حتی خودرو را به دوران اوج بازگرداند. به نظر می‌رسد خودرو چشم‌انداز روشنی در بازار سرمایه داشته باشد که  که با کاهش محدودیت‌ها و دخالت‌های دولتی می‌توان به این مهم دست یافت.

محمد غفوری، تحلیلگر بازار مالی