به گزارش نبض بورس، در حالی که چند سال پیش عدد ۲ میلیارد تومان برای خرید آپارتمان در محلات متوسط تهران به کار می‌رفت، امروز خودرو‌های تولید داخل با همین قیمت‌ها به فروش می‌رسند. دنا پلاس، پژو ۲۰۷ و حتی خودروی به اصطلاح اقتصادی «کوییک»، اکنون به کالا‌هایی تبدیل شده‌اند که قیمت‌شان در بازار آزاد، فاصله معناداری با قدرت خرید مردم پیدا کرده است.

در این گزارش با نگاهی به داده‌های قیمت کارخانه و بازار آزاد این خودروها، به کالبدشکافی حباب قیمتی خودرو خواهیم پرداخت.

دنا پلاس توربو؛ عبور از مرز‌های قیمتی و سقوط قدرت خرید

دنا پلاس توربو اتوماتیک آپشنال امروز در بازار آزاد به رقم خیره‌کننده حدود یک میلیارد و ۹۷۰ میلیون تومان رسید و در برخی معاملات پراکنده، عدد ۲ میلیارد تومان نیز برای آن ثبت شده است. این در حالیست که قیمت مصوب کارخانه برای همین خودرو در بهمن ۱۴۰۴، حدود یک میلیارد و ۷۲۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان تعیین شده است.

وقتی به این اعداد نگاه می‌کنیم، متوجه شکاف عمیق ۲۵۰ میلیون تومانی میان قیمت دستوری و قیمت کف بازار می‌شویم. این درحالیست که دنا پلاس توربو اتوماتیک آپشنال ۲۸ مهر ماه یک میلیارد و ۳۸۱ میلیون تومان به فروش می‌رسید که با توجه به قیمت کارخانه یک میلیارد و ۱۸۶ میلیون تومانی حباب قیمتی ۱۹۵ میلیون تومان را نشان می‌دهد.

در چنین شرایطی یک کارمند یا کارگر با حقوق ماهانه ۲۰ میلیون تومان، حتی اگر تمامی درآمد خود را بدون صرف یک ریال برای هزینه‌های زندگی ذخیره کند، باید ۱۰۰ ماه یا به عبارتی بیش از ۸ سال انتظار بکشد تا بتواند مالک یک دستگاه دنا پلاس شود. این شکاف عمیق میان درآمد و قیمت کالا، عملاً دنا را از سبد خرید مصرف‌کننده واقعی خارج کرده و آن را به زمین بازی دلالان و سرمایه‌گذاران تبدیل کرده است. 

پژو ۲۰۷ اتوماتیک و شتاب تورمی هشت میلیونی در روز

وضعیت پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک سقف شیشه‌ای نیز تفاوت چندانی ندارد. این خودرو که محبوب قشر جوان بوده، امروز در بازار با قیمت حدود یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان معامله می‌شود. نگاهی به قیمت مصوب کارخانه که یک میلیارد و ۶۳۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است، نشان‌دهنده یک اختلاف قیمت حدود ۲۶۷ میلیون تومانی برای کسانی است که موفق به خرید از کارخانه می‌شوند. اما نکته تکان‌دهنده‌تر، روند رشد قیمت این خودرو در بازه زمانی کوتاه است.

پژو ۲۰۷ در دی‌ماه سال جاری با قیمتی در حدود یک میلیارد و ۶۴۰ میلیون تومان و ۲۸ مهر ماه یک میلیارد و ۳۷۲ میلیون تومان معامله می‌شد. جالب اینکه در اواخر مهر ماه اختلاف قیمت بازار آزاد و قیمت کارخانه ۳۶۱ میلیون تومان بود. این یعنی در عرض تنها ۳۰ روز، قیمت این خودرو ۲۶۰ میلیون تومان جهش داشت.این عدد به این معناست که پژو ۲۰۷ در بهمن ماه، روزانه حدود ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان گران شده است.

وقتی خودرویی در عرض یک ماه به اندازه حقوق چندین سال یک کارگر گران می‌شود، مشخص است که بازار تحت تأثیر ترس از کاهش ارزش پول ملی قرار دارد. قیمت یک میلیارد و ۹۰۰ میلیونی برای ۲۰۷ پانوراما ، عملاً این خودرو را به کالایی سرمایه‌ای تبدیل کرده که حتی با وام‌های سنگین نیز برای بخش بزرگی از جامعه غیرقابل خرید است. این وضعیت باعث شده تا تنها کسانی در بازار حضور داشته باشند که به دنبال تبدیل ریال به کالا برای حفظ ارزش سرمایه خود هستند.

کوییک GX-L؛ خودروی اقتصادی که دیگر اقتصادی نیست

حتی در پایین‌ترین سطح بازار نیز وضعیت به همین منوال است. کوییک GX-L که روزی قرار بود جایگزین ارزان‌قیمت پراید برای قشر کم‌درآمد باشد، حالا در ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ حتی به قیمت ۹۳۵ میلیون تومان در بازار آزاد رسیده است. بررسی قیمت مصوب کارخانه که ۵۸۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است، پرده از یک واقعیت تلخ برمی‌دارد. شکاف قیمتی این خودرو نزدیک به ۳۵۰ میلیون تومان است. به عبارت دیگر، قیمت بازار آزاد این خودرو حدود ۶۰ درصد گران‌تر از قیمت کارخانه است که نشان‌دهنده بالاترین میزان حباب قیمتی و تقاضای سرمایه‌ای در میان خودرو‌های داخلی است.

اینکه یک خودروی اقتصادی مرز ۹۰۰ میلیون تومان را رد کرده، به معنای تیر خلاص به رویای خانه‌دار شدن و ماشین‌دار شدن همزمان برای زوج‌های جوان است. کوییک حالا به یک «برگه بخت‌آزمایی» تبدیل شده که اختلاف قیمت آن با کارخانه، معادل حقوق چندین سال یک کارگر است. 

شکاف قیمت کارخانه و بازار و توزیع رانت سیاه

تحلیل داده‌های ۱۲ بهمن نشان می‌دهد که شکاف قیمتی در هر سه مدل خودرو به بحرانی‌ترین نقطه خود رسیده است. این فاصله قیمتی که به طور میانگین بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان نوسان می‌کند، منشأ اصلی فساد و صف‌های طولانی در قرعه‌کشی‌هاست. دولت و خودروسازان مدعی هستند که افزایش قیمت کارخانه برای جبران زیان انباشته ضروری است، اما تجربه نشان داده که هر بار قیمت کارخانه افزایش می‌یابد، بازار آزاد با یک ضریب فزاینده واکنش نشان داده و فاصله خود را با کارخانه حفظ می‌کند. این پدیده باعث می‌شود که قیمت‌ها همچنان روند افزایشی را حفظ کنند. 

آینده مبهم بازار و استیصال مصرف‌کننده واقعی

با نگاهی به قیمت‌ها، به نظر می‌رسد که بازار خودروی ایران وارد مرحله جدیدی از انسداد شده است. عبور خودرو‌های داخلی از مرز‌های قیمتی فعلی، به معنای تغییر دائمی استاندارد‌های زندگی برای بسیاری از ایرانیان است. وقتی خودرویی که قرار بود اقتصادی باشد به یک میلیارد تومان نزدیک می‌شود، یعنی طبقه متوسط و ضعیف به طور کامل از بازار حذف شده‌اند. این وضعیت در کنار توقف ثبت‌نام‌ها با دستورات قضایی و ابهامات در قیمت‌گذاری، بازار را در حالتی از انتظار قرار داده و سیاست‌های تنظیم بازار به بن‌بست رسیده است.  | اقتصاد 24