هوش مصنوعی؛ فرصت یا چالش در شفافیت و حاکمیت شرکتی؟

به گزارش نبض بورس، عضو هیئت‌علمی دانشگاه الزهرا (س) با تأکید بر گسترش نقش هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های سازمانی گفت: این فناوری در کنار مزایای قابل‌توجه، مخاطرات جدی در حوزه پاسخ‌گویی، سوگیری الگوریتمی و توضیح‌پذیری تصمیمات به‌همراه دارد و باید با آگاهی و آموزش وارد ساختار حاکمیت شرکتی شود.

دکتر سیدعلی حسینی در نشست تخصصی «کاربرد هوش مصنوعی در ارتقای شفافیت و حاکمیت شرکتی در نظام مالی اسلامی» با اشاره به نفوذ گسترده هوش مصنوعی در فرآیندهای اداره سازمان‌ها اظهار کرد: هوش مصنوعی امروز تقریباً تمام دیسیپلین‌های تصمیم‌گیری را تحت‌تأثیر قرار داده و تغییرات عمیقی ایجاد کرده است. به همین دلیل، پرداختن سطحی به این موضوع کافی نیست و لازم است بررسی‌ها به‌صورت عمیق و چالشی انجام شود.

وی با اشاره به دوگانه فرصت و تهدید در فناوری‌های نوین افزود: هوش مصنوعی نیز مانند سایر فناوری‌های نوظهور، در کنار مزایا، معایب و مخاطراتی دارد که حتی در برخی موارد از فناوری‌های پیشین فراتر می‌رود؛ تا جایی که در ادبیات جهانی از آن به‌عنوان «عضو هیئت‌مدیره» یاد می‌شود، هرچند فاقد مسئولیت‌های قانونی و حقوقی است.

حسینی با بیان اینکه هوش مصنوعی توان پردازش حجم عظیمی از داده‌ها را در زمان کوتاه و با خطای کمتر دارد، گفت: این فناوری می‌تواند فرآیندهای نظارتی را در حوزه‌هایی مانند حسابرسی داخلی، بررسی گزارش‌های حسابرسی و تحلیل صورت‌های مالی تسهیل کند و به ارتقای شفافیت مالی کمک قابل‌توجهی داشته باشد.

وی در عین حال هشدار داد: اگر الگوریتم‌های مورد استفاده از دقت و صحت کافی برخوردار نباشند، یا به‌درستی طراحی و نظارت نشوند، خطر بروز خطا و سوگیری در تصمیم‌گیری‌ها افزایش می‌یابد.

 تجربه انسانی؛ مزیتی غیرقابل جایگزین

این عضو هیئت‌علمی دانشگاه با تأکید بر نقش تجربه انسانی در تصمیم‌سازی گفت: مغز انسان بر پایه تجربه، مشاهده و یادگیری مستمر عمل می‌کند. در حالی که پاسخ هوش مصنوعی به یک سؤال مشخص معمولاً یکسان است، تفاوت تصمیم‌ها از خرد و تجربه انباشته انسان ناشی می‌شود.

وی افزود: سازمان‌ها، کشورها و کسب‌وکارها دارای فرهنگ و اولویت‌های متفاوتی هستند و برای بهره‌گیری مؤثر از هوش مصنوعی باید «سواد هوش مصنوعی» متناسب با شرایط خود را توسعه دهند؛ به‌گونه‌ای که داده‌های صحیح، کاربران دارای صلاحیت و الگوریتم‌های معتبر مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.

هوش مصنوعی و زنجیره شفافیت مالی

حسینی با اشاره به فرآیند شفافیت مالی گفت: این فرآیند را می‌توان در سه بخش تهیه صورت‌های مالی، حسابرسی و تحلیل و استفاده از گزارش‌ها تقسیم کرد. پرسش اساسی این است که هوش مصنوعی در کدام بخش می‌تواند بیشترین کارایی و اولویت را داشته باشد.

در پایان این نشست، وی سرعت تحلیل داده‌های کلان و کاهش خطای انسانی را از مهم‌ترین مزایای هوش مصنوعی در مالی و راهبری شرکتی دانست و تأکید کرد: در مقابل، مخاطراتی مانند سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، کاهش پاسخ‌گویی انسانی و به‌ویژه چالش توضیح‌پذیری تصمیمات، ریسک‌های جدی این فناوری محسوب می‌شوند.

حسینی خاطرنشان کرد: «حرکت به‌سوی استفاده از هوش مصنوعی اجتناب‌ناپذیر است، اما این مسیر باید با آگاهی، آموزش و زمان‌بندی دقیق طی شود. آموزش، نخستین گام در توسعه ایمن و مسئولانه هوش مصنوعی در سازمان‌هاست.»