گزارش‌های رسمی از بازار کالا‌های اساسی نشان می‌دهد که زمستان امسال با شوک تازه‌ای به سفره خانوار‌های ایرانی آغاز شده است؛ شوکی که ریشه آن را باید در جهش تورم خوراکی‌ها جست‌و‌جو کرد. تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار ایران حاکی از آن است که فشار تورمی، به‌ویژه در گروه مواد غذایی و آشامیدنی، به سطحی کم‌سابقه رسیده و معیشت میلیون‌ها نفر را با چالش جدی مواجه کرده است.

به گزارش نبض بورس؛ طبق اعلام مرکز آمار، نرخ تورم سالانه کل کشور در دوازده‌ماهه منتهی به دی‌ماه به ۴۴.۶ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل افزایش نشان می‌دهد. اما تصویر نگران‌کننده‌تر مربوط به گروه خوراکی‌هاست؛ جایی که تورم سالانه برای کل کشور به ۵۵.۴ درصد و برای مناطق روستایی به ۵۶ درصد رسیده است. این ارقام به‌روشنی نشان می‌دهد که فشار اصلی تورم، مستقیماً معیشت و سفره خانوار را هدف گرفته است.

رکوردشکنی قیمت‌ها در یک ماه

بررسی تغییرات ماهانه قیمت‌ها در دی‌ماه، از افزایش‌های ناگهانی و کم‌سابقه پرده برمی‌دارد. بیشترین رشد ماهانه قیمت به روغن نباتی جامد تعلق دارد که تنها در یک ماه ۷۸.۶ درصد گران شده است. پس از آن، روغن مایع با رشد ۷۷.۱ درصدی در رتبه دوم قرار دارد و تخم‌مرغ ماشینی نیز با افزایش ۴۸.۶ درصدی، سومین کالای پرجهش ماهانه بوده است. این ارقام نشان می‌دهد شوک قیمتی، نه تدریجی بلکه دفعی و سنگین بوده است.

جهش‌های سه‌رقمی در مقایسه سالانه

نگاه به تغییرات نقطه‌به‌نقطه (دی‌ماه امسال نسبت به دی‌ماه سال قبل) تصویر نگران‌کننده‌تری ترسیم می‌کند. برنج ایرانی درجه یک در دی‌ماه امسال به‌طور متوسط به ۳۸۴ هزار تومان رسیده؛ رقمی که از افزایش ۱۹۲.۹ درصدی حکایت دارد. حتی حداکثر قیمت این کالا طبق اعلام مرکز آمار به بیش از ۴۴۳ هزار تومان رسیده است.

در همین بازه، برنج خارجی درجه یک نیز از موج گرانی در امان نمانده و با ثبت متوسط قیمت ۱۹۸ هزار تومان، رشد ۱۷۷.۸ درصدی را تجربه کرده است؛ به‌طوری‌که حداکثر قیمت آن از ۲۶۸ هزار تومان عبور کرده است.

مرغ، روغن و میوه؛ فشار همزمان بر سفره مردم

مرغ ماشینی که یکی از اصلی‌ترین منابع پروتئین خانوار‌ها محسوب می‌شود، در دی‌ماه به متوسط قیمت ۱۹۲ هزار تومان و حداکثر ۲۳۴ هزار تومان رسید و رشد ۱۱۶.۷ درصدی نسبت به سال قبل را ثبت کرد.

در بخش روغن نیز، بطری ۹۰۰ گرمی روغن مایع با متوسط قیمت ۱۶۵ هزار تومان و حداکثر ۲۴۵ هزار تومان، افزایش ۱۵۴.۹ درصدی را نشان می‌دهد. روغن نباتی جامد هم با متوسط ۱۸۸ هزار تومان و حداکثر ۲۷۶ هزار تومان، رشد ۱۷۰.۲ درصدی داشته است.

میوه‌ها نیز از این موج تورمی جا نمانده‌اند؛ انار با رشد ۱۴۱.۲ درصدی به ۱۹۱ هزار تومان، سیب با افزایش ۱۶۹.۳ درصدی به ۱۷۹ هزار تومان و لیموترش با جهش کم‌سابقه ۲۹۵.۶ درصدی به ۳۲۰ هزار تومان در هر کیلو رسیده است. پرتقال، خربزه و هندوانه نیز همگی رشد بیش از ۱۰۰ درصدی را ثبت کرده‌اند.

حبوبات؛ رکورددار گرانی

در میان اقلام خوراکی، حبوبات بیشترین شوک قیمتی را تجربه کرده‌اند. لوبیا چیتی با جهش ۲۱۸.۱ درصدی به بیش از ۵۱۲ هزار تومان در هر کیلو رسیده است. لوبیا قرمز نیز با قیمت ۳۵۴ هزار تومان رشد ۱۳۰.۴ درصدی و لپه با قیمت ۳۰۵ هزار تومان افزایش ۱۰۷.۲ درصدی را ثبت کرده‌اند.

چشم‌ها به سیاست‌گذار پولی

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد تورم خوراکی‌ها به مرحله هشدار رسیده و فشار آن به‌طور مستقیم بر معیشت خانوار‌ها سنگینی می‌کند. در این میان، پرسش اصلی این است که بانک مرکزی به‌عنوان نهاد مسئول مهار تورم، چه برنامه‌ای برای کنترل این روند دارد؟

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل جدید بانک مرکزی، به‌تازگی تأکید کرده است که «بدون کنترل معنی‌دار و پایدار تورم، امکان ارتقای اشتغال، رشد تولید و ایجاد آرامش اقتصادی وجود ندارد». حال باید دید آیا این رویکرد، در عمل نیز به مهار تورم و آرامش بازار کالا‌های اساسی منجر خواهد شد یا خیر؛ پرسشی که پاسخ آن، مستقیماً با سفره مردم گره خورده است.