به گزارش نبض بورس، با حذف ارز ترجیحی، بازار دلار ایران از فشار تقاضای غیرواقعی رها شد و اکنون با مازاد عرضه مواجه است.

۱. تغییرات بنیادین در بازار ارز

با اجرای طرح حذف ارز ترجیحی، بازار ارز ایران وارد مرحله جدیدی شده است. پیش از این، با تخصیص ارز ترجیحی به واردکنندگان، بازار روزانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار مازاد تقاضا داشت. اما اکنون، پس از اصلاح نظام ارزی، بازار با حدود ۷۰ میلیون دلار مازاد عرضه روبروست. این تغییر نشان‌دهنده کاهش شدید تقاضای غیرواقعی و کاذب برای واردات است.

۲. جزئیات طرح جدید دولت

ارز ترجیحی مستقیم به مصرف‌کننده: از ۱۴ دی‌ماه ۱۴۰۴، به جای پرداخت ارز به واردکنندگان و تولیدکنندگان، هر ایرانی یک میلیون تومان اعتبار خرید کالا دریافت می‌کند.

تامین ارز کالا‌های اساسی و نهاده‌ها: دولت و نهاد‌های عمومی می‌توانند مستقیماً ارز مورد نیاز برای کالا‌های اساسی و نهاده‌ها را از بانک مرکزی دریافت کنند تا تأمین این اقلام دچار اختلال نشود.

۳. اثرات حذف ارز ترجیحی

کارشناسان معتقدند حذف ارز چندنرخی باعث شد:

کاهش واردات بی‌رویه و تقاضای کاذب.

افزایش رقابت تولیدکنندگان داخلی و تقویت تولید ملی.

کاهش رانت و فساد در واردات کالاها.

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، اعلام کرد که با حذف ارز چندنرخی، بازار از مازاد تقاضای ۵۰۰ میلیون دلاری به ۷۰ میلیون دلار مازاد عرضه رسیده است.

۴. نظرات اقتصاددانان

بهنام ملکی: تک‌نرخی شدن ارز می‌تواند زمینه‌ساز رونق تولید شود و منابع آزادشده از حذف ارز ترجیحی باید به حمایت از تولید اختصاص یابد.

هادی حق‌شناس: اقدام دولت در حذف ارز ترجیحی به‌جا بوده، اما باید سیاست‌های رسانه‌ای و مالی همزمان برای جلوگیری از اثر تورمی انجام شود.

۵. جمع‌بندی

حذف ارز ترجیحی، گامی مهم در راستای اصلاح نظام ارزی و کاهش فساد و رانت در بازار بوده است. با این اقدام، تقاضای غیرواقعی واردات کاهش یافته و بازار به سمت ثبات حرکت کرده است. تحلیلگران معتقدند این تغییرات می‌تواند بستر رونق تولید ملی و افزایش شفافیت اقتصادی را فراهم کند.