بورس قربانی آزادسازی، سهام عدالت می‌شود؟

به گزارش نبض بورس، سید علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد خبر از آزادسازی سهام عدالت پس از بیش از یک دهه توقف، تابستان امسال داد.

وزیر امور اقتصادی و دارایی به فراهم شدن مقدمات آزادسازی سهام عدالت اشاره کرد و گفت: با توجه به آمادگی نسبی بازار سرمایه، این موضوع در دستور کار شورای عالی بورس قرار گرفته و امیدواریم مردم پس از بیش از یک دهه توقف، در تابستان امسال شاهد بازگشایی سهام عدالت باشند.

کارشناسان عقیده دارند که بازگشایی یکباره سهام عداللت میتواند به بازار سرمایه آسیب بزند و به نوعی این بازار را اصلاحی سازد.

آزادسازی تدریجی سهام عدالت

پیام الیاس کردی، کارشناس بازار سرمایه گفت: وعده آزادسازی سهام عدالت موضوع جدیدی نیست. واقعیت این است که پس از سال ۱۳۹۹، یعنی آخرین مرحله بازگشایی سهام عدالت، در سال‌های مختلف دائماً وعده آزادسازی سهام عدالت مطرح شده است. معمولاً هر زمان که بازار سرمایه شرایط بهتری داشته، این وعده هم بیشتر مطرح شده؛ اما زمانی که مشخص شده بازار پایداری لازم را ندارد و احتمال واکنش منفی یا فشار فروش وجود دارد، پیگیری جدی برای بازگشایی انجام نشده است.

وی با اشاره به انتشار صورت مالی شرکت‌های سهام عدالت استانی توضیح داد: با توجه به اینکه صورت‌های مالی شرکت‌های استانی سهام عدالت مربوط به سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ منتشر شده، به نظر می‌رسد این بار اراده‌ای برای پیگیری موضوع وجود دارد. وزیر اقتصاد هم اعلام کرده که آزادسازی باید به‌صورت تدریجی انجام شود و به شکلی پیش برود که شوکی به بازار سهام وارد نشود. یعنی قرار است آرام‌آرام به سمت آزادسازی سهام عدالت حرکت کنند.

این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد:نگرانی اصلی، فشار فروش است. با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، به نظر می‌رسد بسیاری از دارندگان سهام عدالت نگاه سرمایه‌گذاری بلندمدت به این دارایی نداشته باشند و احتمالاً در صورت آزادسازی، بخشی از آنها به دنبال فروش سهام خود خواهند بود. این موضوع می‌تواند فشار قابل توجهی به بازار سرمایه وارد کند.

کاهش ارزش دلاری معاملات

الیاس کردی تشریح کرد:اگر ارزش معاملات بازار سهام را در سال‌های ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به‌صورت ریالی بررسی کنیم، ممکن است یک روند صعودی و ظاهراً مناسب ببینیم. اما واقعیت این است که وقتی همین ارزش معاملات را از منظر دلاری نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم ارزش واقعی معاملات به‌شدت کاهش پیدا کرده است.

وی افزود: بنابراین، اگرچه اعداد ریالی ممکن است بزرگ‌تر شده باشند، اما توان واقعی بازار برای جذب عرضه‌ها کمتر شده است. به همین دلیل، هرگونه آزادسازی سهام عدالت، حتی اگر تدریجی باشد، می‌تواند فشار فروش ایجاد کند و بار جدیدی بر دوش بازار سرمایه بگذارد.

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: آزادسازی تدریجی قطعاً بهتر از آزادسازی ناگهانی است، اما به‌تنهایی کافی نیست. ما باید به دنبال دستورالعملی باشیم که با تغییر شرایط بازار دائماً تغییر نکند. یعنی برنامه آزادسازی باید مشخص، شفاف، تدریجی و مستقل از نوسان‌های کوتاه‌مدت بازار باشد.

وی گفت: واقعیت این است که ادبیات بورسی، توان بورس و شرایط فعلی بازار سرمایه نشان می‌دهد بورس ما به‌شدت نحیف و لاغر شده است. ارزش دلاری بازار و معاملات کاهش پیدا کرده و این بازار به‌سادگی نمی‌تواند بار سنگین سهام عدالت را به دوش بکشد.

آزادسازی مرحله‌ای سهام عدالت

این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: به نظر من باید چند موضوع هم‌زمان مورد توجه قرار بگیرد. نخست، ریسک‌های سیستماتیک بازار و شرایط کلان اقتصادی باید مدیریت شود. دوم، برای دارندگان سهام عدالت باید فضاسازی و فرهنگ‌سازی مناسبی انجام شود تا آنها فقط با نگاه فروش فوری وارد بازار نشوند.

الیاس کردی ادامه داد: این کار زمان‌بر است. اگر قرار باشد آزادسازی درست انجام شود، به نظر من باید از همین حالا برای حداقل شش ماه آینده برنامه‌ریزی شود. دستورالعمل آزادسازی هم باید به‌گونه‌ای باشد که به شرایط مقطعی بازار وابسته نباشد.

وی گفت:به هر حال، دارندگان سهام عدالت مالک این سهام هستند و باید بتوانند در هر شرایطی درباره دارایی خود تصمیم بگیرند. آنها باید امکان فروش داشته باشند و بتوانند به پول خود برسند. همچنین باید امکان خریدوفروش راحت و نقدشوندگی مناسب برای آنها فراهم باشد. اما این نقدشوندگی زمانی محقق می‌شود که شرایط بازار سرمایه به اندازه کافی مناسب و معاملات آن پررونق باشد.

این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد:بازار باید آن‌قدر رونق داشته باشد که سهام عدالت در آن حل شود. به بیان دیگر، حجم و عمق معاملات باید به حدی برسد که عرضه سهام عدالت باعث اختلال در روند بازار نشود. از طرف دیگر، اگر بازار سرمایه از نظر ارزش‌گذاری جذاب باشد و چشم‌انداز رشد مناسبی داشته باشد، بخشی از دارندگان سهام عدالت ممکن است از فروش منصرف شوند؛ چون احساس می‌کنند قیمت‌ها می‌تواند جذاب‌تر از شرایط فعلی باشد.

وی ادامه داد: بورس ایران از نظر ارزش دلاری نسبت به بسیاری از بازار‌های منطقه عقب مانده است؛ حتی نسبت به کشور‌هایی که شاید از نظر صنعتی وضعیت ضعیف‌تری داشته باشند یا حتی درگیر شرایط خاص و جنگی باشند. این عقب‌ماندگی نشان می‌دهد بازار سرمایه ایران ظرفیت رشد دارد، اما برای استفاده از این ظرفیت باید شرایط معاملات و اعتماد سرمایه‌گذاران تقویت شود.

الیاس کردی درنهایت گفت: به نظر من آزادسازی سهام عدالت باید با احتیاط، برنامه‌ریزی بلندمدت و دستورالعملی پایدار انجام شود. صرف آزادسازی تدریجی کافی نیست؛ بازار باید به اندازه‌ای رونق بگیرد که هم دارندگان سهام عدالت انگیزه کمتری برای فروش فوری داشته باشند و هم اگر عرضه‌ای شکل گرفت، در عمق معاملات بازار جذب شود.