حذف ارز ترجیحی در صنعت دارو؛ ضرورت اصلاح یا ریسک فشار مضاعف بر مردم؟
افزایش «پرداخت از جیب مردم»؛ نقطه حساس سیاست جدید
برندگی در ابتدای این گفتوگو با تأکید بر ضرورت دقت دولت در اجرای این سیاست اظهار داشت:
«حذف ارز ترجیحی برای صنعت دارو یک ضرورت است و در نهایت باید انجام میشد؛ اما موضوع مهم، فشاری است که ممکن است به مردم وارد شود.»
وی با اشاره به سهم بالای پرداخت مستقیم مردم در هزینههای درمان گفت:
«در حال حاضر سهم پرداخت از جیب مردم (Out of Pocket) به حدود ۶۰ درصد رسیده است. این در حالی است که افزایش حقوقها محدود بوده و همزمان با رشد بیماریهای مزمن و نوپدید مواجه هستیم.»
به گفته وی، بیش از ۹ درصد جمعیت کشور مبتلا به دیابت هستند و روند چاقی و بیماریهای غیرواگیر رو به افزایش است؛ موضوعی که بار درمانی را بالا میبرد. در چنین شرایطی، اگر پوشش بیمهای تقویت نشود، افزایش قیمت دارو میتواند دسترسی بیماران به درمان را تحت تأثیر قرار دهد.
برندگی تأکید کرد:
«حذف ارز ترجیحی باید همزمان با کاهش سهم پرداخت از جیب مردم از طریق بیمهها انجام شود. در غیر این صورت، آسیب به سلامت عمومی میتواند به یک مسئله اجتماعی و حتی امنیتی تبدیل شود.»
جهش ۴ تا ۵ برابری نیاز نقدینگی شرکتهای دارویی
وی در بخش دیگری از این گفتوگو به چالش نقدینگی صنعت دارو اشاره کرد و گفت:
«مواد مؤثره دارویی که پیشتر با نرخ ارز ۲۸ تا ۳۰ هزار تومان تأمین میشد، اکنون باید با نرخهایی در حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان تهیه شود. این یعنی نیاز نقدینگی شرکتها ۴ تا ۵ برابر شده است.»
برندگی توضیح داد که این افزایش هزینه، بلافاصله در بهای تمامشده شرکتها منعکس میشود، در حالی که بازگشت سرمایه در صنعت دارو زمانبر است.
«چرخه تأمین مواد اولیه، تولید، توزیع در شبکه پخش، فروش در داروخانه و بازگشت منابع مالی به شرکتها، حداقل یک سال زمان میبرد. اگر در این دوره حمایت مؤثر صورت نگیرد، برخی شرکتها ممکن است با بحران جدی مواجه شوند.»
چالش وصول مطالبات و تعارض در قیمتگذاری
وی همچنین دوره وصول مطالبات را یکی از مهمترین تهدیدهای پیشروی صنعت دانست و افزود:
«صنعت دارو برای تأمین سرمایه در گردش ناچار به استفاده از تسهیلات بانکی است، در حالی که ابزارهای تأمین مالی جدید مانند اوراق بورسی هنوز بهطور گسترده در این صنعت فعال نشدهاند.»
به گفته برندگی، یکی از پیچیدگیهای ساختاری این حوزه آن است که دولت و بیمهها هم خریدار عمده دارو هستند و هم در تعیین قیمت نقش دارند.
«وقتی نهادی که قیمت را تعیین میکند، خود بزرگترین مصرفکننده است و در پرداخت مطالبات تأخیر دارد، فشار مضاعفی به تولیدکننده وارد میشود.»
صنعت آسیب میبیند یا اصلاح میشود؟
در پاسخ به این پرسش که آیا صنعت دارو از این سیاست آسیب خواهد دید یا در نهایت اصلاح میشود، برندگی گفت:
«اگر حاکمیت با دقت بیشتری عمل کند و منابع حاصل از حذف ارز در سازمان برنامه و بودجه بهصورت نشاندار و مشخص صرف حوزه دارو شود، میتوان شدت آسیب را کاهش داد.»
وی تأکید کرد که تخصیص هدفمند منابع و تقویت بیمهها میتواند صنعت دارو را از یک دوره پرتنش عبور داده و به ثبات برساند.
جمعبندی تحلیلی برای بازار سرمایه
حذف ارز ترجیحی در صنعت دارو، اگرچه در کوتاهمدت موجب افزایش بهای تمامشده و فشار بر سرمایه در گردش شرکتها میشود، اما در صورت مدیریت صحیح منابع، اصلاح نظام قیمتگذاری و کوتاه شدن دوره وصول مطالبات، میتواند به شفافتر شدن ساختار سودآوری شرکتهای دارویی منجر شود.
برای فعالان بازار سرمایه، متغیرهای کلیدی در ماههای آینده عبارتند از:
۱-نحوه جبران افزایش قیمت دارو از طریق بیمهها
۲-سرعت پرداخت مطالبات شرکتها
۳-سیاستهای قیمتگذاری و حفظ حاشیه سود معقول
آینده صنعت دارو بیش از هر زمان دیگری به هماهنگی میان سیاستگذار، بیمهها و تولیدکنندگان وابسته است.